III PZP 5/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Michała T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w L. o rentę inwalidzką z tytułu wypadku, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie postanowieniem z dnia 6 kwietnia 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy ustawa z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych, obejmuje również takich obywateli polskich, którzy złapani zostali w czasie okupacji niemieckiej w łapance ulicznej, wywiezieni do Niemiec na przymusowe roboty i tam doznali wypadku przy pracy?"powziął następującą uchwałę:Przepisy ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, poz. 186) nie mają zastosowania dla tych obywateli polskich, którzy w okresie okupacji hitlerowskiej zatrzymani w czasie łapanki ulicznej zostali następnie wywiezieni do Niemiec na przymusowe roboty i tam ulegli wypadkowi przy pracy. Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych załatwił odmownie wniosek Michała T. o przyznanie mu renty z tytułu wypadku przy pracy, ponieważ Wojewódzka Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nie stwierdziła związku przyczynowego pomiędzy niezdolnością wnioskodawcy do pracy a wypadkiem, któremu uległ w okresie okupacji, podczas przymusowych robót w Niemczech.Na skutek odwołania wnioskodawcy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasięgnął opinii biegłych lekarzy, którzy stwierdzili, że Michał T. jest inwalidą II grupy z ogólnego stanu zdrowia oraz że zmiany zniekształcające biodra lewego można łączyć przyczynowo z urazem doznanym przez niego w czasie pobytu na przymusowych robotach.Sąd powziął wątpliwość, której dał wyraz w przedstawionym zagadnieniu prawnym (art. 66 § 1 ustawy o okr. sąd. pr. i ub. społ.).Ustawa z dnia 23 października 1975 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 186) dotyczy zgodnie z jej tytułem - kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych.Kombatanci to uczestnicy formacji wojskowych lub ruchu oporu biorący czynny udział w wojnie. W preambule tej ustawy podkreślono, że dotyczy ona tych, którzy walczyli o narodowe i społeczne wyzwolenie, a po wyzwoleniu o utrwalenie władzy ludowej. Powtórzone to zostało w art. 1 przyznającym kombatantom, a także więźniom obozów koncentracyjnych, dodatkowe świadczenia z ubezpieczenia społecznego.O kombatantach i więźniach obozów koncentracyjnych jest mowa także w art. 6, 7 i 8 ustawy. Żaden jednak z tych przepisów nie wspomina o osobach, które uległy wypadkowi podczas przymusowych prac w Niemczech w okresie okupacji hitlerowskiej. Przepisy ustawy odnoszą się do uczestników walk o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny oraz do uczestników ruchu oporu - do których zaliczono osoby prowadzące tajne nauczanie - a także do więźniów obozów koncentracyjnych. Do tej zaś grupy ustawa zaliczyła również prześladowanych w hitlerowskich więzieniach. W przeciwnym razie tej kategorii osób nie można by zaliczyć do więźniów obozów koncentracyjnych, jak nie można do nich zaliczyć tych, którzy w wyniku łapanki ulicznej zostali wywiezieni na przymusowe roboty do Niemiec. Ustawa z dnia 23 października 1975 r. o zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych określiła ściśle jej podmiotowy zasięg. Dlatego interpretacja, która by rozszerzała zakres jej mocy obowiązującej na inne jeszcze kategorie osób, jest nieuzasadniona.Supozycja Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, że sytuacja tych, którzy przypadkowo złapani zostali skierowani do obozów koncentracyjnych, i tych, którzy zostali wywiezieni na przymusowe roboty do Niemiec, była analogiczna, jest błędne.Różnica w położeniu osób była bowiem zasadnicza i dlatego właśnie dodatkowe świadczenia z ustawy przysługują więźniom obozów koncentracyjnych, chociaż nie byli oni członkami ruchu oporu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy udzielił na postawione pytanie odpowiedzi prawnej przeczącej.