VI KZP 35/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: J. Cieślak, M. Synoradzki (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka B. o przedterminowe warunkowe zwolnienie po rozpoznaniu - przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Elblągu postanowieniem z dnia 20 września 1985 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy dopuszczalne jest zażalenie skazanego na decyzję sądu penitencjarnego wydaną na podstawie art. 78 § 3 k.k.w. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania?2. Czy w razie odpowiedzi negatywnej na pierwsze pytanie wadliwa decyzja sądu penitencjarnego może być zmieniona w trybie art. 26 § 1 k.k.w.?3. Czy art. 100 § 2 k.k. doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy w wyniku zastosowania ustawy o amnestii ulegają darowaniu kary za czyny popełnione w stanie ograniczonej poczytalności, a nowa kara łączna obejmuje wyłącznie czyny popełnione przy zachowaniu pełnej poczytalności?"uchwalił na pytanie sformułowane w pkt 3 udzielić odpowiedzi jak wyżej, a odmówić udzielenia odpowiedzi na pytania sformułowane w pkt 1 i 2. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki w Elblągu - sformułowane w pkt 3 - pytanie prawne zrodziło się na tle następującej sytuacji prawnej w postępowaniu wykonawczym:Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 10 grudnia 1981 r. Henryk B. został skazany za dwa czyny określone w art. 11 § 1 w zw. z art. 168 § 1 k.k., popełnione w warunkach ograniczonej w znacznym stopniu zdolności kierowania swym postępowaniem, na kary po 10 miesięcy pozbawienia wolności. Tym samym wyrokiem wymierzono wyżej wymienionemu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn określony w art. 208 w zw. z art. 58 k.k. oraz karę 5 lat pozbawienia wolności za czyn określony w art. 210 § 2 k.k. W odniesieniu do tych ostatnich czynów sąd nie przyjął, aby oskarżony działał w warunkach ograniczonej poczytalności. Na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. sąd orzekł karę łączną w rozmiarze 6 lat pozbawienia wolności, a jednocześnie na podstawie art. 100 § 1 k.k. umieścił Henryka B. w szpitalu psychiatrycznym. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) Sąd Wojewódzki w G. postanowieniem z dnia 28 sierpnia 1984 r. darował Henrykowi B. kary po 10 miesięcy pozbawienia wolności, złagodził o połowę karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i orzekł nową karę łączną w wymiarze 5 lat. Wreszcie, uznając, że nie zachodzi potrzeba dalszej internacji skazanego w szpitalu psychiatrycznym, skierował do wykonania karę pozbawienia wolności. W marcu 1985 r. z wnioskiem o warunkowe zwolnienie skazanego wystąpił naczelnik Zakładu Karnego w E. Po rozpoznaniu tego wniosku na posiedzeniu w dniu 4 kwietnia 1984 r. Sąd Wojewódzki w E. zajął stanowisko, że skazany rozpoczął odbywanie kary od dnia 5 września 1984 r., a tym samym nie nabył uprawnień do ubiegania się o warunkowe zwolnienie, i w związku z tym na podstawie art. 17 § 1 k.k.w. postępowanie umorzył. Na skutek zażalenia skazanego Sąd Wojewódzki w E. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał sądowi penitencjarnemu do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 13 maja 1984 r. sąd odmówił warunkowego zwolnienia, uznając, że skazany nie daje gwarancji, iż w przyszłości będzie przestrzegał porządku prawnego. Postanowienie to w trakcie postępowania odwoławczego Sąd Wojewódzki w E. uchylił i wniosek administracji Zakładu Karnego w E. o warunkowe przedterminowe zwolnienie skazanego pozostawił bez rozpoznania. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki wyraził pogląd, że przestępstwa, za które skazany aktualnie odbywa karę łączną, zostały popełnione w stanie pełnej poczytalności, a tym samym skazany nabył uprawnienia do warunkowego zwolnienia na ogólnych zasadach, a nie określonych w art. 100 § 2 k.k. W czerwcu i lipcu 1985 r. skazany wysłał szereg pism do Sądu Wojewódzkiego w G., które po przekazaniu według właściwości do Wydziału Penitencjarnego Sądu Wojewódzkiego w E. zostały potraktowane jako kolejny wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Po nadesłaniu opinii przez zakład karny Sąd Penitencjarny w E. postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1985 r. wniosek skazanego pozostawił bez rozpoznania, uznając, że skazany nie nabył uprawnień do warunkowego zwolnienia.Na tym tle w związku ze złożonym zażaleniem wyłoniło się zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu.W sprawie, w której przekazano do rozstrzygnięcia rozważane zagadnienie prawne, skazany odbywa karę pozbawienia wolności po zwolnieniu z zakładu psychiatrycznego, a zatem zaistniała sytuacja uzasadniająca stosowanie warunkowego zwolnienia według zasad określonych w art. 100 § 2 k.k. Brak bowiem jakichkolwiek podstaw normatywnych lub faktycznych do przyjęcia, że możliwość taką (tj. stosowanie warunkowego zwolnienia według zasad określonych w art. 100 § 2 k.k.) może wykluczać fakt, iż wykonywana kara pozbawienia wolności orzeczona została w postaci kary łącznej, obejmującej kary jednostkowe wymierzone za przestępstwa popełnione w warunkach określonych w art. 25 § 2 k.k. za przestępstwa nie popełnione w takich warunkach, i że w chwili rozpoznawania wniosku o zastosowanie tej formy zwolnienia kary jednostkowe wymierzone za przestępstwa popełnione w warunkach określonych w art. 25 § 2 k.k. zostały darowane na podstawie odpowiednich przepisów ustawy o amnestii. Artykuł 100 § 2 k.k. bowiem, jak również inne normy, nie zawiera postanowień wyłączających możliwość stosowania warunkowego zwolnienia "w każdym czasie bez ograniczeń wynikających z art. 91 § 1 k.k." z tego powodu, że po zwolnieniu z zakładu wymienionego w art. 100 § 1 k.k. kara jednostkowa wymierzona za przestępstwo popełnione w warunkach określonych w art. 25 § 2 k.k., objęta karą łączną, została darowana z mocy amnestii. Stanowisko takie mogłoby zresztą prowadzić do pogorszenia sytuacji skazanego wskutek zastosowania amnestii, co byłoby sprzeczne z generalnym założeniem wszystkich aktów dotyczących amnestii.Mając to na względzie, należy przyjąć, że w sytuacji przedstawionej w pkt 3 postanowienia Sądu Wojewódzkiego warunkowe zwolnienie może nastąpić według zasad określonych w art. 100 § 2 k.k. Wymieniony przepis uzależnia stosowanie warunkowego zwolnienia według określonych w nim zasad wyłącznie od uprzedniego (tj. przed przystąpieniem do odbywania kary pozbawienia wolności) przebywania skazanego w zakładzie wymienionym w art. 100 § 1 k.k. Chodzi tu oczywiście tylko o takich skazanych, co do których orzeczono obok kary pozbawienia wolności umieszczenie we wspomnianym zakładzie i którzy po zwolnieniu z takiego zakładu odbywają tę karę.Uzupełniająco wspomnieć należy, że także do takiego rodzaju skazanych mają pełne zastosowanie unormowania przewidziane w art. 90-98 k.k. (...).