V KRN 124/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty (sprawozdawca).Sędziowie. T. Majewski, J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Majewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława P. dotyczącej wyroku łącznego, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść Stanisława P. od wyroku łącznego Sądu Powiatowego w Mielcu z dnia 23 września 1966 r. na podstawie art. 394-396, 400, 385, 388 § 1 i 439 k.p.k.1) uchylił zaskarżony wyrok;2) biorąc za podstawę kary więzienia wymierzone Stanisławowi P. prawomocnymi wyrokami Sądu Powiatowego w Mielcu z dnia 16 stycznia 1964 r. II Kp 1159/63 i z dnia 30 czerwca 1964 r. II Kp 1162/63 oraz uwzględniając, że kara 10 miesięcy więzienia, na którą został skazany wymienionym wyżej wyrokiem Sądu Powiatowego w Mielcu z dnia 16 stycznia 1964 r. II Kp 1159/63, została mu w całości darowana postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 24 lipca 1964 r. na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) - wymierzył Stanisławowi P. jako karę łączną 2 lata więzienia;3) zaliczył Stanisławowi P. na poczet tej kary okresy tymczasowego aresztowania i odbytej dotychczas kary od dnia 3 grudnia 1963 r. do dnia 24 lipca 1964 r. i od dnia 8 sierpnia 1966 r.;4) obciążył Stanisława P. kosztami postępowania związanymi z wydaniem wyroku łącznego.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Mielcu z dnia 16 stycznia 1964 r. II Kp 1159/63, utrzymanym w mocy przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 1964 r. V Kr 763/64, Stanisław P. został skazany za przestępstwo z art. 26 k.k. w związku z art. 140 § 1 k.k., popełnione dnia 20 stycznia 1963 r. na 10 miesięcy więzienia, z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 3 grudnia 1963 r. do dnia 17 kwietnia 1964 r.Wyżej wymieniona kara 10 miesięcy więzienia została Stanisławowi P. darowana w całości - na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) - prawomocnym postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 24 lipca 1964 r. I Kow. 52/A/1/64. W tej jednak sprawie Stanisław P. przebywał w areszcie tymczasowym i odbywał karę bez przerwy od dnia 3 grudnia 1963 r. do dnia 24 lipca 1964 r., tj. do dnia darowania mu kary na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, a więc przez 7 miesięcy i 21 dni.Niezależnie od tego Stanisław P. został skazany wyrokiem Sądu Powiatowego w Mielcu z dnia 30 czerwca 1964 r. II Kp 1162/63, utrzymanym w mocy przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 czerwca 1966 r. V Kr 1931/65, za przestępstwo z art. 240 § 1 k.k. popełnione dnia 28 października 1962 r. - w warunkach recydywy określonej w art. 60 § 1 k.k. - na 2 lata więzienia. Na podstawie tego wyroku Stanisław P. przebywał w więzieniu od dnia 8 sierpnia 1966 r. do dnia 23 września 1966 r., a więc 1 miesiąc i 15 dni.Na wniosek obrońcy Stanisława P. Sąd Powiatowy w Mielcu wydał w dniu 23 września 1966 r. wyrok łączny (II Kp 678/66), którym - biorąc za podstawę kary wymierzone Stanisławowi P. oboma wyżej streszczonymi wyrokami oraz uwzględniając, że jedna z tych kar, tj. kara 10 miesięcy więzienia, została mu darowana na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii - orzekł jako karę łączną 2 lata i 6 miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresów tymczasowego aresztowania i odbytej dotychczas kary od dnia 3 grudnia 1963 r. do dnia 24 lipca 1964 r. i od dnia 8 sierpnia 1966 r. do dnia 23 września 1966 r., a więc 9 miesięcy i 6 dni.Wyrok ten uprawomocnił się w pierwszej instancji i nie zawiera pisemnego uzasadnienia.Od tego wyroku wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości na korzyść Stanisława P., w której wnosząc o uchylenie tego wyroku i oddalenie wniosku obrońcy o wydanie wyroku łącznego - zarzucił obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 35 k.k. przez wydanie wyroku orzekającego karę łączną mimo braku warunków do jej orzeczenia, a to wobec darowania kary pozbawienia wolności z mocy art. 3 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) w