IV PZP 1/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska. Sędziowie: T. Szymanek (sprawozdawca), M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Kopalni Węgla Kamiennego "B." w B. przeciwko Marianowi N. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 20 lutego 1975 r. następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 28 października 1974 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy należność pieniężną, stanowiącą połowę kwot pomocy materialnej w gotówce, otrzymanej przez ucznia zasadniczej szkoły górniczej w okresie nauki w szkole na podstawie zarządzenia nr 24 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 4 czerwca 1970 r. (znak SZ4-010-12/69), można uważać za koszt związany ze szkoleniem w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1966 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 45, poz. 279)?",postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Pomoc materialna w gotówce udzielona przez kopalnie uczniowi zasadniczej szkoły górniczej w okresie nauki w szkole (S 10 zarządzenia nr 24 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 4 czerwca 1970 r.) stanowi koszty związane ze szkoleniem w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1966 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 45, poz. 279).Uzasadnienie faktycznePowodowa Kopalnia wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 3.765,70 zł, która stanowi 50% kwot pomocy materialnej udzielonej pozwanemu przez powodową Kopalnię w okresie nauki w przyzakładowej zasadniczej szkole górniczej.Sąd Powiatowy w Bytomiu odrzucił pozew na tej podstawie, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej, ponieważ pozwany nie zakwestionował w terminie istnienia tej należności, wobec czego podlega ona ściągnięciu w drodze administracyjnej zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1966 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 45, poz. 279).Na skutek zażalenia powodowej Kopalni na to postanowienie Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 5 zarządzenia nr 24 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 4 czerwca 1970 r. (znak SZ 4-010-12/69) w sprawie organizacji zasadniczych szkół górniczych oraz uprawnień uczniów i absolwentów tych szkół, uczniowie otrzymują z zakładów pracy prowadzących szkoły oprócz świadczeń w naturze również pomoc materialną w gotówce.Pomoc ta stanowi koszty związane ze szkoleniem w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1966 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest ona zbliżona swym charakterem do stypendium i ma na celu zachęcenie młodzieży do uzyskania kwalifikacji górnika. Zakłady pracy prowadzące szkoły udzielają tej pomocy materialnej uczniom ze środków obrotowych w ramach działalności pozaoperacyjnej, czyli ze środków przeznaczonych w budżecie na szkolenie adeptów zawodu górniczego. W tym ujęciu pomoc materialną świadczoną uczniom przez zakłady prowadzące zasadnicze szkoły górnicze należy zaliczyć do innych kosztów związanych ze szkoleniem w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 16 cytowanego wyżej rozporządzenia.Pojęcie innych kosztów związanych ze szkoleniem w rozumieniu powyższego przepisu należy ujmować szeroko; objęte nim zostały wszelkie koszty związane ze szkoleniem, bez względu na charakter szkolenia, w tym również pomoc materialna udzielana uczniom zasadniczych szkół górniczych.Kwoty wypłacone uczniom w ramach pomocy materialnej w okresie nauki w szkole podlegają w 50% zwrotowi (na podstawie postanowień umownych), jeżeli - między innymi - po ukończeniu szkoły nie podejmą oni pracy w kopalni bądź w razie rozwiązania przez ucznia umowy o pracę przed upływem 3 lat od ukończenia szkoły.Należności tych zakład pracy może dochodzić w drodze sądowej tylko wtedy, gdy dłużnik zakwestionuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu upomnienia istnienie lub wysokość tej należności. Jeżeli należności tej dłużnik nie kwestionuje, to zakład pracy egzekwuje ją w trybie egzekucji administracyjnej. (...)Z tych przyczyn należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.