II UK 541/13

Sygn. akt II UK 541/13 POSTANOWIENIE Dnia 26 marca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku W. H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. o prawo do emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 marca 2014 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2. zasądza od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego w (…) na rzecz radcy prawnego M.S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację ubezpieczonego W. H. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia 3 października 2012 r., oddalającego odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. z dnia 8 sierpnia 2012 r., którą organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury wskazując, że nie udowodnił on co najmniej 15 – letniego okresu pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. 2 Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego ubezpieczony zaskarżył skargą kasacyjną. Skargę oparto na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na przyczynę przyjęcia skargi określoną w przepisie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W ocenie skarżącego istnieje potrzeba dokonania wykładni przepisów prawa materialnego, budzących poważne wątpliwości interpretacyjne, tj. art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze „w zakresie: - wskazania czy różnice redakcyjne w treści wyżej powołanych przepisów art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy uwzględnieniu założenia racjonalności ustawodawcy w dywersyfikacji brzmienia przepisów, pozwalają na wyciągnięcie wniosków, iż podmiotami uprawnionymi do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na gruncie art. 32 ust. 1 w/w ustawy są tylko i wyłącznie osoby mające status pracownika w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy (dalej k.p.), które wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, podczas gdy krąg osób uprawnionych do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie literalnego brzmienia art. 184 ust. 1 w/w ustawy obejmuje wszystkich ubezpieczonych, a w konsekwencji zgodnie z art. 4 pkt. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 4 pkt. 1 w zw. z art. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) również osoby, które wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na podstawie umowy agencyjnej; - wskazania, czy przy uwzględnieniu różnic w sposobie zredagowania treści wyżej powołanych przepisów, można uznać za zasadne stwierdzenie, iż na gruncie art. 184 ust. 1 pkt. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS rozumiane jako „dotychczasowe” przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych 3 warunkach lub w szczególnych charakterze określające okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, stosować należy odpowiednio, a zatem z dostosowaniem do odmiennej regulacji prawnej, jaką prawodawca zastosował w art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, podczas gdy w świetle art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach przepisy w/w rozporządzenia, na podstawie których ustala się wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki uprawniające do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury stosować należy wprost, w ich bezpośrednim brzmieniu”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego skarżący – opierając wniosek o przyjęcie jego skargi do rozpoznania na przyczynie przyjęcia skargi określonej w przepisie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. – powinien określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07 – OSNP 2009 nr 3-4, poz. 43). Jeżeli zaś skarżący powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie sądowym, to zobowiązany jest przytoczyć te rozbieżne orzeczenia Sądów, przy czym musi wykazać, że występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej wykładni przepisu albo wykazać, że wykładnia dokonana przez Sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2008 r., II CSK 21/08 - LEX nr 794605). Chodzi przy tym o rozbieżności w wykładni przepisu prawa, a nie o rozbieżności w jego zastosowaniu. Ponadto, ze względu na publiczne cele jakie ma 4 do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 października 2012 r., III SK 15/12 - LEX nr 1228636 oraz z dnia 19 października 2012 r., III SK 13/12 - LEX nr 1228618). Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego lub potrzebie wykładni przepisów prawa jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). W konsekwencji nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne ani nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu. Zasadniczą przesłanką zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) w kontekście oceny zasadności prawa skarżącego do spornego świadczenia emerytalnego na podstawie art. 184 ustawy emerytalno – rentowej jest – stosownie do podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji, zgodnie z którą skarżący w okresie od 27 września 1979 r. do 27 lutego 1989 r. wykonywał umowę agencyjną na rzecz CPN w B. jako agent stacji paliw – stanowisko zgodnie z którym wskazany okres nie może być zaliczony jako okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jako przesłanki warunkującej prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalno – rentowej. Sąd drugiej instancji uznał bowiem, że emerytura przewidziana w art. 184 i art. 32 ustawy emerytalno – rentowej przysługuje jedynie pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach. Wykonywanie czynności na podstawie cywilnoprawnej (umowy agencyjnej) nie jest zatrudnieniem w ramach stosunku pracy, stąd też okres takiej działalności, mimo że objęty ubezpieczeniem, nie jest wliczany do okresu pracy w szczególnych warunkach, od osiągnięcia którego uzależnione jest uprawnienie do wcześniejszej emerytury. Zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) uwzględnia w swojej ocenie stanowisko judykatury Sądu Najwyższego dotyczące omawianej kwestii; w wyroku z dnia 12 lutego 2004 r., II UK 246/03 - OSNP 2004 nr 20, poz. 5 358, Sąd Najwyższy stwierdził, że okres wykonywania czynności na podstawie umowy agencyjnej, mimo że objęty ubezpieczeniem, nie jest wliczany do okresu pracy w szczególnych warunkach, od osiągnięcia którego uzależnione jest uprawnienie do wcześniejszej emerytury. Zaskarżony wyrok Sądu drugiej instancji – uwzględnia analizy interpretacyjne przepisów prawa przedstawione w wyroku Sądu Najwyższego II UK 246/03 w szczególności w zakresie interpretacji pojęć pracownik, stosunek pracy, zatrudnienie na użytek przepisów prawa ubezpieczeń społecznych. W kontekście tak przedstawionego stanowiska zaskarżonego Sądu Apelacyjnego w (…) autor rozpatrywanej skargi kasacyjnej nie wykazał w uzasadnieniu wniosku, że istnieje przyczyna przyjęcia jego skargi do rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przedstawione w uzasadnieniu wniosku kwestie autor skargi sprowadza do zasadniczej wątpliwości, czy na tle regulacji określonej w przepisie art. 184 ustawy emerytalno – rentowej jest możliwa kwalifikacja wykonywania umowy agencyjnej w kontekście zaliczenia jej do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jako przesłanki warunkującej prawo do świadczenia emerytalnego w obniżonym wieku z uwagi na wykonywanie zatrudnienia w szczególnych warunkach. Brakuje – w takim ujęciu uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania – przedstawienia odpowiedniej jurydycznej argumentacji uwzględniającej przede wszystkim stanowisko zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w zakresie omawianej kwestii, szeroko przedstawione w jego uzasadnieniu. Brakuje także uwzględnienia w uzasadnieniu wniosku stanowiska judykatury Sądu Najwyższego, w tym przedstawionego w wyroku Sądu Najwyższego II UK 246/03. Autor rozpatrywanej skargi kasacyjnej nie przedstawił przekonującej argumentacji polemicznej co do przedstawionego stanowiska judykatury w zakresie kwalifikacji prawnej wykonywania umowy agencyjnej w kontekście zaliczenia okresu wykonywania tej umowy do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jako przesłanki prawa do spornego w sprawie świadczenia emerytalnego. Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1); rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2) niniejszego postanowienia ma swoją podstawę w 6 § 12 ust. 4 pkt 2, § 15, § 16 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).