III PZP 12/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, S. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Tadeusza F. przeciwko Wojewódzkiemu Zakładowi Weterynarii w O. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 30 maja 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy znajduje podstawy prawne potrącenie nagrody z zakładowego funduszu nagród za rok, w którym nastąpiło ukaranie pracownika karą porządkową upomnienia, w sytuacji gdy w tym samym roku nastąpiło anulowanie kar, a regulamin tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród przewiduje możliwość potrącenia 20% nagrody w wyniku ukarania karą upomnienia?"powziął następującą uchwałę:Uznana za niebyłą kara upomnienia (art. 113 § 2 k.p.) nie może stanowić podstawy do zmniejszenia o 20% nagrody z zakładowego funduszu nagród, przewidzianego w regulaminie tworzenia i podziału tego funduszu. Okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wymierzenia tej kary, mogą być wzięte pod uwagę przy ocenie nienagannego wykonywania przez pracownika obowiązku przewidzianego w § 5 pkt 1 wymienionego regulaminu.Uzasadnienie faktycznePostawione przez Sąd pytanie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawca domagał się zasądzenia kwoty 5.691 zł stanowiącej równowartość 20% nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1984 r. Zgodnie z § 7 pkt 4 regulaminu tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród pracownik zostaje pozbawiony 20% nagrody w razie ukarania go karą porządkową upomnienia. Wnioskodawcy w marcu 1984 r. wymierzono karę upomnienia, lecz w listopadzie 1984 r. uznano tę karę za niebyłą w trybie art. 113 § 2 k.p. Wnioskodawca jest zdania, że skoro wymierzona mu kara upomnienia została uznana za niebyłą, to należy przyjąć, że rok 1984 przepracował nienagannie w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz. U. Nr 27 poz. 150) i że w związku z tym potrącenie 20% należnej mu za rok 1984 nagrody było bezpodstawne.Zakładowa komisja rozjemcza oddaliła wniosek, a w związku z zaskarżeniem tego orzeczenia przez wnioskodawcę Sądowi nasunęły się poważne wątpliwości prawne przytoczone w pytaniu prawnym przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, w omawianej materii można reprezentować dwa odmienne stanowiska. Z jednej strony można twierdzić, że rok, w którym nastąpiło ukaranie pracownika karą porządkową i w tym samym roku - zatarcie ukarania na podstawie art. 113 k.p., jest rokiem nienagannej pracy, co uzasadnia przyznanie pracowników nagrody z zakładowego funduszu nagród w pełnej wysokości. Do tej koncepcji przychyla się Sąd Pracy. Z drugiej jednak strony można również reprezentować pogląd, że uznanie kary za niebyłą w rozumieniu art. 113 k.p. nie niweluje samego faktu nagannego zachowania się pracownika, co z kolei mogłoby przesądzać o zasadności pozbawienia pracownika nagrody lub jej części stosownie do postanowień regulaminu za rok, w którym to naganne zachowanie się miało miejsce.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W pkt VII uchwały Pełnego Składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1985 r. III PZP 10/85 (OSNCP 1985, z. 11, poz. 164), zawierającej wytyczne dotyczące wykładni art. 45 k.p. i praktyki sądowej stosowania tego przepisu w zakresie zasadności wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony, wyjaśniono, że uznanie kary porządkowej za niebyłą (art. 113 k.p.) powoduje jedynie niemożność powoływania się na fakt ukarania pracownika, co niweczy skutki związane z tym ukaraniem. Natomiast uznanie kary porządkowej za niebyłą nie wyklucza możliwości powoływania się na okoliczności stanowiące podstawę wymierzenia kary porządkowej.Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz. U. Nr 27, poz. 150 ze zm.), która w niniejszej sprawie ma zastosowanie, podmiotowe prawo pracownika do nagrody z zakładowego funduszu nagród powstaje pod warunkiem stwierdzenia nienagannego przepracowania przez pracownika w jednym zakładzie pracy całego roku kalendarzowego lub obrachunkowego, za który nagroda przysługuje.Z materiału dowodowego wynika, że powodowi zmniejszono o 20% wysokość nagrody na tej podstawie, iż został on ukarany karą porządkową upomnienia, a zgodnie z § 7 pkt 4 lit. a regulaminu premiowania w takiej sytuacji wysokość nagrody ulega w takim procesie obniżeniu. W konkretnej sytuacji postanowienie § 7 pkt 4 lit. a omawianego regulaminu nie może mieć zastosowania, skoro wymierzona powodowi kara upomnienia została uznana za niebyłą w trybie art. 113 § 2 k.p., w świetle zaś podanych wytycznych Sądu Najwyższego nie jest dopuszczalne powoływanie się na fakt ukarania pracownika w razie uznania kary za niebyłą. Dlatego też uznana za niebyłą kara upomnienia (art. 113 § 2 k.p.) nie może stanowić podstawy do zmniejszenia o 20% nagrody z zakładowego funduszu nagród, przewidzianego w regulaminie tworzenia i podziału tego funduszu.Natomiast zupełnie innym zagadnieniem jest ustalenie okoliczności faktycznych, które stanowiły podstawę wymierzenia uznanej za niebyłą kary upomnienia. Chodzi w szczególności o to, że okoliczności te - w zależności od konkretnego stanu faktycznego - mogą powodować pozbawienie pracownika nagrody z zakładowego funduszu nagród. Obowiązujący strony regulamin premiowania przewiduje w § 5 pkt 1, że prawo do nagrody ma pracownik, który nienagannie przepracował cały rok kalendarzowy. Uzależnienie prawa do nagrody od nienagannego wykonywania obowiązków pracowniczych w okresie, za który nagroda przysługuje, przewiduje również art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz. U. Nr 27, poz. 150 ze zm.), stanowiący podstawę obowiązującego w niniejszej sprawie regulaminu premiowania. Jeśli zatem okoliczności faktyczne stanowiące podstawę wymierzenia pracownikowi kary upomnienia, uznanej z kolei za niebyłą, były tego rodzaju, że wykluczały uznanie, iż pracownik nienagannie wykonywał swe obowiązki pracownicze, to wówczas w świetle § 5 pkt 1 regulaminu żądanie powoda o zasądzenie na jego rzecz dochodzonej nagrody trzeba by uznać za bezpodstawne. W tych warunkach należy przyjąć, że okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wymierzenia kary upomnienia, uznanej z kolei za niebyłą, mogą być brane pod uwagę przy ocenie nienagannego wykonywania przez pracownika obowiązków przewidzianych w § 5 pkt 1 wymienionego regulaminu.W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji uchwały.