Rw 633/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Górski (sprawozdawca), płk J. Gawrysiak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 1975 r. na rozprawie sprawy Henryka S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 311 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 316 i w zbiegu z art. 181 § 1 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Marynarki Wojennej w N. z dnia 21 października 1975 r. częściowo uwzględnił rewizję obrońcy i zaskarżony wyrok zmienił przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego - na art. 159 w zbiegu z art. 181 § 1 k.k. oraz wymierzył mu na podstawie art. 159 k.k. karę 3 lat pozbawienia wolności z degradacją.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 3165 § 1 w zw. z art. 316 i 181 § 1 k.k., poprawienie kwalifikacji prawnej jego czynu z art. 311 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 316 k.k. na art. 158 § 1 k.k. oraz wymierzenie oskarżonemu za popełnienie tego przestępstwa znacznie łagodniejszej kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawne(...) W związku z zarzutami rewizyjnymi obrońcy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawarte w rewizji żądanie uniewinnienia oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 315 § 1 w zw. z art. 316 i w zbiegu z art. 181 § 1 k.k. nie jest zasadne (...).Żądanie zmiany kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 311 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 316 k.k. na odpowiedni przepis prawa karnego powszechnego uznać należy za zasadne, ale z innych powodów niż przytoczone w uzasadnieniu rewizji. Obrońca ma rację, kiedy twierdzi, że przestępstwo czynnej napaści (art. 311 k.k.) jest przestępstwem umyślnym, w związku z czym sprawca musi mieć pełną świadomość, iż atakuje przełożonego albo osoby wymienione w art. 316 k.k. Z tego jednak nie wynika, że jeżeli sprawca nie ma tej świadomości wskutek zawinionego stanu nietrzeźwości, to nie powinien odpowiadać za przestępstwo określone w art. 311 k.k. (ew. w zw. z art. 316 k.k.). Rozstrzyga o tym jednoznacznie przepis art. 25 § 3 k.k.Rzecz w tym, że nawet wtedy, gdyby oskarżony był trzeźwy, też by nie można przyjąć, iż był świadom, że ma do czynienia z żołnierzem starszym stopniem. Oskarżony nie znał pokrzywdzonego Ryszarda P., a ten w czasie zajścia występował w ubiorze cywilnym. Co prawda pokrzywdzony zeznał, że po ubliżeniu mu przez oskarżonego powiedział, iż jest żołnierzem starszym w stopniu wojskowym, czego nie można kwestionować, ale samo takie oświadczenie nie wystarcza.Ryszard P. stwierdził, że postanowił oskarżonego i towarzyszących mu dwóch żołnierzy doprowadzić do jednostki, "aby gdzieś nie podpadli", ponieważ znajdowali się w stanie nietrzeźwości znacznego stopnia. Decyzji tej trudno coś zarzucić, skoro żołnierz starszy stopniem - bez względu na to, czy występuje w mundurze, czy też w ubraniu cywilnym - obowiązany jest interweniować m.in. w razie "niestosownego zachowania się" żołnierza młodszego stopniem i w zależności od wagi przewinienia zwrócić mu uwagę, wylegitymować go, doprowadzić lub spowodować doprowadzenie do komendy garnizonu albo do oddziału (pkt 54-55 Regulaminu służby wewnętrznej). Żołnierz starszy stopniem podejmując taką interwencję powinien jednak postąpić przy tym w sposób określony przepisami Regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej (pkt 55 Regulaminu służby wewnętrznej). Z przepisu zaś pkt 117 Regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej wynika, że żołnierz starszy stopniem obowiązany jest w takim wypadku "przedstawić się i podać powód interwencji". Obowiązek ten ciąży na żołnierzu starszym stopniem wtedy, kiedy występuje w umundurowaniu, a nawet z zewnętrznymi oznakami pełnionej służby (np. patrolowej). Jest przeto zrozumiałe, że jeżeli żołnierz starszy stopniem występuje w ubiorze cywilnym, to obowiązany jest nie tylko przedstawić się i podać powód interwencji, ale przede wszystkim okazać dokument, potwierdzający fakt, że jest tym, za kogo się podaje. Podawać się bowiem za żołnierza starszego stopniem może wiele osób cywilnych, a to z rozmaitych powodów.Jeżeli żołnierz starszy stopniem, występujący w ubiorze cywilnym, podejmuje się interwencji w wypadkach określonych w pkt 54-55 Regulaminu służby wewnętrznej, lecz nie okaże dokumentu potwierdzającego fakt, że jest tym, za kogo się podaje, to w razie dokonania nań zamachu lub okazania mu nieposłuszeństwa żołnierz młodszy stopniem może odpowiadać za przestępstwo przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej (rozdział XXXIX kodeksu karnego) tylko wtedy, kiedy na innej podstawie był świadom, że ma do czynienia z żołnierzem starszym stopniem.W sprawie brak jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, że Henryk S. na innej podstawie był świadom, iż ma do czynienia z żołnierzem starszym stopniem, tak np. jak i prawomocnie skazany za współsprawstwo Zdzisław S. Z tych względów należało po pierwsze przyjęć, że oskarżony nie był świadomy, iż bita przez niego osoba jest żołnierzem starszym stopniem, a po drugie poprawić kwalifikację prawną jego czynu z art. 311 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 316 i w zbiegu z art. 181 § 1 k.k. na art. 159 w zbiegu z art. 181 § 1 k.k. Zastosowanie art. 159 k.k. uzasadnione jest tym, że oskarżony wziął udział w pobiciu pokrzywdzonego wspólnie z prawomocnie skazanymi Zdzisławem S. i Janem P., przy czym użył niebezpiecznego narzędzia, gdyż kopnął pokrzywdzonego butem żołnierskim w twarz. Zmiana kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego na łagodniejszą, odzwierciedlającą zmniejszony stopień jego społecznego niebezpieczeństwa, uzasadnia wymierzenie oskarżonemu łagodniejszej kary pozbawienia wolności od tej, którą wymierzył mu sąd pierwszej instancji na podstawie art. 311 § 3 k.k. (...).W takim też tylko zakresie rewizję obrońcy należało uwzględnić.