Rw 400/76
WyrokIzba Wojskowa1976-11-27
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wywiezienie za granicę książeczki wojskowej stanowi przestępstwo w rozumieniu art. 186 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, a wywiezienie dowodu osobistego z odpowiednią klauzulą stanowi przestępstwo w rozumieniu art. 55 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wywiezienie za granicę książeczki wojskowej stanowi przestępstwo określone w art. 186 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL. Jednocześnie stwierdził, że wywiezienie dowodu osobistego z odpowiednią klauzulą władz polskich, upoważniającego do przekroczenia granicy, nie stanowi przestępstwa w rozumieniu art. 55 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.Stan faktyczny
Oskarżony został skazany za przestępstwa z art. 304 § 3 k.k. oraz z art. 55 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zbiegu z art. 186 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL. Obrońca wniósł rewizję, domagając się m.in. zmiany kwalifikacji prawnej czynu polegającego na wywiezieniu za granicę książeczki wojskowej oraz uniewinnienia od zarzutu wywiezienia dowodu osobistego. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę po uwzględnieniu części wniosków rewizji.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy częściowo uwzględnił rewizję obrońcy, zmieniając wyrok Wojskowego Sądu Okręgowego w N. w zakresie kwalifikacji prawnej czynu i wymierzonej kary, a w pozostałej części utrzymał go w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Górski (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Gawrysiak, ppłk J. Juszczak (s. sądu wojsk. del.).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 1976 r. na rozprawie sprawy Marka J., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w art. 304 § 3 k.k. na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz w art. 55 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14, poz. 85) w zbiegu z art. 186 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) na karę 1 roku pozbawienia wolności - i łącznie na karę 5 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 6 października 1976 r.,częściowo uwzględniając rewizję obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) uznanie, że czyn oskarżonego opisany w pkt 2 wyroku stanowi przestępstwo określone w art. 186 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, polegające na tym, iż oskarżony w dniu 12 sierpnia 1976 r. bezprawnie przewiózł za granicę, tj. do NRD książeczkę wojskową,b) wymierzenie oskarżonemu za ten czyn na podstawie art. 186 ust. 2 cyt. ustawy kary 3 miesięcy pozbawienia wolności,c) wymierzenie oskarżonemu za zbiegające się przestępstwa kary łącznej 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności - i z powyższymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania albo poprawienia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 304 § 3 k.k. na art. 303 § 3 k.k., uniewinnienia oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 55 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zbiegu z art. 186 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, a wreszcie znacznego złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary (...).Uzasadnienie prawneW związku z zarzutami rewizyjnymi obrońcy oraz wnioskiem przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej złożonym na rozprawie rewizyjnej Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Już na wstępie stwierdzić należy, że brak jakichkolwiek podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, czego domaga się w swej rewizji obrońca. Wprawdzie obrońca przed rozpoczęciem rozprawy przed sądem pierwszej instancji złożył pisemny wniosek o poddanie oskarżonego badaniom elektroencefalograficznym oraz o zbadanie go przez biegłego psychologa, to jednak stanowiska swego w tej kwestii nie uzasadnił, a w szczególności nie wykazał tego, by poprzednie badanie psychiatryczne oskarżonego oraz wydana na podstawie tych badań opinia psychiatryczna były sporządzone wadliwie lub też zawierały jakieś luki albo niejasności. Stąd też decyzja sądu pierwszej instancji oddalająca wniosek obrońcy złożony w tej kwestii, jako prawidłowa i należycie umotywowana, nie może budzić najmniejszej wątpliwości (...).II. Brak także podstaw do stwierdzenia, że sąd pierwszej instancji, uznając oskarżonego za winnego przestępstwa określonego w art. 304 § 3 k.k., dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który miał wpływ na treść tego orzeczenia. Wprawdzie oskarżony na rozprawie przed sądem pierwszej instancji nie przyznał się do zarzuconego mu przestępstwa i wyjaśnił, że nie miał zamiaru ani ucieczki za granicę, ani też trwałego uchylenia się od służby wojskowej, jednakże wyjaśnienia te nie mogą rzutować na rzekomą wadliwość rozstrzygnięcia zawartego w wyroku. Sąd pierwszej instancji bowiem dysponował w tej kwestii rozległym materiałem dowodowym, na podstawie którego doszedł do trafnego przekonania, że oskarżony winien jest popełnienia przestępstwa określonego w art. 304 § 3 k.k. Za trafnością rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji przemawia nie tylko fakt dwukrotnego przyznania się oskarżonego do zarzuconego mu przestępstwa w postępowaniu przygotowawczym, ale także i inne okoliczności. Do okoliczności tych zaliczyć należy fakt zatrzymania oskarżonego w pasie nadgranicznym NRD z RFN przez władze bezpieczeństwa NRD (...).III. Nie ma też racji obrońca, kiedy twierdzi w motywach swej rewizji, jakoby czyn oskarżonego, polegający na wywiezieniu za granicę Państwa Polskiego książeczki wojskowej, stanowił wykroczenie dyscyplinarne. Z treści art. 186 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) wynika w sposób oczywisty, że czyn ten jest przestępstwem ściganym w drodze postępowania karnego. Nie można natomiast czynić oskarżonemu zarzutu z tego powodu, że wywiózł do NRD swój dowód osobisty, dokument ten bowiem upoważniał go do przekroczenia granicy PRL z NRD. Skoro dowód osobisty zaopatrzony w odpowiednią klauzulę władz polskich jest jednym z podstawowych dokumentów upoważniających obywatela polskiego do przekroczenia granicy PRL z NRD, to wywiezienie tego dokumentu do NRD nie stanowi przestępstwa w rozumieniu art. 55 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14, poz. 85) (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 199/82 1982-04-04Czy popełnienie przez sprawcę czynów polegających na przekroczeniu granicy PRL bez zezwolenia, wywożeniu lub przenoszeniu bezprawnie dowodu osobistego oraz wojskowego dokumentu osobistego, stanowi jedno przestępstwo w ku…
- WZP 2/90 1991-10-04Czy zachowanie sprawcy, który bez zezwolenia przekracza granicę RP, wywożąc lub przenosząc dokument tożsamości lub wojskowy dokument osobisty, stanowi jeden czyn i jedno przestępstwo, czy też wielość czynów i przestępstw…
- III KO 29/54 1955-03-21Czy sprawca przekraczający granicę państwa bez właściwych dokumentów, posiadający przy sobie dowód osobisty i książeczkę wojskową, na których wyniesienie za granicę nie ma zezwolenia, popełnia jedno przestępstwo naruszaj…
- VII KZP 1/78 1978-04-20Czy kradzież portfela zawierającego dokumenty tożsamości i ich późniejsze spalenie stanowi jedno przestępstwo z art. 203 § 1 k.k., czy też dwa przestępstwa z art. 203 § 1 i art. 268 k.k.? Czy zniszczenie cudzego dowodu o…
- VI KO 25/64 1964-09-09Czy osoba przekraczająca granicę PRL z ważnym dokumentem, uprawniającym do przejścia granicy w pasie konwencyjnym i pobytu w tym pasie przez określony czas, przechodząc z zagranicy przez niewłaściwe przejście graniczne z…
Powołane przepisy
art. 304 § 3 KKart. 55 pkt 2art. 186 ust. 2art. 303 § 3 KK§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.