III UZP 7/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Knap, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Stanisława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Łodzi o wyższą rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 22 sierpnia 1980 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 23 maja 1980 r., sygn. akt II U 1123/80 do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy podstawę wymiaru renty inwalidzkiej dla pracownika, który stał się inwalidą wskutek wypadku przy pracy przed ukończeniem 25 lat i wejściem w życie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105), stanowi kwota odpowiadająca półtorakrotnemu przeciętnemu wynagrodzeniu miesięcznemu osiąganemu przez pracownika w okresie ostatnich dwunastu miesięcy zatrudnienia przed dniem, w którym zdarzył się wypadek?"powziął następującą uchwałę:Podstawę wymiaru renty inwalidzkiej dla pracownika, który stał się inwalidą wskutek wypadku przy pracy przed ukończeniem 25 lat życia i któremu przyznano rentę na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8), stanowi od dnia 1 stycznia 1976 r. kwota odpowiadająca półtorakrotnemu przeciętnemu wynagrodzeniu osiąganemu przez pracownika w okresie ostatnich dwunastu miesięcy zatrudnienia przed dniem, w którym zdarzył się wypadek (§ 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r. w sprawie podstawy wymiaru renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkom w szczególnych okolicznościach, oraz świadczeń dla osób nie będących pracownikami - Dz. U. Nr 33, poz. 179).Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca uległ wypadkowi przy pracy w 1972 r. przed ukończeniem 25 lat życia i otrzymywał rentę na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8). Wnioskodawca wystąpił o przyznanie mu od dnia 1 stycznia 1976 r. renty wypadkowej w wysokości uwzględniającej w podstawie jej wymiaru kwoty odpowiadającej półtorakrotnemu przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu z okresu ostatnich dwunastu miesięcy jego zatrudnienia przed wypadkiem.Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił żądania wnioskodawcy. Rada Nadzorcza zatwierdziła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdziwszy, że § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1975 r. w sprawie podstawy wymiaru renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, świadczeń dla pracowników, którzy ulegli wypadkom w szczególnych okolicznościach, oraz świadczeń dla osób nie będących pracownikami (Dz. U. Nr 33, poz. 179) nie ma zastosowania, ponieważ wnioskodawca uległ wypadkowi przed dniem 1 stycznia 1976 r.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, przedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, wyraził pogląd, że ścisła wykładnia art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) nie uzasadnia wniosku, iż renty inwalidzkie przyznane na podstawie ustawy wypadkowej z 1968 r. podlegają przeliczeniu według zasad określonych w § 3 wymienionego wyżej rozporządzenia, jednakże za odmiennym stanowiskiem przemawia cel ustawy z 1975 r.Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 czerwca 1979 r. w sprawie III UR 1/79 (OSNCP z 1979 r. z. 12, poz. 248) wyjaśnił, że § 3 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów ma zastosowanie także do pracowników, którzy ulegli wypadkowi przy pracy przed wejściem w życie ustawy wypadkowej z 1975 r. i którym przyznano rentę inwalidzką na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy.Sąd Najwyższy, rozpatrując przedstawione zagadnienie prawne, podzielał przytoczony pogląd. Z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wynika, że renty inwalidzkie przyznane na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy podlegają podwyższeniu z urzędu w myśl przepisów pierwszej z wymienionych ustaw. Podwyżka rent inwalidzkich z tytułu wypadku przy pracy w nowej ustawie sprowadza się nie tylko do zwiększenia procentowego wskaźnika podstawy wymiaru renty (art. 19 pkt 1 ustawy z 1975 r.), ale także - w stosunku do osób, które uległy wypadkowi przed ukończeniem 25 lat - do korzystniejszego określenia podstawy ich wymiaru. Zasady ustalenia podstawy wymiaru renty nie zostały określone w samej ustawie, lecz na podstawie art. 20 ust. 2 tej ustawy w wymienionym wyżej rozporządzenia. Przepisy zawarte w obu tych aktach prawnych określają uprawnienia pracowników poszkodowanych w wypadku przy pracy do renty, jak i jej wysokości. Podwyższenie renty na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z 1975 r. musi zatem uwzględniać również zmieniony w § 3 rozporządzenia sposobu ustalenia podstawy wymiaru renty pracownika, który stał się inwalidą wskutek wypadku przy pracy przed ukończeniem 25 lat życia. Wbrew twierdzeniu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych § 3 rozporządzenia nie dotyczy "przeliczenia" renty, lecz innego korzystniejszego dla poszkodowanego w wypadku przy pracy pracownika ustalenia podstawy jej wymiaru, a w konsekwencji prawa do wyższej kwotowo renty, w stosunku do poprzedniego stanu prawnego. Założeniem regulacji zawartej w art. 49 ust. 1 ustawy z 1975 r. było przyznanie rent inwalidzkich wypłaconych na podstawie poprzedniej ustawy wypadkowej w wysokości przysługującej według przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 1976 r.