III PZP 37/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: W. Formański, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza K. i Katarzyny P. przeciwko Zakładom Gastronomicznym w W. o należność za pracę, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy w Warszawie postanowieniem z dnia 5 września 1966 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. - na tle stosowania postanowień pkt 67 układu zbiorowego pracy obowiązującego w przemyśle gastronomicznym wobec pracowników wynagradzanych prowizyjnie zatrudnionych przy produkcji - czy dodatki 50% i 100%, przewidziane za pracę w niedzielę i święta dla tej kategorii pracowników należy kumulować z dodatkami przewidzianymi dla pracowników zatrudnionych przy pracach nie związanych z produkcją, czy też należy je obliczać na zasadach ogólnych,udzielił następującej odpowiedzi:Pracownikom handlu i przemysłu gastronomicznego, zatrudnionym przy sprzedaży (produkcji) i wynagradzanym prowizyjnie, przysługuje za pracę w niedzielę i święta, poza normalnym wynagrodzeniem prowizyjnym, dodatek w wysokości 100% stawki godzinowej. Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa wynagrodzenia za pracę w niedziele i święta.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki uwzględnił roszczenie powodów tylko częściowo, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.Z uzasadnienia wyroków wynika, że powodowie byli zatrudnieni w charakterze szefów i pracowali codziennie, a więc także w niedziele i święta, nie korzystając z wolnego dnia w tygodniu.Zdaniem Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy należy im się wynagrodzenie za pracę wykonywaną w dniach ustawowo od niej wolnych, a to zgodnie z postanowieniami obowiązującego strony zbiorowego układu pracy. W pkt 67 tego układu przewidziane jest wynagrodzenie za pracę w niedzielę i święta - jeżeli jest ona związana z produkcją - ze 100% zwyżką. Brak jest podstaw do uznania, że powodom należy się nadto wynagrodzenie za pracę nie związaną z produkcją.Powódka nie zaskarżyła wyroku. Rewizję wniósł tylko powód oraz strona pozwana w stosunku do obojga powodów.Powód reprezentuje pogląd, że zgodnie z pkt 67 układu zbiorowego należy mu się za pracę w niedzielę i święta wynagrodzenie w wysokości 300% stawki godzinowej. Pozwane Zakłady natomiast uważają, że treść układu zbiorowego pracy upoważnia do wniosku, iż pracownikom wynagradzanym systemem prowizyjnym należy się za pracę w niedziele i święta wynagrodzenie z dodatkiem w wysokości jedynie 100%.Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy odroczył rozprawę i na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. postanowił przedstawić Sądowi Najwyższemu budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne, przytoczone w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, udzielając odpowiedzi takiej, jaka podana została w sentencji uchwały, kierował się następującymi względami:Na wstępie należy zaznaczyć, że przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne zostało zredagowane nieściśle. Po pierwsze, chodzi o wykładnię pkt 67 nie układu zbiorowego pracy obowiązującego w przemyśle gastronomicznym, lecz zasad wynagradzania pracowników zakładów przemysłu gastronomicznego, wydanych na podstawie zarządzenia nr 8 Min. Handlu Wewn. z dnia 29.I.1958 r., zmienionego zarządzeniem nr 124 z dnia 30.VI.1959 r. Po drugie, jeśli chodzi o wynagrodzenie za pracę w niedziele i święta, to dodatek do pracy normalnej wynosi zawsze 100% i dlatego dodatek 50% nie wchodzi w rachubę.Pkt 67 cytowanego wyżej zarządzenia stanowi:"Pracownikom zatrudnionym w godzinach nadliczbowych przysługuje wynagrodzenie jak następuje:- dla pracowników wynagradzanych systemem czasowo-premiowym oraz pracowników wynagradzanych prowizyjnie (akordowo) za czas pracy nie związany bezpośrednio ze sprzedażą (produkcją): 200% stawki godzinowej - za (...) godziny przepracowane w niedziele i święta; - dla pracowników wynagradzanych prowizyjnie (akordowo) zatrudnionych przy sprzedaży (produkcji) dodatkowo: 100% stawki godzinowej - za (...) godziny przepracowane w niedziele i święta.Z układu tego przepisu wynika, że przewiduje się odrębnie wynagrodzenie za czas przepracowany w niedziele i święta przez pracowników nie związanych bezpośrednio ze sprzedażą czy produkcją i oddzielnie dla pracowników zatrudnionych przy sprzedaży lub produkcji. Wskazuje na to nie tylko oddzielnie tych dwu zagadnień średnikiem, ale także rozpoczęcie ich od myślników, co wskazuje na odrębność grupy pracowników i zasad obliczenia wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Dlatego też ujęte w ustępie drugim słowo "dodatkowo" nie odnosi się do ustępu pierwszego.Pracownicy nie związani bezpośrednio ze sprzedażą (produkcją) otrzymują za pracę w niedziele i święta - jeżeli nie otrzymali w zamian dnia wolnego od pracy - 200% stawki godzinowej, co nie budzi wątpliwości. Natomiast pracownicy wynagradzani prowizyjnie (akordowo) zatrudnieni przy sprzedaży (produkcji) - a do takich należą powodowie jako szefowie kuchni - otrzymują za pracę w dniach ustawowo od niej wolnych normalne wynagrodzenie prowizyjne i dodatkowo do tego 100% stawki godzinowej. To uregulowanie jest zgodne z treścią art. 16 ustawy o czasie pracy w przemyśle i handlu z dnia 18.XII.1919 r. (z późn. zmianami), który przewiduje za prace w niedziele i święta dodatek co najmniej 100%. Przy pracy akordowej dodatek ten oblicza się na podstawie płacy za czas, jeżeli w danym zakładzie pracy kwestia ta nie została inaczej unormowana.Zarządzenie Min. Handlu Wewn. zagadnienia tego nie normuje odmiennie od postanowień ustawy o czasie pracy w przemyśle i handlu.Jeżeli więc szefowie kuchni pracowali w niedziele i święta, a nie otrzymali w zamian za to dni wolnych od pracy, należy im się wynagrodzenie za prace akordowe tak jak za każdy inny dzień pracy a nadto 100% stawki godzinowej.