Rw 1174/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Badecki (sprawozdawca).Sędziowie: płk A. Kruszka, ppłk H. Kostrzewa. Prokurator: płk A. Ćwikliński.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Lublinie, sprawę Henryka W. co do zasadności zarządzenia Szefa Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 14 listopada 1966 r., przywracającego prokuratorowi termin do złożenia skargi rewizyjnej.Przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej domagał się utrzymania w mocy zarządzenia Szefa Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego, obrońca zaś wnosił o uchylenie cytowanego zarządzenia i o pozostawienie skargi rewizyjnej bez rozpoznania.Sąd Najwyższy postanowił uchylić zarządzenie Szefa Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 14 listopada 1966 r. co do przywrócenia terminu do złożenia skargi rewizyjnej przez prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Lublinie w sprawie Henryka W. i w związku z powyższym pozostawić wspomnianą skargę rewizyjną bez rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Na wstępie należy podnieść, że sąd rewizyjny ma prawo badać podstawę faktyczną i prawną decyzji kierownika Sądu I instancji, dotyczącą zasadności przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego I K 337/51, OSN zesz. IV z 1951 r., poz. 36).W sprawie Henryka W. został wyznaczony kolejny termin rozprawy na dzień 30 czerwca 1966 r. Miejscem rozprawy miała być, tak jak poprzednio, Warszawa. O terminie rozprawy zawiadomiono, stosownie do właściwości, prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Lublinie. Mimo to prokurator nie wziął udziału w rozprawie, zawiadomiwszy telefonogramem Sąd wcześniej o swej decyzji.W dniu 7 lipca 1966 r. Sąd przesłał Prokuraturze w Lublinie odpis nieprawomocnego wyroku zapadłego w dniu 30 czerwca 1966 r., a następnie w dniu 13 lipca 1966 r. zawiadomił prokuratora Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie, że wyrok w sprawie Henryka W. uprawomocnił się z dniem 8 lipca 1966 r.Dnia 18 lipca 1966 r. prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Lublinie, załączając skargę rewizyjną, przedstawił Sądowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi rewizyjnej na tej podstawie, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od oskarżyciela niezależnych, gdyż wyrok zapadł w nieobecności oskarżyciela, który nie brał udziału w rozprawie, i w związku z tym miał możność dowiedzenia się o jego treści dopiero z chwilą doręczenia wyroku, co nastąpiło w dniu 15 lipca 1966 r. Niezależnie od tego oskarżyciel wywodzi, że nie mógł się zapoznać z protokołem rozprawy, ponieważ akta zostały wysłane do Sądu Najwyższego.Rewizja domagała się uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z powodu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a w szczególności wskutek niesłusznego odmówienia wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonego Kazimierza W. i świadka Zygfryda W. oraz wskutek niesłusznego uznania za prawdziwe wyjaśnień oskarżonego Henryka W. i zeznań świadka Jerzego K. Poza tym prokurator postawił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rewizyjnej.Sąd Najwyższy na posiedzeniu w dniu 9 września 1966 r. zwrócił akta Sądowi Warszawskiego Okręgu Wojskowego celem rozpoznania przez Szefa tego Sądu cytowanego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rewizyjnej.Zarządzenie o przywróceniu terminu do złożenia wymienionej skargi rewizyjnej Szef Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego uzasadnił następująco:"Na podstawie przepisu artykułu 143 § 1 k.w.p.k. zarządzam przywrócenie terminu zawitego do złożenia przez Wojskowego Prokuratora Garnizonowego w Lublinie skargi rewizyjnej na zapadły w dniu 30 czerwca 1966 r. wyrok, mocą którego Henryk W. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P.Uchybienie terminu w sprawie niniejszej nastąpiło rzeczywiście z przyczyn od prokuratora niezależnych. Złożyło się na to wiele okoliczności, z których najważniejsze - to rozpoznanie sprawy bez udziału prokuratora, znaczna odległość siedziby sądu od miejsca urzędowania Wojskowego Prokuratora Garnizonowego w Lublinie, zbyt późne przesłanie prokuratorowi (w dniu 7 lipca 1966 r.) odpisu wyroku, wreszcie przesłanie akt sprawy do Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, co spowodowało dalsze komplikacje".Zdaniem instancji rewizyjnej, przywrócenie prokuratorowi Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Lublinie terminu do złożenia skargi rewizyjnej w sprawie Henryka W. nie jest zasadne. Uchybienie bowiem terminu do złożenia skargi rewizyjnej nie nastąpiło zgodnie z wymaganiami art. 142 § 1 k.w.p.k., tj. z przyczyn od prokuratora niezależnych.Trudno zgodzić się z poglądem, że rozpoznanie sprawy bez udziału prokuratora było przyczyną od prokuratora niezależną, skoro - jak wyżej nadmieniono - na zawiadomienie o terminie rozprawy z dniu 30 czerwca 1966 r. poinformował on Sąd, że w rozprawie udziału nie weźmie, a potem rzeczywiście na rozprawę nie przybył. Brak zaś podstaw, by sądzić, że przyczyna powodująca przekroczenie terminu miała charakter nie dającej się uniknąć przeszkody.Uzależnienie biegu terminu do wniesienia skargi rewizyjnej od doręczenia prokuratorowi odpisu wyroku jest sprzeczne z ustawą. Z wyjątkiem bowiem wyroku łącznego, wydanego w nieobecności skazanego, we wszystkich innych wypadkach ogłoszenie wyroku odbywa się ustnie, co wynika z treści art. 29 oraz art. 253 § 1 k.w.p.k. (por. postanowienie Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1966 r. Rw 691/66, OSNKW zesz. 1 z 1967 r., poz. 10). Jeżeli więc prokurator z przyczyny od siebie niezależnej nie wziął udziału w rozprawie i nie był obecny w czasie ogłoszenia wyroku, to tym samym wziął na siebie ryzyko z tego faktu wynikające, to znaczy że nie znał treści wyroku mimo rozpoczynającego się biegu terminu zawitego do ewentualnego wniesienia skargi rewizyjnej zgodnie z art. 267 § 1 k.w.p.k. By móc ustosunkować się do zapadłego w sprawie orzeczenia, powinien on dążyć do zapoznania się z jego treścią. Nic nie stało na przeszkodzie, by mógł on temu uczynić zadość.Bez znaczenia w sprawie jest kwestia odległości siedziby sądu w Warszawie od miejsca urzędowania prokuratora w Lublinie. Prokuratorowi zresztą przysługuje cały szereg możliwości i środków łączności i komunikacji, bezpośrednich czy pośrednich, by bez zwłoki zdobyć potrzebną informację o treści zapadłego w dniu 30 czerwca 1966 r. wyroku i przyspieszyć w razie potrzeby przekazanie mu odpisu wyroku celem opracowania skargi rewizyjnej. Należy tu przypomnieć, że obrońca w podobnej sytuacji nie może zasłaniać się odległością siedziby swego zespołu od miejsca, w którym zostało ogłoszone interesujące go jako obrońcę orzeczenie. Wynika to z przepisów ustawy o rewizji (rozdział II k.w.p.k.) - abstrahując zresztą od innych przepisów, które w tym zakresie nie czynią różnicy pomiędzy stronami, to jest pomiędzy prokuratorem a obrońcą.Przesłanie akt sprawy Henryka W. Izbie Wojskowej Sądu Najwyższego nie mogło spowodować komplikacji co do terminowego przedstawienia skargi rewizyjnej prokuratora, ponieważ przesłanie tych akt nastąpiło w dniu 15 lipca 1966 r., a więc znacznie później, już po uprawomocnieniu się wyroku tj. po dniu 8 lipca 1966 r.