III PZP 43/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia: K. Marowski. Sędziowie: M. Piekarski, K. Piasecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryka R. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Inżynieryjnych Przemysłu Węglowego w K. o zapłatę premii, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 30 września 1967 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy powodowi zatrudnionemu u strony pozwanej na stanowisku kierownika ochrony przeciwpożarowej w stopniu starszego ogniomistrza przysługuje premia przewidziana dla pracowników inżynieryjno-technicznych"?udzielił następującej odpowiedzi:Według wytycznych w zakresie premiowania pracowników umysłowych zatrudnionych w przedsiębiorstwach budowlano-montażowych resortu górnictwa i energetyki (załącznik nr 1 do zarządzenia nr 80 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 30 czerwca 1964 r.) kierownikom ochrony przeciwpożarowej w stopniu ogniomistrza nie przysługuje premia przewidziana dla pracowników inżynieryjno-technicznych. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 391 k.p.c. zagadnienie prawne zostało sformułowane w związku z następującym stanem faktycznym i związanymi z nim wątpliwościami o charakterze prawnym.Zakładowa komisja rozjemcza nakazała stronie pozwanej zapłacić powodowi kwotę 5.058 zł tytułem premii regulaminowej za 1965 r. oraz "objąć" go regulaminem premiowania dla pracowników umysłowych; w pozostałej części Komisja oddaliła roszczenia. Przedmiotem sporu było żądanie zapłaty premii za okres od czwartego kwartału 1962 r. do trzeciego kwartału 1965 r. Komisja rozjemcza uznała, że powoda zatrudnionego na stanowisku kierownika ochrony przeciwpożarowej w stopniu starszego ogniomistrza należy traktować jako pracownika umysłowego, w związku z czym przysługuje mu premia przewidziana dla pracowników umysłowych.Zarząd Główny Związku Zawodowego Górników, na skutek odwołania obu stron, uchylił wspomniane orzeczenie stwierdzając, że sprawa nie została należycie wyjaśniona; nie wyjaśniono mianowicie, dlaczego komisja rozjemcza przyznała premię tylko za 1965 r., a nie za cały okres nie objęty przedawnieniem.Wyrokiem z dnia 16 stycznia 1967 r. Sąd Powiatowy zasądził na rzecz powoda 2.442 zł z 8% od dnia 1 kwietnia 1966 r., a w pozostałej części powództwo oddalił, przy czym powód w postępowaniu tym żądał zasądzenia kwoty 32.174 zł z odsetkami. Sąd Powiatowy ustalił, że powód jest pracownikiem umysłowym i od 1960 r. należało mu wypłacać premię według zasad przewidzianych dla pracowników umysłowych. Nieuzasadnione jest twierdzenie powoda, że z punktu widzenia zasad premiowania należy go traktować jako pracownika inżynieryjno-technicznego; stoją temu na przeszkodzie przepisy dotyczące premiowania. Niesporne jest między stronami, że powód od drugiego kwartału 1966 r. otrzymuje premię według współczynnika dla pracowników administracyjnych.Powód wniósł rewizję od tego wyroku, żądając jego zmiany przez uwzględnienie powództwa w całości. Sąd Wojewódzki dopuścił dowód z opinii biegłego w celu określenia należności z tytułu premii za okres od dnia 12 lutego 1963 r., przysługującej powodowi jako pracownikowi technicznemu, przy uwzględnieniu łącznego wynagrodzenia zasadniczego. Po przeprowadzeniu tego dowodu Sąd Wojewódzki nie rozpoznał jednak sprawy, lecz rozprawę odroczył i przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu przytoczone na wstępie zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozstrzygając powyższe zagadnienie prawne, zważył, co następuje:Redakcja przedstawionego do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego nie uwzględnia podstawy prawnej, co do której nasunęły się Sądowi Wojewódzkiemu wątpliwości uzasadniające przekazanie zagadnienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Jednakże te braki redakcyjne usuwa uzasadnienie postanowienia o przekazaniu zagadnienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Podkreślając "precedensowy" charakter sprawy, Sąd Wojewódzki zaznaczył, że za stanowiskiem powoda zdają się przemawiać przepisy rozporządzenia RM z dnia 3.III.1959 r. w sprawie uposażenia członków Korpusu Technicznego Pożarnictwa (Dz. U. Nr 18, poz. 112), postanowienia uchwały nr 131 RM z dnia 4 maja 1964 