IV KR 166/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Żylewicz. Sędziowie: A. Ratajczak (sprawozdawca), J. Tobera.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Pryba.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 27 maja 1986 r. sprawy Józefa S., oskarżonego z art. 240 pkt 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 21 stycznia 1986 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) z opisu czynu wyeliminował stwierdzenie, że oskarżony pełnił funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością;b) przypisany oskarżonemu czyn zakwalifikował z art. 239 § 3 k.k. w zw. z art. 58 k.k., i na podstawie tych przepisów oraz art. 36 § 3 k.k. i art. 42 § 1 k.k. wymierzył karę 3 lat pozbawienia wolności, 50.000 zł grzywny (...) oraz orzekł zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych i materialnie odpowiedzialnych na okres 5 lat;2) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałych częściach (...).Uzasadnienie faktyczneJózef S. oskarżony został o to, że w okresie od stycznia 1985 r. do maja 1985 r. jako komendant Straży Leśnej w Ż., pełniąc funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością, przyjął korzyść majątkową w zamian za odstąpienie od prowadzenia dochodzenia o kradzież drewna z lasu państwowego, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 240 pkt 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k.Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 21 stycznia 1986 r. uznał oskarżonego Józefa S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, i za to na podstawie art. 240 pkt 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k., art. 36 § 2 i 3 k.k., art. 40 § 1 k.k., art. 42 § 1 k.k. i 44 § 1 k.k. wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności oraz 100.000 zł grzywny, a ponadto orzekł pozbawienie praw publicznych na okres 5 lat oraz zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych i materialnie odpowiedzialnych na czas 5 lat (...).Od tego wyroku rewizję wniósł obrońca oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Sąd Wojewódzki uznał, że oskarżony Józef S. przyjmując korzyść majątkową pełnił w Nadleśnictwie w Z. obowiązki komendanta Straży Leśnej, a więc funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością, i zakwalifikował czyn oskarżonego z art. 240 ust. 1 k.k.Sąd Najwyższy jest odmiennego zdania.Użyte w art. 240 ust. 1 k.k. określenie "szczególny" jest odmianą używanego w języku potocznym słowa "wyjątkowy", "niezwykły". Wprowadzając w omawianym przepisie kwalifikowaną postać łapownictwa, polegającą na pełnieniu funkcji publicznej: "(...) związanej ze szczególną odpowiedzialnością", ustawodawcy chodziło niewątpliwie o odpowiedzialność tylko takiej osoby, która w określonej instytucji państwowej lub społecznej pełni obowiązki nie o podstawowym dla funkcjonowania tej instytucji znaczeniu, lecz wyjątkowe, szczególnie odpowiedzialne. Za takim rozumieniem art. 240 ust. 1 k.k. przemawia fakt, że wszelką odpowiedzialność, w tym także "funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością", należy rozpatrywać nie abstrakcyjnie, nie w oderwaniu od całokształtu funkcji realizowanych przez określoną instytucję, lecz uwzględniając hierarchię stanowisk, jakie przewidziane są dla danego rodzaju działalności.Zdaniem Sądu Najwyższego, funkcja komendanta posterunku Straży Leśnej jest funkcją o charakterze podstawowym dla działalności omawianej instytucji, jaką jest Straż Leśna.Straży Leśnej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 marca 1949 r. o zmianie dekretu o Straży Leśnej (Dz. U. Nr 18 poz. 110), przysługują przy wykonywaniu czynności służbowych między innymi uprawnienia organów administracji lasów państwowych w zakresie służby ochronnej, prawa legitymowania, zatrzymania winnego schwytanego na gorącym uczynku lub podejrzanego o dokonanie czynu przestępnego, przeprowadzenia rewizji, zatrzymania przedmiotów pochodzących z przestępstwa oraz prawo nakładania grzywien w drodze doraźnych nakazów za wykroczenia w zakresie szkodnictwa leśnego.Oskarżony Józef S. od dnia 7 grudnia 1984 r. pełnił funkcję aspiranta Straży Leśnej i zarazem komendanta posterunku Straży Leśnej w Ż.; aspirant jest najniższym rangą funkcjonariuszem powoływanym przez Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej, a pełnione przez niego obowiązki komendanta nie wyróżniają się zbytnio ani swą wagą, ani prestiżem, ani odpowiedzialnością. Komendant posterunku Straży Leśnej ma wprawdzie uprawnienia do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawach dotyczących kradzieży leśnych - zgodnie z odpowiednimi przepisami kodeksu postępowania karnego i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 1969 r. w sprawie określenia organów uprawnionych do prowadzenia dochodzeń oraz do wnoszenia i popierania oskarżenia w postępowaniu uproszczonym, jak również zakresu spraw im zleconych (Dz. U. Nr 37, poz. 322), jednakże przygotowane przez niego postanowienie o wszczęciu dochodzenia oraz akty oskarżenia podpisuje nadleśniczy.Rozważając sprawę zmiany kwalifikacji prawnej czynu popełnionego przez oskarżonego Józefa S., Sąd Najwyższy zastosował art. 239 § 3 k.k., i na tej podstawie wymierzył karę 3 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 50.000 zł.Kwalifikując czyn oskarżonego z art. 239 § 3 k.k., Sąd Najwyższy uznał, że oskarżony przyjął korzyść majątkową nie tylko w związku z pełnieniem funkcji komendanta posterunku Straży Leśnej, lecz także "za czynność" stanowiącą naruszenie prawa, a mianowicie za odstąpienie od prowadzenia dochodzeń we wszystkich objętych aktem oskarżenia sprawach. Dochodzenia te w momencie wręczenia oskarżonemu "łapówek" były już podjęte. Świadczą o tym nie tylko zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków oraz wyjaśnienia oskarżonego, ale także dołączone do akt sprawy dokumenty w postaci protokołów oględzin, przyjęcia zobowiązań i oświadczeń.Kwalifikacja z art. 239 k.k. jest więc w pełni uzasadniona.Dla ścisłości odnotować należy, że zgodnie z art. 2 przepisów dekretu z dnia 5 lipca 1946 r. o Straży Leśnej (Dz. U. Nr 41, poz. 238) i art. 3 ustawy z dnia 1 września 1949 r. o zmianie dekretu o Straży Leśnej (Dz. U. Nr 18, poz. 110) do podstawowych, a właściwie jedynych, obowiązków Straży Leśnej należy ochrona i zabezpieczenie przed kradzieżami leśnymi. Oskarżony pełniąc odpowiedzialną funkcję strażnika tego mienia przyjął korzyść za czynność stanowiącą naruszenie nie tylko podstawowych obowiązków wynikających z omawianych ustaw, ale ponadto w wyniku ich naruszenia umożliwił uniknięcie przez sprawców kradzieży leśnych odpowiedzialności karnej. I ten fakt powoduje, że zachowanie takie należy uznać za szczególnie niebezpieczne społecznie.Obniżając oskarżonemu orzeczoną przez Sąd Wojewódzki karę, sąd miał na względzie nie tylko zmianę kwalifikacji prawnej na łagodniejszą, ale także dotychczasową nienaganną przeszłość oskarżonego.Z tych powodów Sąd Najwyższy odstąpił także od orzeczenia pozbawienia praw publicznych oraz biorąc pod uwagę skazanie na długoterminową karę pozbawienia wolności obniżył również orzeczoną grzywnę, uznając, że odpowiada ona stopniowi społecznego niebezpieczeństwa czynu.W pozostałej części zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy, gdyż przemawiają za tym okoliczności przedstawione w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego (...).