II KR 207/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: K. Jarząbek, J. Szamrej (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Olborski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 1984 r. sprawy Zdzisława L., oskarżonego z art. 240 pkt 1 k.k., i Jana S., oskarżonego z art. 241 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i oskarżonego Zdzisława Ł. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 9 lutego 1984 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: uznał, iż oskarżony Zbigniew Ł. dopuścił się przypisanego mu czynu, pełniąc funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością, i za tak przypisany czyn skazał go na podstawie art. 240 pkt 1, art. 36 § 2, art. 40 § 1 pkt 3, art. 48 § 1 i art. 49 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności (...), 300.000 zł grzywny (...), pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat oraz podania wyroku do publicznej widomości przez ogłoszenie go w jednej z miejscowych gazet (...).Uzasadnienie faktyczneProkurator Wojewódzki w K. oskarżył Zdzisława Ł. o to, że w dniu 21 maja 1983 r. w B. jako kierownik Wydziału Kontroli Gospodarki Zwierzęcej Okręgowej Delegatury Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w K. po ujawnieniu przez podległych mu inspektorów tej delegatury podczas kontroli prywatnego warsztatu wyrobów wędliniarskich w Ł. - Jana S. produkcji - wbrew zezwoleniu naczelnika miasta - kiełbasy klasy I uzależnił zatajenie tej nieprawidłowości od otrzymania od właściciela tego warsztatu 300.000 zł, a następnie przyjął od niego 150.000 zł, tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 240 pkt 1 k.k. (...).Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 9 lutego 1984 r. skazał Zdzisława Ł. na podstawie art. 239 § 1, art. 36 § 3, art. 42 § 1 i art. 48 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, 300.000 zł grzywny, zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych w przedsiębiorstwach gospodarki uspołecznionej i instytucjach państwowych za to, że dnia 21 maja 1983 r. w B. jako kierownik Wydziału Kontroli Gospodarki Zwierzęcej Okręgowej Delegatury Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w K., po ujawnieniu przez inspektorów tej delegatury podczas kontroli prywatnego warsztatu wyrobów wędliniarskich w Ł. - Jana S. produkcji - wbrew zezwoleniu naczelnika miasta - kiełbasy klasy I, podjął się korzystnego załatwienia sprawy Jana S. w zamian za otrzymanie korzyści majątkowej w wysokości 300.000 zł, z czego przyjął 150.000 zł (...).Wyrok ten zaskarżyli: oskarżony Zdzisław Ł. i prokurator, wnosząc rewizje (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje (...):Rewizja prokuratora słusznie wykazuje, że oskarżony Zdzisław Ł. dopuścił się przypisanego mu czynu pełniąc funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością, a zatem że czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 240 pkt 1 k.k., a nie - jak to błędnie przyjął Sąd Wojewódzki - w art. 239 § 1 k.k.Oskarżony Zdzisław Ł. był inspektorem i kierownikiem Wydziału Gospodarki Zwierzęcej Okręgowej Delegatury Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w K.Państwowa Inspekcja Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych - zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych (Dz. U. Nr 16, poz. 137) - powołana jest do:1) kontroli m.in.:a) gospodarki zbożami i ich przetworami, nasionami jadalnych roślin strączkowych i ich przetworami, nasionami przemysłowych roślin oleistych, paszami, mięsem i drobiem oraz ich przetworami, zwanymi w dalszych przepisach ustawy "towarami",b) działalności gospodarczej w zakresie przemysłowego tuczu, opasu, wypasu oraz uboju zwierząt rzeźnych i drobiu (...);2) kontroli oraz orzekania o jakości towarów.Organy Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych, do których należą wojewódzkie delegatury tej Inspekcji, uprawnione są do: 1) wstępu do pomieszczeń przeznaczonych do skupu przetwórstwa i składowania towarów oraz do środków transportowych przeznaczonych do transportu towarów, zwierząt rzeźnych i drobiu, 2) wstępu do pomieszczeń związanych z prowadzeniem przemysłowego tuczu, opasu, wypasu oraz uboju zwierząt rzeźnych i drobiu, 3) kontroli dokumentów i ksiąg oraz żądania wyjaśnień w jednostkach kontrolowanych albo w ich jednostkach nadrzędnych, 4) zarządzania w uzasadnionych wypadkach inwentaryzacji towarów, zwierząt rzeźnych i drobiu, 5) żądania wyjaśnień oraz sprawdzania tożsamości osób, 6) zabezpieczania dowodów przestępstwa przed usunięciem, zgubieniem lub zniszczeniem, 7) nieodpłatnego pobierania prób towarów, 8) badania z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowanej strony jakości towarów oraz orzekania w tej sprawie, 9) orzekania w wypadku