IV KR 229/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik (sprawozdawca). Sędziowie: W. Żebrowski, L. Gmytrasiewicz (sędzia SW del. do SN).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 1975 r. sprawy: 1) Ludwika H., oskarżonego z art. 201 i art. 266 § 4 oraz art. 199 § 1 k.k., 2) Janusza M., oskarżonego z art. 200 § 1 i art. 266 § 4 k.k., 3) Lidii S. i 4) Mieczysława S., oskarżonych z art. 199 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 16 kwietnia 1975 r.:I) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1) uchylił orzeczenie o łącznej karze pozbawienia wolności co do oskarżonych Ludwika H. i Janusza M.;2) co do oskarżonego Ludwika H.:a) przyjął, iż wartość zagarniętego mienia w czynie opisanym w pkt I aktu oskarżenia wynosi co najmniej 100.000 zł i w związku z tym czyn ten zakwalifikował jako przestępstwo przewidziane w art. 199 § 1 i art. 266 § 4 k.k. w związku z art. 52 k.k., a za podstawę wymiaru kary pozbawienia wolności przyjął przepis art. 199 § 1 k.k.;b) zasądzone na rzecz Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O. odszkodowanie w kwocie 102.191 zł obniżył do kwoty 100.000 zł, a zasądzony na rzecz Skarbu Państwa wpis stosunkowy - do kwoty 6.665 zł, w pozostałej zaś części utrzymał tenże wyrok w mocy;3) co do oskarżonego Janusza M. zasądzone w trybie art. 363 § 1 k.p.k. na rzecz Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O. odszkodowanie obniżył do kwoty 6.941 zł, a zasądzony na rzecz Skarbu Państwa wpis stosunkowy - do kwoty 415 zł;II) co do oskarżonych Lidii S. i Mieczysława S. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 16 kwietnia 1975 r. zostali skazani:1) Ludwik H.:I) z art. 201 k.k. w związku z art. 52, 36 § 3 i art. 40 § 2 k.k. na karę 5 lat pozbawienia wolności, 30.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat za to, że w okresie od czerwca 1970 r. do grudnia 1972 r. w O., będąc uprzednio karany za przestępstwa umyślne i będąc zatrudniony jako chałupnik, a następnie akwizytor w Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O., i decydując o rozdziale produkcji z tworzyw sztucznych pomiędzy chałupników wykonujących te wyroby, a także uczestnicząc w komisjach normujących czas pracy przy produkcji tych wyrobów oraz prowadząc okresowo osobiście dokumenty rozliczeniowe chałupników zatrudnionych w tej Spółdzielni, wykorzystując zawyżenia norm czasowych oraz stawek płac, a w efekcie stawek jednostkowych kosztów robocizny dla wyrobów produkowanych przez chałupników, wyprodukowane przez nich nadwyżki tych wyrobów wpisywał do kart rozliczeniowych i zleceń roboczych innych chałupników, którzy wyrobów tych nie wykonywali, lub podawał te dane osobom prowadzącym rozliczenie pracy nakładczej, po czym chałupnicy, którym wpisywano fikcyjnie wykonane wyroby, po pobraniu wynagrodzenia za pracę zwracali pieniądze temuż Ludwikowi H., w wyniku czego zagarnął on na szkodę Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O. i kooperujących z nią przedsiębiorstw Zakładów Wytwórczych Urządzeń Rozdzielczych i Elementów Żeliwnych "B", Zakładów Farmaceutycznych "P", Zakładów Metalowych w S., Spółdzielni Inwalidów "R" w K., Zakładów Przemysłu Lniarskiego w N., Zakładów Przemysłu Lniarskiego w K. i Zakładów Farmaceutycznych "P" pieniądze w łącznej kwocie 102.191 zł, tj. za przestępstwo określone w art. 201 i art. 266 § 4 k.k. w związku z art. 52 k.k.;II) z art. 199 § 1 k.k. w związku z art. 52 i art. 36 § 3 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny za to, że w okresie od sierpnia 1970 r. do listopada 1972 r. w O., będąc uprzednio