III UZP 8/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Myślicki, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Zdzisława G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. o emeryturę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni postanowieniem z dnia 21 stycznia 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy zwiększenie emerytury z art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin przysługuje osobie za okres pracy przymusowej w latach 1941-1945 wykonywanej na terenie Niemiec (obecnie teren RFN), mając na uwadze art. 13 ust. 2 tejże ustawy oraz art. 4 umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o zaopatrzeniu emerytalnym i wypadkowym (Dz. U. z 1976 r. Nr 16, poz. 101)?"powziął następującą uchwałę:Przy zwiększeniu emerytury na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) uwzględnia się okresy zatrudnienia w Polsce Ludowej, łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia, po dniu 22 lipca 1944 roku.Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne przedstawione przez Okręgowy Sąd powstało na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawca w okresie okupacji od maja 1941 r. do maja 1945 r. przebywał na robotach przymusowych w Niemczech, w obozie pracy przymusowej w Brunszwiku, będąc zatrudniony w zakładach "Büssing" (obecnie Republika Federalna Niemiec).W dniu 11 lipca 1983 r. wnioskodawca zwrócił się do organu rentowego o doliczenie mu do okresów zatrudnienia w Polsce Ludowej okresów pracy przymusowej w latach 1941-1945 i w związku z tym zwiększenie mu emerytury o dalsze 4% podstawy jej wymiaru.Organ rentowy nie uwzględnił tego wniosku.W odwołaniu wniesionym do Rady Nadzorczej oddziału ZUS wnioskodawca domagał się zwiększenia mu emerytury o 19% zamiast przyznanego przez organ rentowy 15% podstawy wymiaru emerytury, powołując się na art. 4 umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec z dnia 9 października 1975 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i wypadkowym (Dz. U. z 1976 r. Nr 16, poz. 101).Rada Nadzorcza zatwierdziła decyzję organu rentowego, uznając ją za zgodną z przepisami prawa.Wnioskodawca wniósł odwołanie od tego orzeczenia do Okręgowego Sądu, domagając się przyznania zwiększenia emerytury o 19% za pracę w Polsce Ludowej.Okręgowy Sąd, rozpoznając to odwołanie, przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 4 ust. 2 umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec z dnia 9 października 1975 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i wypadkowym (Dz. U. z 1976 r. Nr 16, poz. 101) okresy ubezpieczenia i okresy zatrudnienia oraz okresy z nimi związane w drugim Państwie uwzględnia się przy ustalaniu renty tak, jakby zaistniały na terenie pierwszego Państwa.W myśl tego przepisu okresy zatrudnienia na terenie Republiki Federalnej Niemiec uwzględnia się tak, jakby miały miejsce na terenie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, jeżeli osoba zainteresowana zamieszkuje na terenie Polski, w związku z czym polski organ rentowy rozpatruje jej żądanie przyznania renty lub emerytury według przepisów polskich.Przepis powyższy uzasadnia uwzględnienie tego okresu zatrudnienia w pełni tylko przy ustalaniu okresów zatrudnienia uzasadniających przyznanie świadczenia. Przepis ten jednak nie może stanowić podstawy do uwzględnienia okresów zatrudnienia dla wzrostu świadczenia z tytułu zatrudnienia w Polsce Ludowej.Stosownie bowiem do art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) emeryturę zwiększa się o 1% podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok zatrudnienia w Polsce Ludowej ponad okres wynoszący 20 lat.Okresy zatrudnienia w Polsce Ludowej liczy się łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia.Z treści tego przepisu wynika, że dla ustalenia wzrostu emerytury uwzględnia się tylko okresy zatrudnienia łącznie z okresami równorzędnymi i okresami zaliczalnymi do okresów zatrudnienia, które zaistniały w Polsce Ludowej. Polska Ludowa powstała w dniu 22 lipca 1944 r. (patrz Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 22 lipca 1944 r. - Dz. U. Nr 11, poz. 1 - oraz ustawa z dnia 22 lipca 1945 r. o ustanowieniu Narodowego Święta Odrodzenia Polski - Dz. U. Nr 32, poz. 144).Skoro przepis powyższy dla celów wzrostu emerytury pozwala uwzględniać tylko okresy zatrudnienia w Polsce Ludowej (łącznie z okresami równorzędnymi i okresami zaliczalnymi), to oznacza, iż mogą być uwzględnione tylko okresy przypadające po dniu 22 lipca 1944 r.Przepis art. 4 ust. 2 wyżej wymienionej umowy między PRL a RFN nakazuje ustalenie okresów zatrudnienia według przepisów obowiązujących instytucję ustalającą świadczenie, a więc w tym przypadku przepisów polskich.Powyższe rozważania więc prowadzą do wniosku, że okresy zatrudnienia, okresy równorzędne i okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia dla celów wzrostu emerytury uwzględnia się tylko o tyle, o ile przypadają po dniu 22 lipca 1944 r., przy czym, jeśli chodzi o okresy równorzędne i okresy zaliczalne, nie ma znaczenia, w jakim miejscu pracownik znajdował się w tych okresach.Z tych względów Sąd Najwyższy powziął uchwałę jak w sentencji.