stwierdzenia niewłaściwej jakości - o konieczności przeklasyfikowania, oddania do przerobu lub przeznaczenia na inne cele uzasadnione właściwościami towaru, a w razie jego nieprzydatności dla celów gospodarczych - o konieczności zniszczenia takiego towaru i 10) wydawania zakazów składowania towarów oraz przetrzymywania zwierząt rzeźnych i drobiu albo przewożenia środkami nie nadającymi się do tego celu (art. 2 i 4 ust. 1 cytowanej ustawy).W razie ujawnienia w toku kontroli bezpośredniego zagrożenia powstania poważnej szkody, wynikłej z naruszenia obowiązujących przepisów lub zasad gospodarowania, organy Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych upoważnione są do wydawania natychmiast wykonalnych, doraźnych zarządzeń w celu zapobieżenia powstania szkody (art. 5 cytowanej ustawy). W celu zaś zapobieżenia wprowadzenia do obrotu towaru, którego jakość nie odpowiada wymaganiom obowiązujących norm lub przepisów, organy Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych mogą w toku lub w wyniku kontroli dokonać zabezpieczenia tego towaru, jeżeli jest to konieczne ze względu na interes społeczny, a w razie podejrzenia, że środek spożywczy lub używka nie odpowiada warunkom zdrowotnym, organy Inspekcji powiadamiają o tym organ właściwy do wydawania w tych sprawach orzeczeń (art. 6 cytowanej ustawy).Wymienione zadania i uprawnienia, zwłaszcza w zakresie kontroli, organy Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych realizują za pośrednictwem swych inspektorów, którzy upoważnieni są między innymi do: 1) kontroli dokumentów i ksiąg, 2) żądania ustnych i pisemnych wyjaśnień, 3) dokonywania oględzin pomieszczeń, miejsca i rzeczy, 4) pobierania prób towarów, 5) sprawdzania tożsamości osób w związku z przeprowadzoną kontrolą, 6) wydawania zarządzeń doraźnych w razie stwierdzenia nadużyć albo bezpośrednio grożącej poważnej szkody, 7) zarządzenia w uzasadnionych wypadkach przeprowadzenia inwentaryzacji, na podstawie upoważnienia przez organ Inspekcji, 8) zabezpieczenia dowodów i towarów, 9) żądania wyjaśnień od jednostek nadrzędnych nad kontrolowanymi jednostkami (§ 3 rozporządzenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 30 lipca 1970 r. w sprawch szczegółowych zasad i trybu postępowania przy wykonywaniu kontroli i orzekania o jakości towarów przez organy Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych - Dz. U. Nr 19, poz. 161).Jak z tego wynika, wykonywanie przez inspektorów Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych czynności w zakresie przeprowadzonych kontroli stanowi realizację funkcji, których powierzenie - ze względu na ich zakres i wagę - łączy się z wysokm stopniem zaufania publicznego.Z realizacją tych funkcji wiążą się oczywiście szerokie uprawnienia do podejmowania ważkich zarządzeń i decyzji, których wydanie lub zaniechanie wydania może wywołać istotne skutki bądź w życiu zbiorowości, bądź w życiu jednostki. Nieistotne jest przy tym to, czy z wykonywaniem przez inspektorów Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych czynności w zakresie przeprowadzonych kontroli łączy się wydawanie samodzielnych decyzji o charakterze incydentalnym czy też wydawanie decyzji głównych (merytorycznych) przez ich zwierzchników, skoro te ostatnie mogą być wadliwe lub w ogóle nie wydane w zastępstwie podjęcia przez wspomnianych inspektorów decyzji o charakterze incydentalnym, np. co do zaniechania przeprowadzenia czynności zmierzających do ujawnienia stwierdzonych przestępstw niegospodarności, niedoboru, zagarnięcia mienia społecznego, spekulacji, fałszerstwa dokumentów itp., a więc decyzji, które mogą wywołać istotne ujemne skutki w sferze stosunków gospodarczych państwa lub szerszej grupy obywateli albo - żywotnych interesów obywatela.Należy zatem przyjąć, że wykonywanie przez inspektorów Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych czynności w zakresie przeprowadzonych kontroli stanowi realizację funkcji, których pełnienie związane jest ze szczególną odpowiedzialnością w myśl art. 240 pkt 1 k.k.W wypadku niniejszej sprawy oskarżony Zdzisław Ł. jako inspektor i kierownik Wydziału Kontroli Gospodarki Zwierzęcej Okręgowej Delegatury Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w K. podjął się, w związku z przeprowadzoną przez podległych mu inspektorów kontrolą w prywatnym warsztacie wyrobów wędliniarskich Jana S. korzystnego załatwienia jego sprawy bądącej wynikiem tej kontroli, w zamian za obiecaną korzyść majątkową w wysokości 300.000 zł, z której przyjął od niego 150.000 zł, i dlatego należy stwierdzić, że dopuścił się on przypisanego mu czynu, pełniąc funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością, a zatem że czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 240 pkt 1 k.k. (...).