III UZP 15/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Jachczyk, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z wniosku Waldemara B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Augustowie o dodatek kombatancki do renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 25 sierpnia 1983 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy dodatek kombatancki określony w art. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) przysługuje rencistom otrzymującym świadczenie na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144)?"powziął następującą uchwałę:Dodatek kombatancki przewidziany w art. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) nie przysługuje w przypadku pobierania renty na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144). Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Okręgowy Sąd do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawca pobierający rentę inwalidzką z tytułu choroby zawodowej zgłosił wniosek o przyznanie mu dodatku do tej renty na podstawie art. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122), powołując się na zaświadczenie Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S., iż jest kombatantem.Organ rentowy odmówił przyznania wnioskodawcy omawianego dodatku, powołując się na ustawę z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.Rada Nadzorcza Oddziału ZUS - po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy - zatwierdziła decyzję organu rentowego.Wnioskodawca złożył odwołanie od orzeczenia Rady Nadzorczej do Okręgowego Sądu, domagając się zmiany tego orzeczenia i przyznania mu żądanego dodatku kombatanckiego, podnosząc, iż ustawa kombatancka dotyczy wszystkich emerytów i rencistów.Okręgowy Sąd w związku z rozpoznawaniem tego odwołania przedstawił zagadnienie prawne - przytoczone w sentencji - do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) stanowi, iż kombatantom uprawnionym do emerytury lub renty, nie otrzymującym dodatków z tytułu odznaczenia orderem lub tytułem honorowym albo z tytułu tajnego nauczania, przyznaje się do emerytury lub renty dodatek kombatancki w wysokości przewidzianej w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin lub w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym dla dodatku z tytułu odznaczeń orderem lub tytułem honorowym.Z treści wymienionego przepisu wynika, że dodatek kombatancki przysługuje tym kombatantom, którzy nie mają uprawnienia do dodatku z tytułu odznaczenia orderem lub tytułem honorowym albo z tytułu tajnego nauczania. Przepis ten więc stwarza uprawnienia podmiotowe do dodatku dla tych emerytów i rencistów, którzy będąc kombatantami nie mają prawa do dodatku z innego tytułu. Jeżeli kombatant posiada uprawnienie do dodatku z innego tytułu, wymienionego w art. 12, nie może domagać się przyznania dodatku kombatanckiego.Wymieniony przepis stanowi ogólnie o dodatku kombatanckim do emerytur lub rent, nie oznacza to jednak, iż do każdego z tych świadczeń przysługuje dodatek kombatancki, jeżeli osoba uprawniona nie otrzymywała dotychczas dodatku z innego tytułu.Przeciwko takiemu wnioskowi przemawia dalsza treść art. 12 ustawy kombatanckiej, który stanowi, iż dodatek kombatancki przyznaje się w wysokości określonej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (obecnie) lub w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym. To stwierdzenie wskazuje wyraźnie, iż dodatek kombatancki może być przyznany tylko wówczas, gdy przepisy emerytalne, na podstawie których przyznane zostało dane świadczenie, przewidują dodatki do tego świadczenia z tytułu odznaczenia.Przewidziany w art. 12 ustawy kombatanckiej dodatek kombatancki do emerytur i rent dla osób będących kombatantami, którzy nie posiadają orderu lub tytułu honorowego ani nie prowadzili tajnego nauczania, miał na celu zrównanie tych kombatantów w zakresie prawa do dodatków do emerytur lub rent z innymi uprawnieniami do tych świadczeń, którzy posiadają odznaczenie lub inny tytuł do takiego dodatku.Ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144) w art. 25 wyraźnie wyklucza przyznanie dodatku z tytułu odznaczenia do świadczeń rentowych. Takie unormowanie jest następstwem tego, że renta inwalidzka dla inwalidów I i II grupy z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej wynosi 100% podstawy jej wymiaru (art. 19 ustawy), a w myśl art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) renta wraz z dodatkiem za odznaczenie nie może przekraczać 100% podstawy jej wymiaru.Rozważania te więc prowadzą do wniosku, iż art. 12 ustawy kombatanckiej daje uprawnienie podmiotowe emerytowi lub renciście będącemu kombatantem do uzyskania dodatku kombatanckiego do pobieranego świadczenia, jeżeli przepis prawa, na podstawie którego świadczenia zostały przyznane, przewidują dodatki do świadczeń z tytułu odznaczenia lub innych tytułów równoważnych.Skoro ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych nie przewiduje dodatków z tytułu odznaczenia do rent w niej określonych, nie może uzyskać dodatku kombatanckiego rencista pobierający rentę inwalidzką z tej ustawy z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Artykuł 12 ustawy kombatanckiej nie zmienił w tym zakresie ustawy wypadkowej.Przepis ten ustalił jedynie podstawę do żądania dodatku kombatanckiego przez uprawnionego do określonego świadczenia, jeżeli dodatek z tytułu odznaczenia do danego świadczenia w ogóle przysługuje.Z tych względów Sąd Najwyższy powziął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji.