RNw 45/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk K. Mioduski.Sędziowie: płk J. Badecki, płk J. Drohomirecki (sprawozdawca), płk Z. Krasuski, płk A. Porzecki, płk J. Radwański, płk W. Sieracki.Prokurator: płk M. Flemming.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie pytania prawnego:"Czy kara aresztu domowego przewidziana w art. 38 § 2 k.k.W.P. stanowi karę pozbawienia wolności?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd: Art. 38 § 2 k.k.W.P. przewiduje, że w stosunku do oficerów sąd może orzec zamiast aresztu karę aresztu domowego z dalszym pełnieniem przez nich obowiązków służbowych. Już z tego sformułowania ustawy wynika, że nie traktuje ona kary aresztu domowego jako kary pozbawienia wolności, skoro areszt domowy zakłada dalsze pełnienie przez oficera obowiązków służbowych, a więc taki stan rzeczy, który nie daje się pogodzić z równoczesnym odbywaniem kary pozbawienia wolności.Za tym, że kara aresztu domowego nie jest w rozumieniu prawa karą pozbawienia wolności, przemawiają również przepisy procesowe.Tak więc z rozdziału III działu XIII k.w.p.k. zatytułowanego: Wykonanie kar pozbawienia wolności oraz kary aresztu domowego - wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny kary te rozróżnia, mówiąc o nich oddzielnie.Stosownie do art. 320 k.w.p.k. kary pozbawienia wolności wykonuje się w zakładach karnych, natomiast art. 3211 k.w.p.k. stanowi, że karę aresztu domowego wykonuje się w sposób określony w przepisach o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenie honoru i godności żołnierskiej.Zgodnie z pkt 92 Regulaminu Dyscyplinarnego Sił Zbrojnych PRL kara aresztu domowego polega na zakazie opuszczania przez ukaranego - w godzinach wolnych od zajęć służbowych oraz w dni wolne od zajęć służbowych - mieszkania, uczęszczania do klubów, kin, teatrów i korzystania z innych rozrywek. Ukarany aresztem domowym w dni zajęć, w czasie od pobudki do capstrzyku przebywa przy swoim pododdziale (oddziale) - z wyjątkiem przerwy na posiłki przewidziane w porządku dnia oddziału. Oficerowie w sztabach i instytucjach nieliniowych ukarani aresztem domowym przebywają w dni zajęć w swoim miejscu pracy (z wyjątkiem przerwy na posiłki) - od godziny rozpoczęcia pracy w danym sztabie (instytucji) do godziny 21. Odbywający karę aresztu domowego nie może pełnić żadnej ze służb przewidzianych regulaminami, przyjmować wizyt ani urządzać przyjęć.Jak z powyższego wynika kara aresztu domowego polega na określonym i specyficznym ograniczeniu sfery swobody osobistej oficera, jednakże nie można jej utożsamiać z karą pozbawienia wolności, gdyż są to kary jakościowo różne.Karę pozbawienia wolności odbywa się w zakładach karnych na zasadach przewidzianych w prawie penitencjarnym. Karę aresztu domowego odbywa oficer w warunkach zbliżonych do normalnych warunków życiowych, z pewnym tylko ograniczeniem sfery osobistej swobody.W ustawodawstwie karnym istnieje szereg instytucji ograniczających sferę praw i swobody osobistej skazanego, lecz nie stanowiących pozbawienia wolności. Instytucjami takimi są np. kary dodatkowe polegające na utracie niektórych praw oraz na określonych zakazach, oddanie pod nadzór i włożenie określonych obowiązków na okres próby przy warunkowym zwolnieniu osób odbywających karę pozbawienia wolności, dozór władzy i zakaz wydalania się stosowane jako środki zapobiegawcze. Jakkolwiek zastosowanie wskazanych instytucji ogranicza sferę swobody osobistej oskarżonego, to jednak nie pozbawia go wolności tak, jak przebywanie w więzieniu czy w areszcie. W wypadku warunkowego zwolnienia sprawcy odbywającego karę pozbawienia wolności, pomimo wspomnianych wyżej możliwych ograniczeń jego swobody osobistej w okresie próby, okres ten nie podlega zaliczeniu na poczet kary pozbawienia wolności w razie odwołania warunkowego zwolnienia. Ustawa wprost nazywa ten okres okresem spędzonym na wolności (art. 6).Tak więc nie wszelkie ograniczenie swobody osobistej skazanego równoznaczne jest z odbywaniem przezeń kary pozbawienia wolności; w szczególności nie stanowi kary pozbawienia wolności przewidziana w art. 38 § 2 k.k.W.P. kara aresztu domowego. Prostą konsekwencją tego stanu prawnego jest stwierdzenie, że do kary aresztu domowego nie mają zastosowania takie instytucje, jak warunkowe zawieszenie wykonania kary (art. 55 i nast. k.k.W.P.) czy też warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary (ustawa z dnia 29 maja 1957 r. - Dz. U. z 1961 r. Nr 58, poz. 321). Kara aresztu domowego nie pociąga również za sobą następstw, które ustawa wiąże ze skazaniem na karę pozbawienia wolności (por. np. art. 56 ust. 1 lit. b) ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. o służbie wojskowej oficerów Sił Zbrojnych).