Rw 69/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Furtak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Gawrysiak, ppłk J. Górski. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr R. Krajewski. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 1974 r. na rozprawie sprawy Stanisława D., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w: art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 i 59 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, degradację i nawiązkę w kwocie 500 zł na rzecz Oddziału Wojewódzkiego PCK w N., art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności, oraz łącznie - na karę 3 lat pozbawienia wolności i degradację, z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 9 stycznia 1974 r. zmienił uwzględniając rewizję prokuratora zaskarżony wyrok przez:a) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 1 wyroku, a polegającego na tym, że Stanisław D. w dniu 20 listopada 1973 r. około godz 2000 w N. dopuścił się czynnej napaści na swego przełożonego - podoficera dyżurnego kompanii Jana K. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych wynikających z pkt 265 lit. c regulaminu służby wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL oraz z instrukcji podoficera dyżurnego, przy czym działanie to miało charakter chuligański - z art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 i 59 § 1 k.k. na art. 311 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. oraz przyjęcie za podstawę wymiaru orzeczonej kary za ten czyn art. 311 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., b) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 2 wyroku, a polegającego na tym, że oskarżony w dniu 21 listopada 1973 r. około godz. 1600 w N. dopuścił się czynnej napaści na Jana K. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych podoficera dyżurnego kompanii - z art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k. na art. 311 § 1 i 2 k.k. oraz przyjęcie za podstawę wymiaru orzeczonej za ten czyn kary art. 311 § 2 k.k.;z powyższymi zmianami wyrok ten w pozostałych częściach utrzymał w mocy. Uzasadnienie faktyczne(...) Zaskarżonym wyrokiem Stanisław D. został skazany na to, że:1) w dniu 20 listopada 1973 r. około godz. 2030 w N. publicznie i bez powodu dopuścił się czynnej napaści na Jana K., pełniącego obowiązki podoficera dyżurnego kompanii,2) w dniu 21 listopada 1973 r. około godz. 1600 w N. dopuścił się czynnej napaści na Jana K. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków podoficera dyżurnego kompanii.Prokurator w rewizji złożonej na niekorzyść oskarżonego wnosi o zmianę wyroku przez dodanie w opisie obu przypisanych oskarżonemu czynów, że dopuścił się on czynnej napaści na swego przełożonego - podoficera dyżurnego kompanii Jana K., i poprawienie kwalifikacji prawnej pierwszego z tych czynów na art. 311 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., a drugiego - na art. 311 § 1 i 2 k.k. oraz przyjęcie za podstawę wymiaru kary za pierwszy czyn - art. 311 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., za drugi zaś - art. 311 § 2 k.k.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd pierwszej instancji zakwalifikował obydwa czyny oskarżonego z przepisu art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k., przy czym pierwszy z tych czynów uznał za działanie o charakterze chuligańskim. Przyjmując tę kwalifikację prawną sąd pierwszej instancji powołał się na wyrok Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 1970 r. - Rw 764/70 (OSNKW 1970, z. 11, poz. 146).Prokurator, nie kwestionując w rewizji prawidłowości dokonanych w wyroku ustaleń faktycznych, wywodzi, że oskarżony dopuścił się czynnej napaści na Jana K. w czasie, kiedy pełnił on obowiązki podoficera dyżurnego kompanii i w związku z tym był przełożonym oskarżonego. Dlatego też czynna napaść na Jana K. jako podoficera kompanii, działającego w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, powinna być zakwalifikowana z przepisu art. 311 § 2 k.k., a nie z przepisu art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k., błędnie zastosowanego przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.Wywody rewizji prokuratora są zasadne.Zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądów wojskowych podoficer dyżurny kompanii w czasie nieobecności dowódcy, oficerów, chorążych, podoficerów starszych i szefa kompanii jest przełożonym szeregowców oraz podoficerów wchodzących w skład kompanii, jeżeli działa on w zakresie wykonywanych przez siebie obowiązków służbowych.Zgodnie z pkt 27 regulaminu służby wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL przełożonym jest żołnierz, który na mocy postanowień organizacyjnych, przepisów służbowych lub rozkazów wyższego przełożonego ma prawo rozkazywania innym żołnierzom, kieruje ich służbą i jest odpowiedzialny za ich czynności służbowe. Powołany regulamin w pkt 262 stanowi, że w czasie nieobecności dowódcy, oficerów, chorążych, podoficerów starszych i szefa kompanii, podoficer dyżurny ma prawo wydawania rozkazów szeregowcom oraz podoficerom w zakresie wykonywanych przez siebie obowiązków służbowych. Obowiązki podoficera dyżurnego kompanii są ustalone w pkt 265 tegoż regulaminu, przy czym dowódca kompanii określa w wydanej przez siebie instrukcji szczegółowe obowiązki podoficera dyżurnego. Z powyższego wynika, że zakres obowiązków służbowych podoficera dyżurnego kompanii określa przepis pkt 265 regulaminu i instrukcja dowódcy kompanii.Przepisy regulaminu służby wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL stanowią podstawę do przyjęcia, że podoficer dyżurny kompanii ma prawo: a) wydawania rozkazów szeregowcom oraz podoficerom kompanii, b) kierowania wykonaniem przez nich obowiązków służbowych, a ponadto odpowiada za czynności służbowe tych żołnierzy oraz podoficerów.Podoficera dyżurnego wyznacza się spośród podoficerów, a w wyjątkowych wypadkach spośród starszych szeregowców (pkt 261 powołanego regulaminu). Przepis ten jest związany z pkt 27 cytowanego regulaminu, z którego wynika, że przełożony w zasadzie powinien być wyższy lub równy stopniem w stosunku do swoich podwładnych, jednakże w wyjątkowych wypadkach przełożony może być niższy stopniem od swoich podwładnych. Na tej podstawie należy przyjąć, że podoficer dyżurny kompanii w czasie nieobecności dowódcy, oficerów, chorążych, podoficerów starszych i szefa kompanii jest przełożonym szeregowców oraz podoficerów kompanii młodszych od niego stopniem, równym stopniem, a w wyjątkowych wypadkach także starszych stopniem podoficerów służby zasadniczej, jeżeli działa w zakresie wykonywanych przez siebie obowiązków wynikających z pkt 265 regulaminu służby wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL oraz wydanej na podstawie tego przepisu instrukcji dowódcy kompanii. Dopuszczenie się czynnej napaści na podoficera dyżurnego kompanii w tych warunkach wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 311 § 2 k.k.Cytowane w zaskarżonym wyroku orzeczenie Izby Wojskowej Sądu Najwyższego dotyczy czynu stanowiącego dopuszczenie się czynnej napaści na żołnierza równego stopniem w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w sytuacji, kiedy żołnierz ten nie jest przełożonym sprawcy.W tym stanie rzeczy należało zgodnie z wnioskiem rewizji odpowiednio poprawić kwalifikację prawną obydwu przypisanych oskarżonemu czynów oraz podstawę wymiaru kary.