I PK 62/16

Sygn. akt I PK 62/16 POSTANOWIENIE Dnia 25 listopada 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z powództwa M. K. przeciwko Szkole Podstawowej Nr [x] w O. o wynagrodzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 listopada 2016 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt VII Pa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 900 (dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt VII Pa (…), Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. – w sprawie z powództwa M. K. przeciwko Szkole Podstawowej Nr [x] w O. o wynagrodzenie – zmienił zaskarżony apelacją powódki wyrok Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w C. z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt IV P (…) (oddalający po ponownym rozpoznaniu sprawy powództwo), w ten sposób, że zasądził od pozwanej Szkoły Podstawowej nr [x] w O. na rzecz powódki M. K. określone w sentencji wyroku kwoty wraz z odsetkami ustawowymi 2 (pkt I.); zasądził od pozwanej na rzecz powódki 930 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego (II.). Powyższy wyrok Sądu Okręgowego strona pozwana zaskarżyła skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na przyczynę przyjęcia skargi określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wskazano, że skarga jest „oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące naruszenie przepisów dotyczących wynagrodzenia za pracę mimo braku jej świadczenia”. „Wynagrodzenie za pracę niewykonaną jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 80 kodeksu pracy. Zatem przesłanki przyznania takiego wynagrodzenia, w szczególności gotowość do świadczenia pracy podlegają ścisłej wykładni. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie powódka nie wykazała w żaden sposób swojej gotowości do świadczenia pracy ponad uzgodnione z pracodawcą pół etatu. Przede wszystkim brak uzewnętrznienia wobec pracodawcy zamiaru świadczenia pracy w pełnym wymiarze. Sąd II Instancji mimo oczywistej, rzucającej się wręcz w oczy postawie powódki, która nie miała pojęcia o jakichkolwiek normach regulujących zatrudnienie nauczycieli, uznał jej chaotyczne czasem wręcz niezrozumiałe działania, niemające na celu manifestowania gotowości do pracy, za taką właśnie gotowość”. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o: 1. wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania, 2. oddalenie skargi – w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania, 3. zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna strony pozwanej nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do 3 rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której 4 naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13 – LEX nr 1380967). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Autor rozpatrywanej skargi – w próbie wykazania oczywistej zasadności jego skargi kasacyjnej – swoje twierdzenia w tym zakresie opiera na założeniach sprzecznych z podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K.. Nie uwzględniając tych ustaleń gołosłownie twierdzi do sugerowanym „rażącym” naruszeniu art. 81 k.p. Brakuje odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację, którą wykazanoby walor oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Sąd drugiej instancji ustalił między innymi, że pozwany pracodawca uniemożliwił powódce (zatrudnionej na stanowisku nauczyciela na podstawie mianowania) wykonywanie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, pomimo że od dnia 1 września 2010 r. szkoła posiadała możliwość zapewnienia jej pełnego pensum godzin dydaktycznych lub wychowawczych, do których realizacji powódka posiadała niezbędne kwalifikacje i tylko dlatego, że kilka miesięcy wcześniej powódka wyraziła zgodę na ograniczenie wymiaru zatrudnienia w nowym roku szkolnym, gdy o faktycznej możliwości zatrudniania jej w pełnym wymiarze od 1 września tego roku szkolnego nie wiedziała ani ona, ani pracodawca. Powódka manifestowała gotowość do natychmiastowego podjęcia i świadczenia pracy w wyższym wymiarze niż wynikający z liczby godzin przyznany jej przez dyrektora, na co nie zyskała zgody dyrektora, a dyrektor pozwanej Szkoły konsekwentnie i wprost twierdziła, że nie powierzyła powódce żadnej z 26 godzin wychowawczych w 5 świetlicy, do których realizowania w ramach stosunku pracy powódka miała (we wrześniu 2010 roku) kompetencje, ponieważ wszystkie powierzyła nauczycielom zatrudnionym na podstawie umów o pracę, wskutek oceny, że są sprawniejsi i lepiej niż powódka nadają się oni do pracy w świetlicy. Według Sądu drugiej instancji roszczenie powódki o wyrównanie wynagrodzenia wypłaconego za połowę wymiaru zatrudnienia, o kwoty których nie uzyskała, należało w kontekście zasady z art. 80 i art. 81 k.p. w związku z art. 91 c ust. 1 Karty Nauczyciela ocenić jako co do zasady usprawiedliwione. Do stwierdzenia zasadności roszczenia o wynagrodzenie należne w okolicznościach z art. 81 § 1 k.p. wystarczające jest stwierdzenie rzeczywistej woli i fizycznej gotowości pracownika do świadczenia pracy i obiektywnej niemożności wykonywania pracy w czasie właściwym dla wymiaru zatrudnienia zagwarantowanego aktem lub bezwzględnie wiążącymi przepisami prawa pracy, na których podstawie powstał i istnieje konkretny stosunek pracy, z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nawet jeśli nie są one skutkiem bezprawnego działania pracodawcy. Według Sądu drugiej instancji bez znaczenia – dla oceny zasadności roszczeń powódki w powyższym zakresie – pozostawała okoliczność, czy uniemożliwienie powódce wykonywania pracy w pełnym wymiarze było również skutkiem zachowań dyrektora szkoły o znamionach dyskryminacji lub mobbingu. Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1. niniejszego postanowienia). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. ma swoją podstawę w art. 98 § 1 k.p.c. w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 pkt 5 w związku z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).