Rw 188/86
WyrokIzba Wojskowa1986-03-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd pierwszej instancji, warunkowo zawieszając wykonanie kary łącznej za przestępstwo o charakterze chuligańskim, był zobowiązany do wykazania w wyroku szczególnych okoliczności przemawiających za odstąpieniem od zasady stosowania kary bezwzględnej, a jeśli tak, to czy brak takiego wykazania uniemożliwia naprawienie tego błędu w postępowaniu rewizyjnym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że warunkowe zawieszenie wykonania kary za przestępstwo o charakterze chuligańskim, zgodnie z art. 59 § 2 k.k. w zw. z art. 372 k.p.k., wymaga wykazania w wyroku szczególnych okoliczności przemawiających za odstąpieniem od zasady stosowania kary bezwzględnej. Brak takiego wykazania przez sąd pierwszej instancji nie uniemożliwia naprawienia tego błędu w postępowaniu rewizyjnym, jeśli sama decyzja o warunkowym zawieszeniu jest zasadna. W ocenie SN, okoliczności takie jak niewielkie skutki czynu, osobowość sprawcy, jego dotychczasowy tryb życia, stosunek do obowiązków, trudna sytuacja rodzinna oraz poręczenie kolektywu żołnierskiego i przełożonego, mogą przemawiać za warunkowym zawieszeniem kary, dając rękojmię, że sprawca nie popełni nowego przestępstwa.Stan faktyczny
Prokurator wniósł rewizję od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego, zarzucając wymierzenie oskarżonemu rażąco łagodnej kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz orzeczenie kary obniżenia stopnia wojskowego zamiast degradacji. Prokurator wnosił o zmianę wyroku przez wymierzenie kary łącznej bezwzględnej i kary degradacji. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, uznając argumenty prokuratora za nieprzekonujące w kontekście szczególnych okoliczności sprawy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji prokuratora i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Okręgowego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Juszczak, ppłk E. Matwijów (sędzia s. wojskowy - deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 marca 1986 r. na rozprawie sprawy Andrzeja W., nieprawomocnie skazanego za przestępstwa określone w: 1) art. 321 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. i w zb. z art. 318 k.k. - z zastosowaniem art. 297 § 2 k.k. i 59 § 3 k.k. - na 9 miesięcy pozbawienia wolności, obniżenie stopnia wojskowego i 10.000 zł nawiązki, 2) art. 236 k.k. trzykrotnie na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności i dwukrotnie na kary po 8 miesięcy pozbawienia wolności, 3) art. 234 § 1 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności - łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na 3 lata i 60.000 zł grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k., z powodu rewizji prokuratora na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 5 lutego 1986 r.rewizji prokuratora nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został przez prokuratora w części dotyczącej wymiaru kary, w szczególności z uwagi na wymierzenie oskarżonemu rażąco łagodnej kary łącznej oraz warunkowe zawieszenie jej wykonania, a także orzeczenie kary dodatkowej obniżenia stopnia wojskowego, zamiast kary degradacji.Podnosząc te zarzuty, skarżący wnosił o zmianę wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej w wysokości 2 lat i 6 miesięcy bezwzględnej kary pozbawienia wolności oraz kary dodatkowej degradacji.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym przedstawiciel Prokuratury Wojskowej, modyfikując rewizję prokuratora, wnosił o zmianę wyroku przez uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania oskarżonemu kary pozbawienia wolności oraz orzeczenia o karze grzywny i wymierzenie mu kary dodatkowej degradacji.Oskarżony oraz jego obrońca wnosili o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy orzekł, co następuje:Rewizja prokuratora jest słuszna co do tego, że jeżeli sąd uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstw, z których jedno miało charakter chuligański, i mimo tego wymierzoną mu za te przestępstwa karę łączną warunkowo zawiesił, to