I PK 224/04

Sygn. akt I PK 224/04 POSTANOWIENIE Dnia 9 marca 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Teresa Flemming-Kulesza w sprawie z powództwa J.Ś. i Al. K. przeciwko Firmie Handlowej "J." Spółce Akcyjnej w K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2005 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 20 maja 2004 r., sygn. akt VI Pa …/03, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 20 maja 2004 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację strony pozwanej J. S.A. w Kr. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 czerwca 2003 r. zasądzającego na rzecz powoda J. Ś. kwotę 14.250 zł wraz z odsetkami a na rzecz powoda A. K. kwotę 11.653, 20 zł wraz z odsetkami tytułem odszkodowań z umów o zakazie konkurencji oraz orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, stosownie do których powodowie, będący członkami zarządu pozwanej spółki zawarli ze stroną pozwaną w dniu 11 maja 2001 r. umowy o zakazie konkurencji i zobowiązali się do powstrzymania od działań konkurencyjnych wobec spółki do dnia 31 grudnia 2003 r. w zamian za odszkodowanie wynoszące 25% wynagrodzenia miesięcznego, 2 płatne w ratach miesięcznych. Pomiędzy stronami zostały zawarte umowy zbycia posiadanych przez powodów akcji imiennych pozwanej na rzecz spółki w celu ich umorzenia. Powodom wypłacano odszkodowanie z tytułu obowiązywania umów o zakazie konkurencji do sierpnia 2001 r. włącznie. Aneksami do umów zbycia akcji z dnia 20 listopada 2001 r. zawartymi z powodami i byłą żoną powoda Ś. oraz żoną powoda K. ustalono, że zapłata wynagrodzenia za akcje miała zostać dokonana do dnia 21 listopada 2001 r. W §2 aneksu zbywcy akcji oświadczyli, iż zapłata za akcje zaspokaja ich wszelkie roszczenia wobec strony pozwanej. Powodom wypłacono należność za akcje z potrąceniem pożyczek i zaliczek udzielonych na akcje. We wrześniu 2001 r. zarząd spółki został poinformowany, iż powodom zostały wypowiedziane umowy o zakazie konkurencji, lecz w związku z ich niedoręczeniem strona pozwana wypłaciła powodom odszkodowania za wrzesień. Sąd Rejonowy wskazał, że zmiana umowy o zakazie konkurencji może nastąpić jedynie w drodze porozumienia stron i nie można uznać, iż powodowie wyrazili zgodę na uchylenie obowiązku pracodawcy zapłaty odszkodowania, gdyż aneksy dotyczyły zbycia akcji pozwanej a ta nie wykazała aby strony obejmowały swoją zgodną wolą również roszczenia wynikające z umów o zakazie konkurencji. Aneksy zostały podpisane także przez osoby, które nie były stronami umowy o zakazie konkurencji. Sąd drugiej instancji wskazał dodatkowo, iż prezes zarządu pozwanej nie potwierdził, aby w negocjacjach dotyczących zawarcia aneksów do umów zbycia akcji przez powodów mówiło się o zrzeczeniu się prawa do odszkodowań w zamian za szybszą zapłatę za akcje. Zrzeczenia takiego nie można domniemywać, zaś ustalenia co do hipotetycznych roszczeń nie mogą się odnosić do konkretnej umowy mającej swoje oparcie w art. 1012 k.p. Strona pozwana wniosła kasację od tego wyroku. Skarżonemu orzeczeniu zarzucała naruszenie prawa materialnego tj. art. 65§2 k.c. poprzez błędną wykładnię § 2 aneksu z dnia 20 listopada 2001 r. do umowy sprzedaży akcji i przyjęcie, iż oświadczenie o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń względem pozwanej nie obejmuje roszczeń dotyczących odszkodowania z umów o zakazie konkurencji bowiem nie były one przedmiotem negocjacji, mimo że wolą pozwanego było zawarcie umowy zawierającej zrzeczenie się przez 3 powodów wszystkich roszczeń bez wskazywania podstawy i rodzaju danego roszczenia i tej treści „zapis” znajduje się w umowie. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania pozwana wskazywała występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne dotyczące rozstrzygnięcia, czy w przypadku wpisania do umowy ogólnego określenia „... zapłata zaspokaja wszelkie roszczenia...” oznacza to zwolnienie wierzyciela z długów w rozumieniu art. 508 k.c. czy też należy w oparciu o art. 65 k.c. badać jaki był cel umowy, a umowę traktować jako umowę nienazwaną w której wierzyciel zobowiązuje się nie dochodzić spełnienia określonych świadczeń, lecz równocześnie nie powoduje zwolnienia dłużnika z długu. Praktyka obrotu gospodarczego bardzo często posługuje się sformułowaniami: zrzeka się wszelkich innych roszczeń, zapłata zaspokaja wszelkie roszczenia. W praktyce pojawiają się wątpliwości czy takie oświadczenia dotyczą wyłącznie roszczeń wymagalnych czy mogą również dotyczyć roszczeń niewymagalnych. Zdaniem pozwanej, określeń przytoczonych wyżej a związanych z niniejszą sprawą nie należy interpretować jako zwolnienie z długu, lecz jako element umowy nienazwanej w której wierzyciel zobowiązuje się nie dochodzić od dłużnika należnego świadczenia. „Skutkiem przyjęcia takiej interpretacji byłby fakt, że wierzytelność nie wygasła, lecz nie może być dochodzona w drodze postępowania sądowego”. Ponadto zdaniem pozwanej można zrzec się roszczenia, które nie jest wymagalne, co wynika „z zasady swobody umów oraz z faktu, iż brak jest przepisu bezwzględnie obowiązującego wyłączającego taką możliwość”. Ponadto zdaniem skarżącej kasacja jest zasadna, bowiem Sądy pierwszej i drugiej instancji oparły orzeczenia na subiektywnej metodzie wykładni umów, która to metoda nie znajduje podstaw ani w przepisach ani w doktrynie czy orzecznictwie . Kasacja zawiera wniosek o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego. Sąd Najwyższy ustalił, co następuje: 4 Zgodnie z art. 393 §1 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna. Sąd Najwyższy nie może natomiast odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo albo gdy zachodzi nieważność postępowania art. (393§2 k.p.c.) Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji w niniejszej sprawie strona skarżąca przedstawiła występowanie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego interpretacji sformułowania zawartego w umowie. Wskazać należy, iż przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania w aspekcie występującego w sprawie zagadnienia prawnego powinno odnosić się do określonego przepisu prawa, którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw i nie może sprowadzać się do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia, ani też odpowiedzi na pytania retoryczne(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lutego 2003 r. I PK 306/02) Ponadto rozważanie przez Sąd Najwyższy, w ramach rozpoznawania kasacji, określonych zagadnień prawnych czy też dokonywanie wykładni przepisów prawa nie może mieć charakteru abstrakcyjnego oderwanego od przesłanek orzekania w danej sprawie. W niniejszej sprawie problem sprowadza się do wykładni oświadczenia woli dokonanego w konkretnej sytuacji, co zdaniem Sądu Najwyższego nie pozwala na wyciąganie wniosków ogólniejszej natury. Tym samym sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne sprowadza się w efekcie do materii faktu (i przeprowadzenia postępowania dowodowego na powyższą okoliczność), nie zaś materii prawa, co skutkuje jego pozornością. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 3937 §1 k.p.c. orzekł jak wyżej.