III UZP 2/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Zieliński. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z wniosku Władysława J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Z. o rentę inwalidzką po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku postanowieniem z dnia 2 września 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy osobie ubezpieczonej, wykonującej stałą i odpłatną pracę na podstawie umowy zlecenia, zawartej z jednostką gospodarki uspołecznionej, przysługuje renta inwalidzka III grupy z tytułu wypadku przy wykonywaniu umowy?"powziął następującą uchwałę:Osobie ubezpieczonej wykonującej stałą i odpłatną pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z jednostką gospodarki uspołecznionej przysługuje renta inwalidzka z tytułu wypadku przy pracy również wtedy, gdy została ona zaliczona w związku z tym wypadkiem do III grupy inwalidów. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca, zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w Spółdzielni Mleczarskiej w charakterze wozaka punktu skupu mleka, uległ przy wykonywaniu swych obowiązków wypadkowi, w związku z którym został zaliczony do III grupy inwalidów przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania wnioskodawcy renty inwalidzkiej z tytułu tego wypadku, stojąc na stanowisku, że w świetle art. 16 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 45, poz. 232) prawo do renty inwalidzkiej przysługuje tylko w razie posiadania co najmniej 5-letniego okresu ubezpieczenia oraz zaliczenia do I lub II grupy inwalidów.Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy od decyzji ZUS, Okręgowy Sąd Pracy powziął wątpliwość wyrażoną w przedstawionym w trybie art. 66 § 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. pytaniu prawnym, gdyż zdaniem tego Sądu przepisy wymienionej ustawy mogą prowadzić do wniosku odmiennego niż praktyka stosowana przez oddziały ZUS, a oparta na okólniku nr 10 ZUS z dnia 19.III.1976 r. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak trafnie wskazuje Okręgowy Sąd Pracy, art. 16 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. nie może być rozpatrywany w oderwaniu od innych przepisów tej ustawy, w szczególności jej art. 6, 20 i 21, określających rodzaj i warunki przyznawania świadczeń dla osób objętych ubezpieczeniem społecznym z mocy tej ustawy.Artykuł 6 ust. 5, stanowiąc, że ubezpieczonym przysługują świadczenia pieniężne z tytułu wypadku przy wykonywaniu umowy, m.in. w postaci renty inwalidzkiej, nie ogranicza prawa do niej do przypadków zaliczenia poszkodowanego do I lub II grupy inwalidów. Takiego ograniczenia nie zawierają również przepisy rozdziału 6 ustawy dotyczącego świadczeń z tytułu wypadków.W art. 6 ust. 2 natomiast stwierdza się, że jeżeli ustawa inaczej nie stanowi, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, a między nimi do świadczeń z tytułu wypadku, "ustala się na zasadach (...) określonych przepisami (...) o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych", co oznacza, że renta inwalidzka wypadkowa przysługuje również inwalidom III grupy. Opieranie się więc przez oddział ZUS-u przy odmowie przyznania renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy wykonywaniu umowy zlecenia na art. 16, który zamieszczony jest w rozdziale 5, dotyczącym świadczeń emerytalnych, jest błędne, a zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem. Podobnie błędne jest stanowisko sformułowane w okólniku nr 10 ZUS, że "ubezpieczonym, którzy ulegną wypadkowi (...) przysługuje renta inwalidzka z tytułu inwalidztwa I lub II grupy". Z tych przyczyn na zgłoszone pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji.