IV PZ 5/86

PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1986-05-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o wynagrodzenie za zastosowanie pracowniczego projektu wynalazczego jest sprawą z zakresu prawa pracy, czy też sprawą cywilnoprawną podlegającą właściwości sądu wojewódzkiego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie o wynagrodzenie za zastosowanie pracowniczego projektu wynalazczego ma charakter cywilnoprawny, a nie pracowniczy. Prawo pracy nie reguluje kwestii związanych z dokonaniem projektu wynalazczego i jego zastosowaniem, a umowa o pracę nie może być źródłem zobowiązania pracownika do dokonania takiego projektu. Nawet jeśli projekt jest uznany za pracowniczy, przepisy prawa wynalazczego dotyczące ochrony twórcy nawiązują do instytucji prawa pracy, ale nie oznaczają, że same roszczenia cywilnoprawne są sprawami z zakresu prawa pracy.
Stan faktyczny
Powód dochodził wynagrodzenia za zastosowanie jego pracowniczych projektów wynalazczych, które zgłosił jako pracownik pozwanego przedsiębiorstwa. Sąd Wojewódzki uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, uznając ją za sprawę z zakresu prawa pracy. Powód wniósł zażalenie na to postanowienie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego o przekazaniu sprawy do rozpoznania Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, S. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Edwarda K. przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w Z. o wynagrodzenie na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Jeleniej Górze z dnia 25 listopada 1985 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Jeleniej Górze Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 25 listopada 1985 r. uznał swą niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu.Sąd bowiem uznał, że sprawa niniejsza jest sprawą z zakresu prawa pracy, gdyż powód dochodzi wynagrodzenia za stosowanie jego pracowniczych projektów wynalazczych, które jako pracownik pozwanego Przedsiębiorstwa zgłosił w swoim zakładzie pracy. W myśl zaś przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 20, poz. 85) sprawy z zakresu prawa pracy powierza się sądom pracy stanowiącym odrębne jednostki organizacyjne sądów rejonowych (art. 1 ust. 1 pkt 1) oraz sądom pracy i ubezpieczeń społecznych stanowiącym odrębne jednostki organizacyjne sądów wojewódzkich (art. 1 ust. 1 pkt 2). Zgodnie z art. 17 pkt 2 k.p.c. sprawy o ochronę praw autorskich należą do właściwości sądu wojewódzkiego.Powód w zażaleniu wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stwierdzić przede wszystkim należy, iż przedmiotem żądania w niniejszej sprawie jest roszczenie o wynagrodzenie za stosowanie pracowniczego projektu wynalazczego, a więc roszczenie dotyczące praw majątkowych o charakterze cywilnoprawnym.Źródłem prawa twórcy do wynagrodzenia jest dokonanie przez niego projektu wynalazczego i jego zastosowanie w rozumieniu przepisów prawa wynalazczego. Prawo pracy kwestii tych nie reguluje, gdyż umowa o pracę - bez względu na to, jak szeroko należałoby pojmować zakres obowiązków pracowniczych - nie może być źródłem zobowiązania pracownika do dokonania projektu wynalazczego.Ponadto, uznanie projektu wynalazczego za pracowniczy nie jest uzależnione wyłącznie od zatrudnienia twórcy tego projektu przez jednostkę gospodarki uspołecznionej, w której projekt został zgłoszony. Projekt wynalazczy bowiem może być uznany za pracowniczy, jeżeli został dokonany - w wyniku zlecenia lub przy pomocy jednostki gospodarki uspołecznionej - przez twórcę nie będącego pracownikiem tej jednostki (art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 33, poz. 177). Twórcy przysługuje wówczas prawo żądania zawarcia z nim umowy o uczestniczenie w pracach związanych z realizacją jego projektu, gwarantującej mu szereg uprawnień z zakresu prawa pracy (art. 96 ust. 2 i ust. 3 cytowanej ustawy). Przepisy te mają na celu ochronę prawa twórcy do uczestniczenia w realizacji jego projektu w postaci uregulowania nawiązującego do instytucji prawa pracy. To szczególne uregulowanie prawa wynalazczego potwierdza tezę, iż roszczenia cywilnoprawne związane z dokonaniem i zastosowaniem pracowniczego projektu wynalazczego nie są roszczeniami z dziedziny prawa pracy.Wynika to także z wykładni przepisu art. 110 ustawy o wynalazczości, który ustanawiając sąd wojewódzki jako właściwy do rozpoznawania roszczeń o wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy przewidział odpowiednie stosowanie w tych sprawach przepisów kodeksu postępowania cywilnego w sprawach o roszczenia pracowników. Odpowiednie stosowanie wymienionych przepisów oznacza, iż ustawodawca nie traktował spraw o wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy jako spraw z zakresu prawa pracy.Sprawa o wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy nie jest sprawą z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 476 § 1 kodeksu postępowania cywilnego - w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez ustawę z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86).Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 ust. 1art. 17 pkt 2 KPCart. 20 ust. 1art. 96 ust. 2art. 110art. 476 § 1§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.