I UK 444/17

Sygn. akt I UK 444/17 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania K. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w N. o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6 listopada 2018 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt III AUa (…), oddalił apelację wnioskodawcy K. W. od wyroku Sądu Okręgowego w N. z 15 stycznia 2016 r., sygn. akt IV U (…), oddalającego odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. z dnia 23 lipca 2015 r. odmawiającej prawa do emerytury. Wyrok Sądu Apelacyjnego odwołujący się zaskarżył w całości. Zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.; dalej ustawa emerytalna) w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.) polegające na przyjęciu, że odwołujący się nie spełnia przesłanek nabycia prawa do emerytury na podstawie wymienionych wyżej przepisów prawa w postaci pracy w szczególnych warunkach. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na jej oczywistą zasadność ze względu na oczywiste naruszenie art. 184 w związku z art. 32 ustawy emerytalnej w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że odwołujący się nie spełnia przesłanki nabycia prawa do emerytury w postaci pracy w szczególnych warunkach, które to naruszenie miało istotny wpływ na wydanie kwestionowanego wyroku. Zdaniem skarżącego, zarówno Sąd Okręgowy jak i Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni art. 32 ustawy emerytalnej w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. polegającej na uznaniu, że pracą w szczególnych warunkach, polegającą na wykonywaniu dozoru inżynieryjno-technicznego na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wymienione są prace w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., może być tylko praca, w trakcie której pracownik przez cały czas przebywa w miejscach, w których podstawowymi byłyby wyłącznie prace wykonywane przez pracowników świadczących prace w szczególnych warunkach. Skarżący wskazał na § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz poz. 24 działu XIV wykazu A, wnioskując z tych przepisów, że pracownik powinien stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywać dozór lub kontrolę, które są bezpośrednio związane z procesem produkcyjnym odbywającym się w szczególnych warunkach, a także, że przepis ten nie statuuje wymogu przebywania cały czas w miejscach, gdzie panują warunki szkodliwe dla zdrowia pracownika. Skarżący stwierdził, że taką wykładnię potwierdza ugruntowana linia orzecznicza Sądu Najwyższego, wskazując w tym zakresie na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2009 r., II UK 243/08. Skarżący przywołał również pogląd Sądu Najwyższego, że w spornych przypadkach uwzględnienie okresów wykonywania pracy szkodliwej lub uciążliwej wymaganej do przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym - następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale szkodliwego zatrudnienia, tyle że ocena prawna tych ustaleń powinna być racjonalna, bez stosowania 3 „aptekarskiej” miary lub „stopera w ręku” (wyrok Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 2009 r., II UK 333/08). Odnosząc się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2007 r., I UK 376/06, na który powołał się Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku, skarżący stwierdził, że w orzeczeniu tym nie został wyrażony pogląd, że pracownik musi przez cały czas przebywać w miejscach, gdzie wykonywane są prace w warunkach szczególnych. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a także o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno nawiązywać do co najmniej jednej z przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnia jej oczywistą zasadnością. Odwołując się do utrwalonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozumienia przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, ta szczególna podstawa przedsądu wymaga od skarżącego wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania (przykładowo por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2014 r., II UK 458/13, LEX 1644551). Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej oczywistą zasadność wymaga zatem wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa polegającej na jego kwalifikowanej postaci (oczywistości), widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej i bez wnikania w szczegóły sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2014 r., II PK 75/14, 4 LEX nr 1621619). Skarżący twierdzenie o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej opiera na założeniu, że Sąd Apelacyjny przyjął, że dla uznania pracy za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach polegającej na wykonywaniu dozoru inżynieryjno-technicznego na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe są prace wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., może być tylko praca, w trakcie której pracownik przez cały czas przebywa w miejscach, w których podstawowymi są wyłącznie prace wykonywane przez pracowników świadczących prace w szczególnych warunkach. Tymczasem Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku nie przyjął takiego założenia. Odmowa zaliczenia okresu zatrudnienia w Fabryce Maszyn ,,G.” S.A. od 1 stycznia 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. do okresu pracy w szczególnych warunkach wynikała z ustalenia, że wnioskodawca sprawował między innymi nadzór nad pracami, które nie były wykonywane w szczególnych warunkach oraz zajmował się zadaniami administracyjno-biurowymi oraz sprawami organizacyjno-zarządczymi, które nie wykazywały związku z nadzorem nad pracownikami wykonującymi prace w szczególnych warunkach. W konsekwencji Sąd Apelacyjny stwierdził, że wnioskodawca oprócz czynności, które charakteryzowały się szczególnymi, uciążliwymi warunkami (bezpośredni i osobisty nadzór nad procesami i pracownikami w szczególnych warunkach), wykonywał też inne czynności niemające takiego charakteru. Tym samym o zaliczeniu spornego okresu zatrudnienia do okresu pracy w szczególnych warunkach nie rozstrzygało miejsce, w jakim przebywał wnioskodawca, ale rodzaj czynności, jakie wykonywał w czasie pracy. Należy zauważyć, że w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że należy odróżnić czynności administracyjno-biurowe ściśle związane ze sprawowanym dozorem inżynieryjno-technicznym, stanowiące jego immanentną cechę, od czynności, które nie pozostają w żadnym związku z tym dozorem i stanowią dodatkowe obowiązki. W przypadku tych pierwszych czynności nie ma żadnej potrzeby ustalania, ile czasu pracownik poświęcał na bezpośredni nadzór nad pracownikami, a ile na inne czynności, które również były związane z tym dozorem (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 30 stycznia 2007 r., I UK 195/07, LEX 5 nr 375610; z 6 czerwca 2006 r., I UK 376/06, OSNP 2008 nr 13-14, poz. 203; z 11 marca 2009 r., II UK 243/08, LEX nr 550990; z 30 stycznia 2008 r., I UK 195/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 105). W drugim przypadku, wykonywanie w ramach zakresu obowiązków również innych czynności, niemających związku z wykonywaniem bezpośredniego dozoru nad procesem produkcji uniemożliwia sprawowanie dozoru stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji wyłącza zaliczenie takiego okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach (por. wyroki Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2007 r., I UK 376/06, OSNP 2008 nr 13-14, poz. 203; z 5 maja 2009 r., I UK 4/09, LEX nr 509022; z 11 marca 2009 r., II UK 243/08, LEX nr 550990). Wobec powyższego, skarżący nie wykazał, aby zaskarżony wyrok został wydany z oczywistym naruszeniem art. 184 w związku z art. 32 ustawy emerytalnej w z związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Tok rozumowania przedstawiony w zaskarżonym wyroku nie daje podstaw do twierdzenia, że wyrok ten został wydany na skutek zastosowania oczywiście błędnej wykładni przywołanych przepisów prawa. Z tych powodów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.