jednej z dwóch spraw objętych wspomnianym wyrokiem łącznym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1.Zarzut rewizji nadzwyczajnej nie jest trafny. Sąd Najwyższy bowiem wyjaśnił już, że łączność oparta na art. 35 k.k. z powodu zbiegających się czynów przestępnych popełnionych przed wydaniem pierwszego z wyroków dotyczy nie tylko kar zasadniczych, ale również innych składników wyroku, do których należy orzeczenie o zaliczeniu na poczet kary łącznej aresztu tymczasowego i odbytej dotychczas kary (art. 408 k.p.k.). Sąd, wymierzając nową karę łączną, ma obowiązek orzec o zaliczeniu na jej poczet aresztu tymczasowego i odbytej już kary w sprawach, w których zapadły wyroki podlegające połączeniu. Darowanie z mocy dekretu o amnestii kary w sprawie, w której skazany był tymczasowo aresztowany i odbywał karę, nie uchyla łączności pomiędzy zbiegającymi się orzeczeniami, bo pozostaje jeszcze element w postaci aresztu tymczasowego i odbytej kary, który powinien być wzięty pod uwagę. Element ten decyduje o "potrzebie" połączenia w sensie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii. Pogląd przeciwny mógłby doprowadzić do sytuacji połączonej z krzywdą skazanego, albowiem skazany, korzystając z amnestii, nie powinien się znaleźć - jeśli chodzi o wydanie wyroku łącznego - w sytuacji gorszej od tej, w jakiej by się znajdował, gdyby z amnestii nie skorzystał (wyrok SN z dnia 27 stycznia 1958 r. II K 980/57 - OSN 1959 r., zesz. I, poz. 3).Odpowiednikiemprzepisu art. 9 pkt 3 ustawy o amnestii z dnia 27 kwietnia 1956 r. jest artykuł 9 ust. 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (patrz wyrok SN z dnia 24 lipca 1965 r. V KRN 714/65), który w tej sprawie należało zastosować. Stanisław P. bowiem - jak to już wyżej wspomniano - przebywał w areszcie tymczasowym i odbywał już karę w sprawie II Kp 1159/63 Sądu Powiatowego w Mielcu od dnia 3 grudnia 1963 r. do dnia 24 lipca 1964 r., a więc przez 7 miesięcy i 21 dni i cały ten okres byłby dla niego stracony, gdyby podzielić stanowisko rewizji nadzwyczajnej.2.Zaskarżony wyrok łączny został natomiast wydany z obrazą art. 31 § 2 k.k., co Sąd Najwyższy stwierdził z urzędu (art. 385 k.p.k.). Skoro bowiem Stanisławowi P. na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) została darowana w całości jedna z kar stanowiących podstawę wyroku łącznego, tj. kara 10 miesięcy więzienia, to jako karę łączną należało mu wymierzyć - stosownie do art. 31 § 2 k.k. - drugą pozostałą karę, a mianowicie karę dwóch lat więzienia, z zaliczeniem na jej poczet okresów tymczasowego aresztowania i odbytej kary w obu sprawach. Kar bowiem darowanych w całości na podstawie amnestii nie można dodawać, nawet w części, do kar, które nie zostały darowane z mocy amnestii.3.Niezależnie od tego należy zauważyć, że rewizja nadzwyczajna - chociaż napisano w niej, iż została wniesiona na korzyść Stanisława P. - przedstawia się w rzeczywistości jako rewizja na jego niekorzyść. Gdyby bowiem Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej - a co zresztą byłoby niedopuszczalne ze względu na upływ 6-miesięcznego terminu z art. 397 k.p.k. - to Stanisław P. musiałby przebywać w więzieniu o 1 miesiąc i 21 dni dłużej niż w wypadku niewniesienia rewizji nadzwyczajnej. Wynika to z tego, że z wyroku łącznego miałby on do odbycia tylko 2 lata i 6 miesięcy więzienia z zaliczeniem okresów tymczasowego aresztowania i odbytej kary w obu sprawach, a po uchyleniu wyroku łącznego i nieuwzględnieniu wniosku o wydanie wyroku łącznego musiałby odbyć całą karę dwóch lat więzienia z wyroku II Kp 1162/63 oraz nie miałby zaliczonego na poczet tej kary okresu 7 miesięcy i 21 dni, w którym to okresie przebywał w więzieniu z wyroku II Kp 1159/63. Kwestia ta jednak stała się bezprzedmiotowa wobec tego, że Sąd Najwyższy - właśnie dzięki wniesieniu rewizji nadzwyczajnej w tej sprawie - mógł zastosować przepis art. 385 k.p.k. i rozstrzygnąć sprawę prawidłowo na korzyść Stanisława P.Z tych względów orzeczono jak w sentencji.