III UZP 60/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Myga. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, A. Szczurzewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Józefy K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o wysokość renty inwalidzkiej rolniczej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 19 września 1984 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy w przypadku śmierci jednego z małżonków, z których każde pobierało rentę inwalidzką rolniczą wraz z połową zwiększenia z tytułu przekazanych Państwu gruntów, określonego w art. 67 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych oraz członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268), pozostałemu przy życiu małżonkowi przysługuje w całości świadczenie stanowiące zwiększenie renty z tytułu przekazania gruntów Państwu?"powziął następującą uchwałę:Przewidziane w art. 67 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268) zwiększenie renty inwalidzkiej wypłacone małżonkom po połowie - w razie śmierci jednego z nich - przysługuje w całości pozostałemu małżonkowi.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego.Małżonkowie Franciszek i Józefa K. pobierali od dnia 4 listopada 1972 r. rentę z tytułu przekazania na własność Państwa gospodarstwa rolnego o obszarze 5,58 ha bez zabudowań.W związku ze zmianą stanu prawnego obowiązującego do dnia 31 grudnia 1982 r. organ rentowy w Opolu decyzjami z dnia 25 lipca 1983 r. przyznał każdemu z małżonków na podstawie przepisów art. 67 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268) emeryturę, dokonując równocześnie zwiększenia każdego z tych świadczeń o 500 zł miesięcznie na podstawie ust. 4, 5 i 6 art. 67 wymienionej wyżej ustawy z tytułu przekazanych Państwu gruntów ornych ponad 5 ha.W dniu 1 listopada 1983 r. Franciszek K. zmarł. W związku z tym Józefa K. (żona zmarłego) wystąpiła do organu rentowego o zwiększenie jej emerytury o łączną kwotę świadczeń pobieranych przez jej męża.Organ rentowy decyzją z dnia 5 kwietnia 1984 r., zatwierdzoną orzeczeniem Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w O. z dnia 16 maja 1984 r., oddalił to roszczenie wnioskodawczyni.W odwołaniu do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wnioskodawczyni domagała się uwzględnienia jej roszczenia, a na rozprawie ograniczono to roszczenie tylko do części (zwiększenia) emerytury.W związku z tym odwołaniem nasunęły się Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, udzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie, zważył, co następuje:Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że materialnoprawną podstawę roszczenia wnioskodawczyni stanowią przepisy art. 67 ust. 4, 5, 6 cytowanej ustawy. Według przepisów ust. 4 i 5 art. 67 tej ustawy osobom pobierającym emerytury lub renty inwalidzkie przyznane przed dniem wejścia w życie tej ustawy przysługuje zwiększenie tych świadczeń m.in. o 200 zł miesięcznie za każdy przekazany Państwu ha gruntów. Z mocy zaś ust. 6 art. 67 ustawy zwiększenie to nie może przekraczać łącznie 1.000 zł miesięcznie. Przepis ust. 7 art. 67 ustawy stanowi, że wymieniona kwota podlega podziałowi w równych częściach między małżonków pobierających emeryturę lub rentę inwalidzką. Natomiast, gdy do tych świadczeń uprawniony jest tylko jeden z małżonków, to kwota zwiększenia przysługuje w całości temu małżonkowi. Oznacza to, że w razie śmierci jednego z małżonków uprawnionych do emerytury lub renty inwalidzkiej oraz do zwiększenia tych świadczeń kwota zwiększenia w całości przysługuje pozostałemu małżonkowi uprawnionemu do pobierania tych świadczeń.Z powyższych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.