Rw 53/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Krasuski. Sędziowie: płk C. Lipski (sprawozdawca), płk A. Kruszka.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy Ryszarda P., skazanego nieprawomocnie: 1) z art. 303 § 1 w związku z art. 60 § 1 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 2) z art. 303 § 2 w związku z art. 60 § 1 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności; 3) z art. 251 k.k. na 8 miesięcy pozbawienia wolności, łącznie zaś na karę 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 20 grudnia 1971 r., na zasadzie art. 386 § 1 i 2 oraz art. 387 pkt 1 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej drugiego czynu, tj. z art. 303 § 2 w związku z art. 60 § 1 k.k. na prawidłową z art. 303 § 2 k.k., pozostawiając wyrok w pozostałej części w mocy.Uzasadnienie faktycznePowołanym na wstępie wyrokiem oskarżony został uznany za winnego tego, że: 1) będąc uprzednio skazany za podobne przestępstwo wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 3 lutego 1971 r. i po odbyciu 6 miesięcy kary aresztu wojskowego, dnia 16 października 1971 r., mając obowiązek powrotu z przepustki do swojej jednostki w N.1, samowolnie pozostawał w N.2 do dnia 21 października 1971 r. godz. 11 do chwili zatrzymania go przez patrol wysłany z jednostki, tj. przestępstwa z art. 303 § 1 w związku z art. 60 § 1 k.k.; 2) działając w okolicznościach jak wyżej, dnia 23 października 1971 r. około godz. 13.20 w N.3 samowolnie opuścił swoją jednostkę udając się do N.4, gdzie przebywał do chwili zatrzymania go przez patrol WOP w dniu 24 października 1971 r. około godz. 12.15, tj. przestępstwa z art. 303 § 2 w związku z art. 60 § 1 k.k.; 3) w dniu 24 października 1971 r. około godz. 11.00 w N.5 zawiadomił organa MO i WOP w N.6 o rzekomej kradzieży jego broni służbowej przez kobietę oraz o usiłowaniu nielegalnego przekroczenia państwowej granicy z PRL do ZSRR dwóch mężczyzn posiadających broń, wiedząc o tym, że przestępstw tych nie popełniono ani nie usiłowano popełnić, tj. przestępstwa z art. 251 k.k.Oskarżony, powołując się na ochotnicze wstąpienie do służby wojskowej oraz na sytuację rodzinną i materialną- wniósł w rewizji o złagodzenie wymierzonej mu kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Kwalifikacja prawna czynów opisanych w zaskarżonym wyroku pod pkt 1 i 3 nie budzi zastrzeżeń. Budzi natomiast wątpliwość kwalifikacja prawna czynu opisanego w pkt 2. Czyn ten polegał na tym, że oskarżony w dniu 23 października 1971 r. samowolnie opuścił swoją jednostkę i przebywał poza nią do chwili zatrzymania go w dniu następnym, tj. 24 października 1971 r.Sąd I instancji zakwalifikował ten czyn z art. 303 § 2 w związku z art. 60 § 1 k.k. wychodząc z założenia, że skoro oskarżony był w okresie ostatnich 6 miesięcy ukarany za taki czyn dyscyplinarnie aresztem, a nadto był już sądownie skazany w 1971 r. za przestępstwo podobne (z art. 309 § 1 k.k.) i po odbyciu 6 miesięcy aresztu wojskowego ponownie dopuścił się czynu przestępczego opisanego wyżej, to swoim działaniem wypełnił dyspozycję zarówno art. 303 § 2 jak i art. 60 § 1 k.k.Stanowisko to nie jest przekonywające. Przewidziany bowiem w art. 303 § 2 k.k. występek jest tzw. przestępstwem wieloodmianowym z alternatywnymi określeniami czynu. Alternatywne określenia czynu w ujęciu art. 303 § 2 k.k. wyrażone zostały w następującym sformułowaniu: "(...) będąc poprzednio skazany za samowolne oddalenie się lub też będąc (...) ukarany za taki czyn dyscyplinarnie aresztem". Każdy z tych czynów alternatywny (a także ich kumulacja) powoduje to, że samowolna nieobecność żołnierza w jednostce wojskowej poniżej dwóch dni kalendarzowych, stanowiąca w nawiązaniu do przepisu art. 303 § 1 k.k. tylko wykroczenie dyscyplinarne, nabiera znamion czynu zabronionego pod groźbą kary kryminalnej. Każda z tych alternatywnych odmian (a także ich kumulacja) występujących w przepisie art. 303 § 2 k.k. stanowi konstytutywny czynnik odpowiedzialności karnej za czyn, polegający na samowolnym oddaleniu się trwającym poniżej 2 dni kalendarzowych. Skoro zatem omawiana okoliczność w postaci poprzedniego skazania za samowolne oddalenie się jest jednym spośród ustawowych znamion przestępstwa określonego w art. 303 § 2 k.k., to okoliczność ta, chociażby występowała kumulatywnie w połączeniu z drugim ustawowym znamieniem w postaci ukarania "za taki sam czyn dyscyplinarnie aresztem", nie może stanowić podstawy do zastosowania przepisu art. 60 § 1 k.k., gdyż to, co stanowi przesłankę zaostrzenia kary w myśl przepisu art. 60 § 1 k.k., zostało już uwzględnione przez ustawodawcę przy konstruowaniu typu przestępstwa określonego w przepisie art. 303 § 2 k.k. i niejako wkalkulowane w ramy ustawowego zagrożenia przewidzianego w tym przepisie.Z tych też względów należało zmienić wyrok i poprawić kwalifikację prawną na prawidłową.Zawarty w rewizji zarzut wymierzenia oskarżonemu rażąco niewspółmiernie surowej kary nie jest zasadny.Oskarżony dopuścił się kilku czynów przestępnych o niebagatelnej szkodliwości społecznej, przy czym jednego z przypisanych mu przestępstw dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa. Stanowi to szczególną okoliczność, która słusznie została uwzględniona przez Sąd I instancji przy wymiarze kary. Uwzględnione zostały również przy wymiarze kary podniesione w rewizji okoliczności dotyczące ochotniczego zgłoszenia się oskarżonego do służby wojskowej oraz jego trudnej sytuacji rodzinnej. Wobec tego że Sąd I instancji prawidłowo wyważył stopień zawinienia oskarżonego, orzekając odpowiednią do tego zawinienia karę, Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.