III UZP 1/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: W. Glabisz, J. Krzyżanowski, K. Marowski, J. Szczerski, A. Szczurzewski (sprawozdawca), J. Tyszka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Waleriana S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. o wyrównawczą rentę inwalidzką, po rozpoznaniu - z udziałem wiceprokuratora Generalnej Prokuratury PRL S. Dzwonkowskiego - na posiedzeniu jawnym w dniu 26 kwietnia 1967 r. przekazanego przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 3 stycznia 1967 r. następującego zagadnienia prawnego:"Czy renciście uprawnionemu do renty starczej lub inwalidzkiej, zatrudnionemu w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego akademii medycznej lub w charakterze pracownika naukowo-badawczego w instytucie naukowo-badawczym i świadczącemu w dziale klinicznym usługi lecznicze na stanowisku lekarza co najmniej w połowie obowiązującego wymiaru godzin pracy, przysługuje uprawnienie do renty z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6.V.1958 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 111 z późniejszymi zmianami)?"uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:Uzasadnienie faktyczneWedług przepisów art. 31 ust 3 i art. 39 ust. 3 dekretu z dnia 25.VI.1954 r. o p.z.e. (jednol. tekst: Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) prawo do renty starczej oraz renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa powstałego z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa ulega zawieszeniu na czas wykonywania przez rencistę zatrudnienia lub posiadania dochodu z innych źródeł. Na podstawie ustawowego zawartego m.in. w art. 31 ust. 4 i w art. 39 ust. 7 i 8 dekretu o p.z.e. Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 6 maja 1958 r. z późniejszymi zmianami (Dz. U.: z 1958 r. Nr 26, poz. 111; z 1962 r. Nr 24, poz. 110 i Nr 43, poz. 205; z 1965 r. Nr 26, poz. 174; z 1966 r. Nr 29, poz. 176) uregulowała zasady całkowitego i częściowego zawieszenia prawa do renty starczej i inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa powstałego z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa oraz zasady wypłacania inwalidzkiej renty wyrównawczej.W myśl § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia oraz zarządzenia Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 20 czerwca 1958 r. (Mon. Pol. Nr 49, poz. 289) rencistom uprawnionym do renty starczej lub inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa powstałego z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa, zatrudnionym w pełnym wymiarze godzin w społecznych zakładach służby zdrowia oraz w zakładach służby zdrowia Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Ministerstwa Sprawiedliwości na stanowiskach: 1) lekarzy, 2) pracowników farmaceutycznych: magistra farmacji, prowizora farmacji, aptekarza aprobowanego, pomocnika aptekarskiego, asystenta aptecznego, technika farmaceutycznego i technika aptecznego, 3) położonych, 4) pielęgniarek (pielęgniarzy), dyplomowanych opiekunek dziecięcych, 5) felczerów, 6) uprawnionych techników dentystycznych i techników dentystycznych oraz 7) laborantów medycznych - wypłaca się renty zmniejszone o następujący procent podstawy wymiaru renty do 1200 zł; 1) renty starcze - o 35%, 2) renty inwalidzkie II grupy inwalidów - o 25%, a III grupy inwalidów - o 15%.Jeżeli lekarze i lekarze dentyści uprawnieni do renty starczej lub inwalidzkiej zatrudnieni są w wymienionych wyżej zakładach służby zdrowia nie w pełnym wymiarze godzin, ale co najmniej w połowie obowiązującego wymiaru godzin, to zgodnie z ust. 2 § 6 cyt. wyżej rozporządzenia wypłaca się rentę starczą zmniejszona o 20%, rentę inwalidzką II grupy inwalidów o 15%, a III grupy inwalidów o 10% - podstawy wymiaru renty do 1200 zł. Należy przy tym zaznaczyć, że w myśl § 9 cyt. rozporządzenia, jeżeli zachodzi zbieg