II PK 194/16

Sygn. akt II PK 194/16 POSTANOWIENIE Dnia 12 kwietnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa A. P. i K. S. przeciwko Placówce (...) "D." w O. o odszkodowanie za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę i odprawę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 kwietnia 2017 r., skargi kasacyjnej powódek A. P. i K. S. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt VII Pa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację powódek A. P. i K. S. od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 22 września 2015 r. w sprawie przeciwko Placówce (...) „D.” w O. o odszkodowanie za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę. Sąd Rejonowy ustalił, że powódki były zatrudnione w Ośrodku Wsparcia Dziecka i Rodziny w J. K. S. na stanowisku robotnika do pracy lekkiej, a A. P. na stanowisku pomocy kuchennej. Od dnia 13 listopada 2006 r. powódce A. P. powierzono nowe obowiązki kucharki, zaś od dnia 1 marca 2007 r. powódce K. S. powierzono obowiązki pomocy kuchennej. Dnia 29 czerwca 2012 r. powódkom wręczono oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem z uwagi na likwidację. Uchwałą nr (…) Rady Powiatu w O. z 28 2 czerwca 2012 r. zlikwidowano Ośrodek Wsparcia Dziecka i Rodziny w J. z dniem 30 września 2012 r. Zgodnie z § 2 Uchwały majątek, zobowiązania i należności Ośrodka zostały przejęte przez utworzoną dnia 1 października 2012 roku nową placówkę - Domy dla Dzieci w O., w ramach której funkcjonowały trzy domy. Praca z wychowankami w nowej placówce polegała w większym nacisku na nauczenie dzieci samodzielności i dostosowanie do warunków dorosłego życia - wychowankowie pod okiem swych wychowawców wykonywali wszelkie prace, które w zlikwidowanej placówce wykonywali za nich pracownicy administracji i obsługi. W związku z tym w nowych Domach dla Dzieci nie było już stanowisk sprzątaczki, kucharki, czy magazyniera. Zdaniem Sądu Rejonowego Ośrodek Wsparcia Dziecka i Rodziny w J. został faktycznie zlikwidowany, a przyczyna wskazana w wypowiedzeniu powódkom umów o pracę była prawdziwa i rzeczywista. Sąd Rejonowy ustalił, że co prawda w chwili wręczenia powódkom wypowiedzenia umów o pracę pracodawca nie został jeszcze zlikwidowany, a uchwała Rady Powiatu nr (…) nie była jeszcze opublikowana i nie weszła w życie, jednak pracodawca powódek wiedział już wówczas o zgodzie wydanej przez Wojewodę (…) w piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r. na likwidację Ośrodka, a także o podjętej uchwale Rady Powiatu, sama zaś likwidacji pracodawcy powódek była przedmiotem rozważań już od 2006 r. Sąd Rejonowy uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę, o którym mowa w art. 231 k.p., ponieważ obie jednostki realizowały inne cele i w nowym podmiocie nie zachodziła potrzeba zatrudnienia osób sprzątających budynek, czy przygotowujących posiłki. Na dzień wręczenia wypowiedzenia umowy o pracę powódki nie były objęte ochroną organizacji związkowej, nie były też członkami takiej organizacji, przez co niezachowanie wymogu konsultacji z organizacjami związkowymi nie stanowiło naruszenia prawa. W chwili wręczania powódkom wypowiedzeń umowy o pracę, pracodawca zatrudniał 14 osób przez co za niezasadne Sąd uznał roszczenie powódek o zasądzenie na ich rzecz odpraw pieniężnych przewidzianych ustawie z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. Nr 90, poz. 844, ze zm.). 3 Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego w zakresie oceny materiału dowodowego i uznał, że dowody zgromadzone w toku postępowania dowodowego były jednoznaczne, wystarczające i w sposób niebudzący wątpliwości przesądzały o zasadności wypowiedzenia umowy o pracę. Przyjął, że do dnia 30 września 2012 r. istniał podmiot zatrudniający powódki (to jest Ośrodek Wsparcia Dziecka i Rodziny w J.), natomiast z dniem następnym powołano do funkcjonowania placówkę, której charakter, kadra pracownicza oraz sposób funkcjonowania w ogromnym stopniu różnił się od sposobu funkcjonowania dotychczasowej placówki. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisów prawa materialnego: art. 231 k.p., art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. Nr 90, poz. 844 z późn. zm.) oraz art. 8 k.p. Na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. skarżące wniosły o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wobec występowania w sprawie następujących istotnych zagadnień prawnych, powodujących rozbieżności w orzecznictwie: 1. Czy likwidacja pracodawcy, przy jednoczesnym wykorzystaniu jego zorganizowanego mienia - zakładu pracy w rozumieniu przedmiotowym w celu kontynuowania dotychczasowej działalności w ramach nowej struktury organizacyjnej, jest likwidacją w rozumieniu art. 411 § 1 Kodeksu pracy? 2. Czy likwidacja pracodawcy w rozumieniu art. 411 § 1 Kodeksu pracy może nastąpić, mimo iż nie dochodzi do stałego, faktycznego unieruchomienia zakładu pracy? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność 4 postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zagadnienie prawne powinno wyrażać problem prawny, którego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym, a więc w tej konkretnej sprawie (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 października 2012 r., III SK 10/12, LEX nr 1228616; z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, LEX nr 1230170; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 243). Musi być to zagadnienie nowe i nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie sądowym (T. Ereciński, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, red. T. Ereciński). Przedstawiony przez skarżącą problem prawny został już rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a nadto nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. W wyroku z dnia 19 sierpnia 2004 r. Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 411 k.p. nie ma zastosowania w razie likwidacji pracodawcy, w związku z którą następuje przejście całości lub części prowadzonego przez niego zakładu na innego pracodawcę, kontynuującego tę samą lub podejmującego podobną działalność (I PK 489/03, OSNP 2005 nr 6, poz. 78). Istota rozpoznawanego przez Sąd Najwyższy w tym wyroku problemu sprowadzała się do znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy pracodawca podlegający likwidacji może, z powołaniem się na art. 411 § 1 k.p., zwalniać pracowników bez ograniczeń wynikających z art. 38, art. 39 i art. 41 k.p. oraz z przepisów szczególnych, dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, w przypadku, gdy należący do niego zakład pracy przechodzi w całości lub części na innego pracodawcę. W niniejszej sprawie natomiast skarżące nie korzystały z ochrony wynikającej z przepisów wskazanych w art. 411 § 1 k.p., przez co pracodawca wypowiadając im umowy o pracę „z powodu likwidacji”, nie miał potrzeby powoływania się na ten przepis. Brak jest zatem podstaw do wyjaśnienia wskazanego przez skarżące zagadnienia prawnego. W rozpoznawanej sprawie problem prawny mógłby wiązać się z kwestią, czy likwidacja pracodawcy, przy jednoczesnym wykorzystaniu jego zorganizowanego mienia w celu kontynuowania dotychczasowej działalności w ramach nowej 5 struktury organizacyjnej stanowi przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę, o którym mowa w art. 231 k.p. Jeżeli bowiem po wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy doszło do transferu zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, to zdarzenia te mogą być podstawą do kwestionowania zasadności wypowiedzenia (rozwiązania) umowy, z uwagi na pozorność przyczyny wypowiedzenia (wyrok Sądu Najwyższego z 24 listopada 1998 r., I PKN 455/98). Nieprzejęcie pracownika w trybie art. 231 § 1 k.p. na skutek rozwiązania stosunku pracy przed przejęciem zakładu pracy nie wyklucza następstwa prawnego podmiotu przejmującego w zakresie roszczeń wynikających z bezprawnego rozwiązania umowy o pracę przez dotychczasowego pracodawcę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1999 r., I PKN 569/98, OSNAPiUS 2000 nr 7, poz. 259). Powyżej zasygnalizowana kwestia również była już przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 16 maja 2001 r., Sąd Najwyższy stwierdził, że likwidacja zakładu pracy, w wyniku której majątek dotychczasowego pracodawcy jest wykorzystywany do wykonywania tych samych zadań, czemu towarzyszy przejęcie części pracowników, jest przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę w rozumieniu art. 231 k.p. (I PKN 573/00, OSNP 2003 nr 5, poz. 124). Oznacza to, że sam transfer zadań nie jest wystarczający do stwierdzenia zachowania tożsamości zakładu pracy w ujęciu przedmiotowym. Konieczne jest także przejęcie znaczącej części środków materialnych potrzebnych do ich wykonywania albo znacznej części załogi, która ma te zadania wykonywać u nowego pracodawcy, jako wyspecjalizowanego w ich wykonywaniu zasobu kadrowego (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2013 r., III PZP 1/13, OSNP 2014 nr 4, poz. 51). Z ustaleń faktycznych stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, którymi Sąd Najwyższy w myśl art. 39813 § 2 k.p.c. jest związany wynika, że w nowej placówce - Domy dla Dzieci w O. nie były realizowane wszystkie zadania dotychczasowego pracodawcy, to jest Ośrodka Wsparcia Dziecka i Rodziny w J.. W związku z tym w nowych Domach dla Dzieci nie było już stanowisk sprzątaczki, kucharki, czy magazyniera, a prace te wykonywali wychowankowie. W doktrynie podnosi się, że to czy dani pracownicy powinni być uważani za osoby związane (zatrudnione) z przejmowaną jednostką organizacyjną (częścią 6 zakładu pracy), czy też nie - jest kwestią faktu, a więc nie jest pozostawiane do uznania poprzedniego i nowego pracodawcy. Okoliczność ta w razie sporu musi być ustalana przez sąd pracy (A. Marek, Przejście zakładu na innego pracodawcę, Służba Pracownicza 2008 nr 2, s. 23-27). Również w orzecznictwie wskazuje się, że pracownikami nowego pracodawcy stają się pracownicy faktyczne związani z określoną częścią zakładu pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1996 r., I PRN 72/96, OSNAPiUS 1997 nr 7, poz. 115; wyrok Sądu Najwyższego z 14 października 1997 r., I PKN 299/97; wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2005 r., III PK 82/04). W rozpoznawanej sprawie brak było możliwości dalszego zatrudniania powódek z uwagi na fakt, że część zadań realizowanych przez pracowników w dotychczasowym podmiocie, stała się obowiązkiem wychowanków. Nie może być wątpliwości, że procesowi likwidacji dotychczasowego pracodawcy może towarzyszyć przejęcie zakładu pracy przez inny podmiot (L. Mitrus, [w:] Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2015, red. A. Sobczyk, s. 218; Z. Góral, [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. K.W. Baran, Warszawa 2016, s. 334-335). Nie znajdując podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.