V KRN 1185/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Gaj (sprawozdawca). Sędziowie: K. Mochtak, J. Nóżyński.Prokurator Prokuratury Generalnej: P. Lech. SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy Stanisława K., skazanego z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230; zm. Dz. U. z 1984 r. Nr 34, poz. 184), z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 5 lipca 1985 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną skazanemu karę grzywny podwyższył do 80.000 zł, z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na karę zastępczą pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień tej kary na równoważny grzywnie w wysokości 1.000 zł (...). Uzasadnienie faktyczneI. Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 5 lipca 1985 r. uznał Stanisława K. za winnego tego, że w okresie od 1982 r. do marca 1985 r. w B. bez wymaganego zezwolenia sprzedawał alkohol w postaci wódki, i na podstawie art. 43 ust. 1 powołanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi skazał go na karę 40.000 zł grzywny.Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i na skutek tego nie sporządzono jego pisemnego uzasadnienia. II. Od tego wyroku wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażącą niewspółmierność orzeczonej kary grzywny. Minister Sprawiedliwości wnosił o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez wydatne podwyższenie wymierzonej oskarżonemu kary grzywny. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Zaskarżony wyrok jest niesłuszny w części dotyczącej orzeczenia o karze. Nienaganne opinie oskarżonego, wynikające z jego dotychczasowej niekaralności oraz pozytywnej oceny jego zachowania w miejscu zamieszkania i pracy, uzasadniają zastosowanie najłagodniejszego rodzaju kary spośród kar przewidzianych w przepisie stanowiącym podstawę skazania. Sytuacja ta nie jest jednak równoznaczna z możliwością wymierzenia tej kary w zbyt niskim wymiarze (por. pkt 4 wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1978 r. co do orzekania kary grzywny - VII KZP 15/76, OSNKW 1978, z. 4-5, poz. 41). Aby kara była współmierna do stopnia zawinienia sprawcy, powinna przez swą wysokość odzwierciedlać rozmiar działalności przestępczej, znaczną szkodliwość czynów tego rodzaju i związaną z tym potrzebę respektowania w szerokim zakresie społecznego oddziaływania orzeczeń, zwłaszcza za takie przestępstwa jak popełnione przez Stanisława K. Kwestią powszechnie wiadomą, potwierdzoną w sprawie niniejszej zeznaniami świadków (Mirosławy P. i Doroty M.), jest to, że nielegalna sprzedaż alkoholu odbywała się w czasie, gdy zaopatrywanie się w napoje wysokoprocentowe nie było możliwe w sieci handlu uspołecznionego. Działalność polegająca na udostępnieniu ich o każdej porze utrudniała więc prowadzenie akcji zmierzającej do przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się plagi alkoholizmu. Z punktu widzenia interesów społeczeństwa więc czyny takie, jak będący przedmiotem rozpoznania, są wysoce szkodliwe. Wzgląd na ten fakt przemawia za koniecznością surowego traktowania sprawców tych przestępstw. Za podjęciem takiej decyzji wobec oskarżonego przemawia także fakt prowadzenia przez niego działalności przestępczej przez okres trzyletni, co podobnie jak częstotliwość transakcji, o których mówią świadkowie (Mirosława P. i Stanisław O.), rzutuje na ocenę wysokości odniesionych korzyści. Zgodnie zaś z wytycznymi, zawartymi w cytowanej uchwale Sądu Najwyższego, grzywna powinna powodować odebranie sprawcy korzyści uzyskanych z przestępstwa. Okoliczności te - zwłaszcza uwzględniając sytuację materialną Stanisława K., mimo licznej rodziny (czworo dzieci) i wysokości osiąganych zarobków (19.400 zł) - wskazują, że grzywna w granicach zakreślonych zaskarżonym orzeczeniem jest rażąco łagodna. Sąd Najwyższy uznał, że grzywna w wysokości 80.000 zł będzie karą bardziej współmierną niż kara grzywny wymierzona przez sąd pierwszej instancji. Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, że kwalifikacja prawna czynu zarówno zarzucanego oskarżonemu w akcie oskarżenia, jak i przyjęta przez sąd pierwszej instancji jest wadliwa.Działanie sprawcy polegające na sprzedaży bez wymaganego zezwolenia napojów alkoholowych, nabytych w przedsiębiorstwie handlu detalicznego w celu sprzedaży z zyskiem, stanowi jeden czyn, który w wypadku, gdy wartość tych napojów przekracza 20.000 zł, stanowi występek naruszający zarówno art. 221 § 3 k.k., jak i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230; zm.: Dz. U. z 1984 r. Nr 34, poz. 184) w zw. z art. 10 § 2 k.k. Jak z tego wynika, skazanie oskarżonego jedynie na podstawie art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy nastąpiło z obrazą powołanych przepisów prawa materialnego (...).