karany za przestępstwa umyślne i będąc zatrudniony w Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O. jako chałupnik, a następnie jako akwizytor, korzystając przy wyjazdach służbowych z przejazdu samochodami wynajętymi przez tę Spółdzielnię, a rozliczając te delegacje według kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej i pobierając z kasy tej Spółdzielni pieniądze tytułem zwrotu kosztów przejazdu, zagarnął na szkodę tej Spółdzielni pieniądze w łącznej kwocie 2.951,20 zł - na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu Ludwikowi H. łączną karę 5 lat pozbawienia wolności i 30.000 zł grzywny, a następnie na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) darował mu karę 1 roku pozbawienia wolności za czyn opisany w pkt II, a na podstawie art. 3 ust. 4 tejże ustawy złagodził o 1/3, tj. do 3 lat i 4 miesięcy, karę pozbawienia wolności za czyn opisany w pkt I (...);2) Janusz M. z art. 200 § 1 i art. 36 § 3 k.k. dwukrotnie na kary po 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny za to, że:III) w okresie od lipca do grudnia 1972 r. w O., będąc zatrudniony na stanowisku technika do spraw nakładztwa w Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O. i zarządzając w zakresie swych obowiązków mieniem tej Spółdzielni, wykorzystując fakt zawyżenia norm pracy i jednostkowych stawek robocizny przy produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych wykonywanych w pracy nakładczej, wpisując do dokumentacji rozliczeniowej chałupników, którzy faktycznie wyrobów tych nie wykonywali, nadwyżki produkcyjne i pobierając od nich należności, które otrzymywali za tę produkcję, zagarnął na szkodę tej Spółdzielni i odbiorców tych wyrobów pieniądze w łącznej kwocie 6.941 zł, a także wpisywał niezgodnie z prawdą do dokumentów rozliczeniowych innych chałupników wyroby, których oni nie wykonali, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez inne osoby, tj. za przestępstwo określone w art. 200 § 1 i art. 266 § 4 k.k.;IV) w okresie od lipca do grudnia 1972 r. w O., pełniąc funkcję technika do spraw nakładztwa w Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O. i będąc z tego tytułu odpowiedzialny za nadzór i ochronę powierzonego mu mienia, wykorzystując fakt, iż wystawiał dowody Rw stwierdzające pobranie surowca przez chałupników oraz dostarczał surowiec chałupnikom z magazynu, wpisując niezgodnie z prawdą do dowodów Rw i zleceń roboczych pobranie i wykorzystanie przez chałupników do produkcji surowca, którego faktycznie nie pobierali, zagarnął na szkodę tej Spółdzielni 300 kg polietylenu o wartości 12.000 zł, tj. za przestępstwo określone w art. 200 § 1 i art. 266 § 4 k.k. - na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu Januszowi M. łączną karę 2 lat pozbawienia wolności i 8.000 zł grzywny, a następnie na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii kary pozbawienia wolności darował (...);3) Lidia S. i 4) Mieczysław S. - oboje z art. 199 § 1 i art. 36 § 3 k.k. na kary po 3 lata pozbawienia wolności i po 20.000 zł grzywny za to, że:V) w okresie od lutego 1971 r. do lipca 1972 r. w O., działając wspólnie, przy czym Lidia S. będąc zatrudniona jako chałupnik Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O., wprowadzili w błąd komisję normującą czas pracy produkcji wykonywanej na stanowiącej ich własność maszynie wkrętów dociskowych przez użycie przy normowaniu produkcji tych wkrętów matrycy o minimalnej wydajności niż matryca, na której wyroby te faktycznie wykonywano, i wykorzystując uzyskane w ten sposób nienależne wynagrodzenie za pracę, jakie