Rw 188/86

WyrokIzba Wojskowa1986-03-26

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd pierwszej instancji, warunkowo zawieszając wykonanie kary łącznej za przestępstwo o charakterze chuligańskim, był zobowiązany do wykazania w wyroku szczególnych okoliczności przemawiających za odstąpieniem od zasady stosowania kary bezwzględnej, a jeśli tak, to czy brak takiego wykazania uniemożliwia naprawienie tego błędu w postępowaniu rewizyjnym?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że warunkowe zawieszenie wykonania kary za przestępstwo o charakterze chuligańskim, zgodnie z art. 59 § 2 k.k. w zw. z art. 372 k.p.k., wymaga wykazania w wyroku szczególnych okoliczności przemawiających za odstąpieniem od zasady stosowania kary bezwzględnej. Brak takiego wykazania przez sąd pierwszej instancji nie uniemożliwia naprawienia tego błędu w postępowaniu rewizyjnym, jeśli sama decyzja o warunkowym zawieszeniu jest zasadna. W ocenie SN, okoliczności takie jak niewielkie skutki czynu, osobowość sprawcy, jego dotychczasowy tryb życia, stosunek do obowiązków, trudna sytuacja rodzinna oraz poręczenie kolektywu żołnierskiego i przełożonego, mogą przemawiać za warunkowym zawieszeniem kary, dając rękojmię, że sprawca nie popełni nowego przestępstwa.
Stan faktyczny
Prokurator wniósł rewizję od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego, zarzucając wymierzenie oskarżonemu rażąco łagodnej kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz orzeczenie kary obniżenia stopnia wojskowego zamiast degradacji. Prokurator wnosił o zmianę wyroku przez wymierzenie kary łącznej bezwzględnej i kary degradacji. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, uznając argumenty prokuratora za nieprzekonujące w kontekście szczególnych okoliczności sprawy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji prokuratora i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Okręgowego.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Juszczak, ppłk E. Matwijów (sędzia s. wojskowy - deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 marca 1986 r. na rozprawie sprawy Andrzeja W., nieprawomocnie skazanego za przestępstwa określone w: 1) art. 321 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. i w zb. z art. 318 k.k. - z zastosowaniem art. 297 § 2 k.k. i 59 § 3 k.k. - na 9 miesięcy pozbawienia wolności, obniżenie stopnia wojskowego i 10.000 zł nawiązki, 2) art. 236 k.k. trzykrotnie na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności i dwukrotnie na kary po 8 miesięcy pozbawienia wolności, 3) art. 234 § 1 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności - łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na 3 lata i 60.000 zł grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k., z powodu rewizji prokuratora na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 5 lutego 1986 r.rewizji prokuratora nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został przez prokuratora w części dotyczącej wymiaru kary, w szczególności z uwagi na wymierzenie oskarżonemu rażąco łagodnej kary łącznej oraz warunkowe zawieszenie jej wykonania, a także orzeczenie kary dodatkowej obniżenia stopnia wojskowego, zamiast kary degradacji.Podnosząc te zarzuty, skarżący wnosił o zmianę wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej w wysokości 2 lat i 6 miesięcy bezwzględnej kary pozbawienia wolności oraz kary dodatkowej degradacji.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym przedstawiciel Prokuratury Wojskowej, modyfikując rewizję prokuratora, wnosił o zmianę wyroku przez uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania oskarżonemu kary pozbawienia wolności oraz orzeczenia o karze grzywny i wymierzenie mu kary dodatkowej degradacji.Oskarżony oraz jego obrońca wnosili o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy orzekł, co następuje:Rewizja prokuratora jest słuszna co do tego, że jeżeli sąd uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstw, z których jedno miało charakter chuligański, i mimo tego wymierzoną mu za te przestępstwa karę łączną warunkowo zawiesił, to jednocześnie zobowiązany był - w myśl art. 372 k.p.k. w zw. z art. 59 § 2 k.k. - wykazać w wyroku, czy i jakie szczególne okoliczności przemawiały za odstąpieniem od zasady w tym ostatnim przepisie określonej i zastosowaniem wobec niego wspomnianego wyżej dobrodziejstwa.Tego sąd pierwszej instancji nie uczynił, ale to nie oznacza wcale, że naprawienie tego błędu w postępowaniu rewizyjnym jest niemożliwe, zwłaszcza gdy sama decyzja w tej kwestii uznana być może za zasadną.Ustosunkowując się do tej kwestii, zauważyć więc należy, że argumenty podniesione w rewizji, a mające przemawiać za tym, iż wobec oskarżonego nie należało stosować dobrodziejstwa wynikającego z art. 73 § 1 k.k., nie są przekonujące. Sprowadzają się one przede wszystkim do innej oceny okoliczności podmiotowych sprawy i do eksponowania w rozważaniach co do wymiaru kary okoliczności stanowiących znamiona przypisanych oskarżonemu czynów.Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika wcale, aby sąd błędnie ocenił występujące w sprawie okoliczności lub w niedostatecznej mierze uwzględnił je przy orzekaniu o karze, co m. in. znalazło właściwy wyraz w zmodyfikowaniu wniosków rewizji.Z ustaleń sądu pierwszej instancji wynika też, że aczkolwiek oskarżony już był w przeszłości karany sądownie za przestępstwo określone w art. 327 § 1 k.k. karą ograniczenia wolności, to jednak zarówno przed, jak i po tym fakcie w okresie trzynastoletniej służby wojskowej prowadził nienaganny tryb życia, wykazywał się zdyscyplinowaniem, sumiennością i zaangażowaniem w służbie.Skoro więc - w myśl art. 59 § 2 k.k. - warunkowe zawieszenie wykonania kary za przestępstwo o charakterze chuligańskim jest możliwe, gdy przemawiają za tym szczególne okoliczności, to należy przyjąć, że zachodzi to zwłaszcza wtedy, gdy skutki czynu nie są zbyt wielkie, a osobowość sprawcy, jego dotychczasowy tryb życia i stosunek do ciążących na nim obowiązków - zarówno służbowych, jak i obywatelskich - przemawiają zdecydowanie na jego korzyść, co w sumie przemawia za tym, że daje on rękojmię, iż nie popełni w przyszłości nowego przestępstwa, a zatem że orzekanie wobec niego kary bezwarunkowego pozbawienia wolności nie jest celowe.Oceniając więc w świetle tych wymagań zarówno czyn oskarżonego, jak i jego osobowość, a ponadto biorąc pod uwagę jego trudną sytuację rodzinną oraz udzielone mu przez kolektyw żołnierski i przełożonego poręczenie, należało dojść do wniosku, że nie tylko spełnia on warunki określone w art. 73 § 1 i 2 k.k., ale że za warunkowym zawieszeniem wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności przemawiają również wspomniane wyżej okoliczności szczególne (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 321 KKart. 59 § 1 KKart. 318 KKart. 297 § 2 KKart. 236 KKart. 234 § 1 KKart. 75 § 1 KKart. 372 KPKart. 59 § 2 KKart. 73 § 1 KKart. 327 § 1 KKart. 73 § 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.