III PZP 58/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Filcek, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Wojciecha N. przeciwko Zakładom Samochodowym w J. o wynagrodzenie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu postanowieniem z dnia 21 listopada 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy postanowienia regulaminu przyznawania premii dodatkowej, wyłączające prawo do premii motywacyjnej z powodu braku przepracowania pełnego wymiaru godzin pracy wskutek pełnienia przez pracownika funkcji ławnika, są nieważne, jako sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych (Dz. U. Nr 54, poz. 309 ze zm.)?"podjął następującą uchwałę:Postanowienie regulaminu wyłączające prawo pracownika do premii w razie pełnienia przez niego prac społecznych poza przedsiębiorstwem jest w odniesieniu do pełnienia przez pracownika funkcji ławnika sądowego nieważne (art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych - Dz. U. Nr 54, poz. 309 ze zm.).Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanych Zakładów kwoty 7.000 zł, stanowiącej premię motywacyjną, której został pozbawiony za czas wykonywania funkcji ławnika w lutym i grudniu 1984 r. oraz w marcu, kwietniu, maju, czerwcu i sierpniu 1985 r. W spornym okresie obowiązywała ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych (Dz. U. Nr 54, poz. 309 ze zm.).Sąd Rejonowy - Sąd Pracy zasądził na rzecz powoda kwotę 7.000 zł. Sąd ustalił, że powód jest pracownikiem strony pozwanej, że w 1984 r. pozwane Zakłady wprowadziły tzw. premię motywacyjną w wysokości 1000 zł miesięcznie. Zgodnie z regulaminem premia przysługiwała pracownikom, którzy w miesiącu przepracowali wszystkie dni robocze, a nie przysługiwała w razie usprawiedliwionej nieobecności w pracy oraz wykonywania prac społecznych poza przedsiębiorstwem, z wyjątkiem honorowych dawców krwi, członków orkiestry zakładowej, którzy w godzinach pracy brali udział w koncertach, pracowników delegowanych do prac społecznych na terenie przedsiębiorstwa, pracowników korzystających z urlopu wypoczynkowego i pracowników będących w delegacjach służbowych. Powód brał udział w rozprawach sądowych w lutym i grudniu 1984 r. oraz w marcu, kwietniu, maju, czerwcu i w sierpniu 1985 r., w związku z czym strona pozwana potrąciła powodowi premię motywacyjną po 1000 zł za każdy miesiąc, w którym powód był nieobecny w pracy z uwagi na wykonywaną funkcję ławnika.Zasądzając na rzecz powoda kwotę 7.000 zł Sąd Pracy powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1977 r. I PR 73/77 (OSNCP 1978, z. 1, poz. 18), zgodnie z którym sprawowanie przez pracownika w sądzie funkcji ławnika nie może pociągać dla tego pracownika żadnych ujemnych skutków w zakresie stosunku pracy, w szczególności w zakresie wynagrodzenia, które musi być za ten okres pełne, tzn. musi zawierać wszystkie możliwe składniki, jakie mógłby uzyskać w danym okresie, gdyby pracował.W związku z rewizją strony pozwanej Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nasunęły się poważne wątpliwości, co stało się przyczyną skierowania do Sądu Najwyższego pytania prawnego w trybie art. 391 § 1 k.p.c. wyszczególnionego w sentencji uchwały. Zasadniczych wątpliwości dopatruje się Sąd w tym, że wysokość wynagrodzenia, jakie pracownik ma otrzymywać za czas wykonywania funkcji ławnika, została odmiennie unormowana w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych (Dz. U. Nr 54, poz. 309 ze zm.), a odmiennie w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie regulaminów pracy oraz zasad usprawiedliwiania nieobecności w pracy i udzielaniu zwolnień z pracy (Dz. U. Nr 49, poz. 299 ze zm.), a w szczególności w § 13 i 15 tego rozporządzenia. W ustawie o ławnikach ludowych w sądach powszechnych przyznaje się pracownikowi za czas pełnienia obowiązków ławnika prawo do pełnego wynagrodzenia, natomiast wspomniane przepisy rozporządzenia z dnia 20 grudnia 1974 r. w związku z § 4 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1974 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 334) przyznają pracownikowi za czas wykonywania omawianych funkcji wynagrodzenie jak za urlop wypoczynkowy. Dostrzegając przytoczone wątpliwości Sąd Pracy skłania się do przyjęcia poglądu, że przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. ma charakter przepisu szczególnego, który wyłącza zastosowanie w omawianym przedmiocie przepisów powołanych rozporządzeniem. Tym samym - w przekonaniu Sądu Pracy - za stanowisko bardziej prawidłowe uznać trzeba pogląd, że pracownik wykonujący funkcję ławnika i nieobecny w pracy z tego powodu powinien otrzymać pełne wynagrodzenie za pracę, o którym wspomina art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., a więc również premię motywacyją.