jednocześnie zobowiązany był - w myśl art. 372 k.p.k. w zw. z art. 59 § 2 k.k. - wykazać w wyroku, czy i jakie szczególne okoliczności przemawiały za odstąpieniem od zasady w tym ostatnim przepisie określonej i zastosowaniem wobec niego wspomnianego wyżej dobrodziejstwa.Tego sąd pierwszej instancji nie uczynił, ale to nie oznacza wcale, że naprawienie tego błędu w postępowaniu rewizyjnym jest niemożliwe, zwłaszcza gdy sama decyzja w tej kwestii uznana być może za zasadną.Ustosunkowując się do tej kwestii, zauważyć więc należy, że argumenty podniesione w rewizji, a mające przemawiać za tym, iż wobec oskarżonego nie należało stosować dobrodziejstwa wynikającego z art. 73 § 1 k.k., nie są przekonujące. Sprowadzają się one przede wszystkim do innej oceny okoliczności podmiotowych sprawy i do eksponowania w rozważaniach co do wymiaru kary okoliczności stanowiących znamiona przypisanych oskarżonemu czynów.Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika wcale, aby sąd błędnie ocenił występujące w sprawie okoliczności lub w niedostatecznej mierze uwzględnił je przy orzekaniu o karze, co m. in. znalazło właściwy wyraz w zmodyfikowaniu wniosków rewizji.Z ustaleń sądu pierwszej instancji wynika też, że aczkolwiek oskarżony już był w przeszłości karany sądownie za przestępstwo określone w art. 327 § 1 k.k. karą ograniczenia wolności, to jednak zarówno przed, jak i po tym fakcie w okresie trzynastoletniej służby wojskowej prowadził nienaganny tryb życia, wykazywał się zdyscyplinowaniem, sumiennością i zaangażowaniem w służbie.Skoro więc - w myśl art. 59 § 2 k.k. - warunkowe zawieszenie wykonania kary za przestępstwo o charakterze chuligańskim jest możliwe, gdy przemawiają za tym szczególne okoliczności, to należy przyjąć, że zachodzi to zwłaszcza wtedy, gdy skutki czynu nie są zbyt wielkie, a osobowość sprawcy, jego dotychczasowy tryb życia i stosunek do ciążących na nim obowiązków - zarówno służbowych, jak i obywatelskich - przemawiają zdecydowanie na jego korzyść, co w sumie przemawia za tym, że daje on rękojmię, iż nie popełni w przyszłości nowego przestępstwa, a zatem że orzekanie wobec niego kary bezwarunkowego pozbawienia wolności nie jest celowe.Oceniając więc w świetle tych wymagań zarówno czyn oskarżonego, jak i jego osobowość, a ponadto biorąc pod uwagę jego trudną sytuację rodzinną oraz udzielone mu przez kolektyw żołnierski i przełożonego poręczenie, należało dojść do wniosku, że nie tylko spełnia on warunki określone w art. 73 § 1 i 2 k.k., ale że za warunkowym zawieszeniem wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności przemawiają również wspomniane wyżej okoliczności szczególne (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 1075/70 1970-10-22Czy warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec sprawcy przestępstwa o charakterze chuligańskim jest dopuszczalne, gdy istnieją szczególne okoliczności łagodzące, takie jak niewielkie negatywne następ…
- Rw 54/85 1985-02-19Czy w przypadku popełnienia przez oskarżonych wspólnie i w porozumieniu występku o charakterze chuligańskim, polegającego na dotkliwym pobiciu w stanie nietrzeźwości osoby pełniącej obowiązki służbowe, istnieją podstawy…
- Rw 1025/83 1983-12-30Czy w przypadku przestępstwa o charakterze chuligańskim, warunkowe zawieszenie wykonania kary jest dopuszczalne, gdy istnieją szczególne okoliczności przedmiotowo-podmiotowe, a także spełnione są warunki z art. 73 k.k.?
- Rw 396/85 1985-05-10Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności za czyn o charakterze chuligańskim, powołując jedynie przepisy ogólne, bez wskazania art. 59 § 2 k.k.?
- V KRN 251/70 1970-04-08Czy w przypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności za przestępstwo o charakterze chuligańskim, sąd powinien rozważyć wymierzenie kary grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k. oraz zasądzenie nawiązk…
Powołane przepisy
art. 321 KKart. 59 § 1 KKart. 318 KKart. 297 § 2 KKart. 236 KKart. 234 § 1 KKart. 75 § 1 KKart. 372 KPKart. 59 § 2 KKart. 73 § 1 KKart. 327 § 1 KKart. 73 § 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.