otrzymała Lidia S. oraz inni zatrudnieni przy tej produkcji chałupnicy, którzy przekazywali im część swych poborów otrzymanych za tę produkcję, zagarnęli na szkodę Rejonowej Spółdzielni Pracy Usługowo-Wytwórczej w O. oraz odbiorcy tych wyrobów - Zakładów Wytwórczych Urzędzeń Rozdzielczych i Elementów Żeliwnych "B" w B. pieniądze w łącznej kwocie 56.364,70 zł - na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii Sąd Wojewódzki darował orzeczoną Lidii S. karę pozbawienia wolności, a na podstawie art. 3 pkt 1 tejże ustawy karę pozbawienia wolności wymierzoną oskarżonemu Mieczysławowi S. złagodził o połowę, tj. do 1 roku i 6 miesięcy, oraz na podstawie art. 40 § 2 k.k. orzekł co do Mieczysława S. i Lidii S. karę pozbawienia praw publicznych na 3 lata, przy czym na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) tę karę dodatkową Lidii S. darował (...).Od tego wyroku wnieśli rewizję obrońcy oskarżonych (...).(...) Sąd Wojewódzki orzekł karę łączną pozbawienia wolności co do oskarżonych Ludwika H. i Janusza M., jakkolwiek wobec darowania kar pozbawienia wolności orzeczonych za czyny opisane w pkt II-IV aktu oskarżenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) nie było warunków do orzekania takiej kary.Należy też podnieść, że Sąd ten z obrazą przepisu art. 46 § 1 pkt 2 k.k. nie orzekł obligatoryjnej kary dodatkowej konfiskaty mienia, mimo skazania oskarżonego Ludwika H. za zbrodnię zagarnięcia mienia społecznego znacznej wartości (czyn opisany w pkt 1 zaskarżonego wyroku). Uchybienie to stało się obecnie nieaktualne, Sąd Najwyższy bowiem zmienił w tej części zaskarżony wyrok, ustalając, że oskarżony ten zagarnął kwotę nie przekraczającą 100.000 zł, i w związku z tym ten czyn zakwalifikował jako występek określony w art. 199 § 1 k.k., wobec czego odpadła podstawa do orzekania takiej kary dodatkowej.Nie można natomiast się zgodzić z poglądem prokuratora, wyrażonym na rozprawie rewizyjnej, jakoby Sąd Wojewódzki bezpodstawnie - z powołaniem się na przepis art. 1 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii - darował oskarżonej Lidii S. karę dodatkową pozbawienia praw publicznych, skoro darował jej tylko zasadniczą karę pozbawienia wolności, a wymierzona tej oskarżonej zasadnicza kara grzywny nie uległa darowaniu.Z treści powołanego przepisu art. 1 ust. 2 wymienionej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii wynika, że daruje się karę dodatkową pozbawienia praw publicznych "w razie darowania kary zasadniczej", a nie kar zasadniczych. Przepis art. 40 k.k., stanowiący podstawę orzekania kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych, wiąże obligatoryjne orzeczenie tej kary z karą śmierci lub karą pozbawienia wolności wymierzoną za zbrodnie, o których mowa w § 1 pkt 1-3 tego przepisu, a fakultatywne jej orzeczenie na podstawie § 2 - z karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od roku za inne przestępstwo popełnione z niskich pobudek. Kara dodatkowa zatem pozbawienia praw publicznych nie ma powiązania z orzeczoną zasadniczą karą grzywny, a tylko z taką karą pozbawienia wolności. W związku z tym należy przyjąć, że użyte w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii określenie: "w razie darowania kary zasadniczej" rozumieć trzeba jako darowanie zasadniczej kary pozbawienia wolności. Prawidłowo zatem Sąd Wojewódzki, darowawszy oskarżonej Lidii S. na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii karę 3 lat pozbawienia wolności, na podstawie ust. 2 tegoż przepisu darował jej również karę dodatkową pozbawienia praw publicznych (...).