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych w państwowych przedsiębiorstwach budowlano-montażowych (M.P. Nr 32, poz.139) oraz uchwała nr 538 z dnia 2 sierpnia 1954 r. w sprawie organizacji ochrony przeciwpożarowej (M.P. Nr A-78, poz. 920). Sąd Powiatowy natomiast opierał się na zarządzeniu nr 80 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 30 czerwca 1964 r. (załącznik nr 1 i 2) oraz na piśmie tegoż Ministerstwa z dnia 16.VI.1966 r., zaznaczając jednak, że sąd nie jest uprawniony do badania celowości i słuszności decyzji władz administracyjnych w zakresie polityki płac.Powołane przez Sąd Wojewódzki akty normatywne nie uzasadniają poglądu, że kierownikowi ochrony przeciwpożarowej, w stopniu starszego ogniomistrza przysługuje premia przewidziana dla pracowników techniczno-inżynieryjnych. Roszczenia o tę premię według określonej grupy premiowania nie można opierać na przepisach żadnego z tych aktów, gdyż dopiero regulamin premiowania określa przesłankę powstania roszczenia pracownika o premię, a wytyczne w zakresie premiowania stanowią podstawę do opracowania tzw. szczegółowego regulaminu premiowania. Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 80 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 20 czerwca 1964 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych przedsiębiorstw budowlano-montażowych resortu górnictwa i energetyki, wydany na podstawie § 19 powołanej przez Sąd Wojewódzki uchwały R.M. nr 131 z dnia 4 maja 1964 r. w sprawie premiowania pracowników budowlano-montażowych (M.P. Nr 32, poz. 139), zawiera wytyczne w zakresie premiowania pracowników umysłowych zatrudnionych w przedsiębiorstwach budowlano-montażowych resortu górnictwa i energetyki. Dla celów premiowania rozróżnia on w przedsiębiorstwie następujące grupy premiowe pracowników: pierwsza grupa - pracownicy kierownictwa, druga grupa - pracownicy inżynieryjno-techniczni i ekonomiczni zarządu (administracji) przedsiębiorstwa, trzecia grupa - pozostali pracownicy administracyjno-biurowi zarządu przedsiębiorstwa, czwarta grupa - pracownicy samodzielnych jednostek organizacyjnych realizujących produkcję podstawową, pomocniczą oraz usługi. W ramach każdej z tych grup premiowych zamieszczony został wykaz pracowników (stanowisk). Stanowisko kierownika ochrony przeciwpożarowej nie zostało zaliczone ani do grupy pracowników inżynieryjno-technicznych, ani do grupy pierwszej. Nie można więc stanowiska jego uznać za stanowisko technika czy starszego technika. Wobec tego nie ma znaczenia fakt, jakiego charakteru czynności wykonuje kierownik ochrony przeciwpożarowej, oraz to, czy ma on wykształcenie techniczne.W świetle zatem powołanych wytycznych premiowania, kierownika ochrony przeciwpożarowej (w stopniu starszego ogniomistrza) nie można uważać za pracownika techniczno-inżynieryjnego z punktu widzenia jego uprawnienia do premii przewidzianej dla pracowników techniczno-inżynieryjnych. Nie oznacza to, że kierownikowi ochrony przeciwpożarowej nie przysługuje premia. Należy bowiem mieć na względzie zasadę, że w razie niezaliczenia danego stanowiska do określonej grupy premiowej pracownikowi przysługuje premia według grupy, z którą związana jest najniższa premia. Dlatego też stanowisko, o które chodzi w pytaniu, należy zaliczyć do kategorii pracowników umysłowych, wobec czego przysługuje premia według tej grupy, jeżeli regulamin przewiduje premię dla takich pracowników. Podkreślenie tej zasady ma istotne znaczenie w sprawie niniejszej w odniesieniu do okresu wcześniejszego, w którym nie obowiązywały wspomniane wytyczne premiowania z dnia 30 czerwca 1964 r.W niniejszej sprawie - wbrew ocenie Sądu Powiatowego - nie chodzi o kontrolowanie celowości lub słuszności decyzji organów administracyjnych w zakresie polityki płac. Istota bowiem wymagającego rozstrzygnięcia zagadnienia sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, według jakich zasad przysługuje określonemu pracownikowi premia i jakie wymagania powinny być spełnione w świetle przepisów prawa pracy, aby pracownikowi zatrudnionemu na określonym stanowisku przysługiwała premia przewidziana dla pracowników danej grupy premiowej.Z tych przyczyn na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie należało udzielić przytoczonej na wstępie odpowiedzi.