zarobków lub dochodów nie powodujących zawieszenia prawa do renty z zarobkami lub dochodami powodującymi zawieszenie tego prawa, to wówczas prawo do renty ulega zawieszeniu. Oznacza to więc, że jeżeli rencista uprawniony do pobierania renty na podstawie § 6 cyt. rozporządzenia jest także zatrudniony poza wymienionymi wyżej zakładami służby zdrowia i z tego tytułu osiąga zarobek powodujący zawieszenie prawa do renty albo posiada inny dochód w wysokości wyłączającej prawo do pobierania renty, to wypłata renty ulega wówczas całkowitemu zawieszeniu.IIWedług przepisów ustawy z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej gospodarce w służbie zdrowia (Dz. U. Nr 55, poz. 434 z późniejszymi zmianami) akademie medyczne oraz medyczne instytuty naukowo-badawcze nie są społecznymi zakładami służby zdrowia. Jednakże są takimi zakładami państwowe szpitale kliniczne prowadzone w ramach akademii medycznych oraz działy kliniczne w ramach instytutów naukowo-badawczych.Samodzielni i pomocniczy pracownicy nauki i pracownicy naukowo-badawczy zatrudnieni w akademiach medycznych i medycznych instytutach naukowo-badawczych nie otrzymują wynagrodzenia według stawek przewidzianych w przepisach do uposażeniu pracowników zatrudnionych w społecznych zakładach służby zdrowia, lecz wynagrodzenie ich uregulowane jest odmiennie odrębnymi przepisami. Zasady ich wynagrodzenia określone są przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie uposażenia pracowników szkół wyższych, Polskiej Akademii Nauk i jej placówek naukowych (Dz. U. Nr 43, poz. 225) oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie uposażenia pracowników instytutów naukowo-badawczych (Dz. U. Nr 43, poz. 226). Przewidziane w tych przepisach stawki uposażenia są jednakowe dla wszystkich szkół wyższych oraz jednakowe dla wszystkich instytutów naukowo-badawczych. Natomiast za prace usługowo-lecznicze wykonywane w klinikach i zakładach szkół wyższych oraz w klinikach instytutu pracownicy nauki i naukowo-badawczy otrzymują - zgodnie z § 16 i 6 cyt. rozporządzeń - odrębne (dodatkowe) wynagrodzenie według stawek przewidzianych w przepisach o uposażeniu pracowników zatrudnionych w społecznych zakładach służby zdrowia. Odnosi się to także do tych pracowników nauki zatrudnionych w akademiach medycznych i medycznych instytutach naukowo-badawczych, którzy ponadto są zatrudnieni w społecznych zakładach służby zdrowia oraz w służbie zdrowia MON i MSW.IIIZ przedstawionego stanu prawnego wynika, że pracownicy nauki i naukowo-badawczy zatrudnieni w akademiach medycznych oraz medycznych instytutach naukowo-badawczych i świadczący w działach klinicznych tych placówek naukowych lub w innych społecznych zakładach służby zdrowia usługi lecznicze otrzymują dwa odrębne wynagrodzenia: jedno według stawek przewidzianych w przepisach o uposażeniu pracowników szkół wyższych lub pracowników instytutów naukowo-badawczych, a drugie za prace usługowo-lecznicze - według stawek przewidzianych w przepisach o uposażeniu pracowników zatrudnionych w społecznych zakładach służby zdrowia.Ponieważ, jak wskazano na wstępie w rozdziale II, akademie medyczne oraz medyczne instytuty naukowo-badawcze nie są społecznymi zakładami służby zdrowia, przeto w myśl § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 111 z późniejszymi zmianami) wynagrodzenie pobierane z tytułu zatrudnienia w tych placówkach naukowych w wysokości powodującej zawieszenie prawa do renty starczej lub inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa powstałego z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa wyłącza także prawo do pobierania renty, choćby nawet zachodziły warunki do jej pobierania według zasad określonych w § 6 tego rozporządzenia.Z przytoczonych wyżej zasad Sąd Najwyższy na przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne udzielił odpowiedzi sformułowanej w sentencji uchwały.