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z uzasadnienia pytania prawnego wynika, że premia motywacyjna ma - w przekonaniu Sądu - charakter wynagrodzenia za pracę i że przez zawarte w omawianym art. 8 ust. 1 określenie "pełne wynagrodzenie" rozumieć należy wynagrodzenie, które składa się ze wszystkich składników, jakie by pracownik otrzymywał w danym okresie, gdyby pracował, a więc tym samym również z premii motywacyjnej, która jest jednym ze składników wynagrodzenia za pracę.Zajęte w tym przedmiocie stanowisko Sądu Pracy jest słuszne. W uchwale Całej Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 30 października 1985 r. III PZP 33/85 przesądzone zostało, że premia z zysku, a taki charakter ma występująca w niniejszej sprawie premia motywacyjna, jest jednym ze składników wynagrodzenia za pracę. Jeśli zaś chodzi o określenie "pełne wynagrodzenie" zawarte we wspomnianym art. 8 ust. 1, to skład sądzący podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1977 r. I PR 73/77 (OSNCP 1978, z. 1, poz. 18), że przez pojęcie "pełne" rozumieć należy takie wynagrodzenie, które zawiera wszystkie możliwe składniki, jakie by pracownik otrzymał w danym okresie, gdyby pracował, a zatem również premię motywacyjną. Dla wykładni pojęcia "pełne wynagrodzenie", jakim posługuje się art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., nie mogą pozostać bez wpływu zawarte w tym przedmiocie unormowania ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 31, poz. 137), która w art. 163 § 1 pkt 2 uchyliła ustawę z dnia 2 grudnia 1960 r. Zgodnie z art. 153 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. ławnik zachowuje za czas zwolnienia od pracy prawo do pełnego wynagrodzenia oraz świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Porównanie wspomnianego art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. z art. 153 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. wskazuje, że zamiarem obecnego ustawodawcy nie było ograniczenie uprawnień pracownika wykonującego funkcję ławnika, lecz wprost przeciwnie rozszerzenie tych uprawnień, skoro art. 153 § 2 prawa o u.s.p. został uzupełniony wzmianką o przysługujących ławnikowi uprawnieniach do świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czego brak było w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. Tendencja ustawodawcy z 1985 r. powinna mieć znaczenie dla wykładni przepisów dotyczących tego samego przedmiotu, wydanych wcześniej. Nie można się, przy tym zgodzić z poglądem reprezentowanym przez stronę pozwaną, że sformułowanie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1985 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu PRL (Dz. U. Nr 26, poz. 112), a w szczególności zawarta w tym przepisie wzmianka, że osoba wchodząca w skład komisji wyborczej otrzymuje od zakładu pracy wynagrodzenie i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy "obliczone jak za czas przepracowany", ma świadczyć o tym, iż pracownik wykonujący funkcję ławnika nie jest uprawniony do otrzymania premii motywacyjnej, ponieważ - w odróżnieniu od cytowanego w art. 40 ust. 2 - ani w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., ani w art. 153 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. nie znalazła się wzmianka: "obliczonych jak za czas przepracowany". Wspomniana wzmianka: "obliczonych jak za czas przepracowany" ma znaczenie dla unormowania zawartego w art. 40 ust. 2 Ordynacji wyborczej, ponieważ nie wspomniano w nim o prawie do "pełnego wynagrodzenia", lecz jedynie o "prawie do wynagrodzenia", gdy tymczasem zarówno w art. 8 ust. 1, jak i w art. 153 § 2 mowa jest o "pełnym wynagrodzeniu".Sąd Najwyższy podziela też pogląd Sądu, że art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. ma charakter przepisu szczególnego i że bez względu na zakres unormowań zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. - powołany art. 8 z uwagi na jego szczególny charakter wyłącza stosowanie w tym przedmiocie innych przepisów dotyczących przedmiotów unormowanych w kodeksie pracy, co wynika z art. V § 1 przepisów wprowadzających kodeks pracy.W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji uchwały.