III PZP 22/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN T. Szymanek. Sędziowie SN: A. Filcek, M. Rafacz-Krzyżanowska, W. Myga, K. Michaluk (sprawozdawca), J. Wasilewski, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztejn, po rozpoznaniu wniosku Prezesa Sądu Najwyższego, skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy o Sądzie Najwyższym pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy w świetle art. 6 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz. U. Nr 24, poz. 123) rozwiązanie przez zakład pracy bez wypowiedzenia umowy o pracę z członkiem rady pracowniczej wymaga zgody rady pracowniczej?"podjął następującą uchwałę i postanowił nadać jej moc zasady prawnej:Zgoda rady pracowniczej nie jest wymagana do rozwiązania przez zakład pracy umowy o pracę bez wypowiedzenia z członkiem rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego (art. 6 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego - Dz. U. Nr 24, poz. 123).Uzasadnienie faktycznePrzytoczona w pytaniu prawnym norma w zapisie ustawowym brzmi:"Art. 6.1. Przedsiębiorstwo państwowe nie może bez zgody rady pracowniczej przedsiębiorstwa wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z członkiem rady pracowniczej w czasie trwania kadencji tej rady oraz w ciągu jednego roku po jej upływie. Przedsiębiorstwo nie może też bez zgody rady pracowniczej przedsiębiorstwa zmienić w tym czasie członkowi rady warunków pracy i płacy na jego niekorzyść.2. Postanowienia, o których mowa w ust. 1, nie naruszają przepisów o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia".Przepis ten dotyczy trzech kwestii w odniesieniu do pracowników przedsiębiorstwa będących członkami rady pracowniczej: a) wypowiedzenia definitywnego, b) wypowiedzenia zmieniającego, c) rozwiązania stosunku pracy.Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne zmierza do ustalenia zasięgu gwarancji ochronnych członków rad pracowniczych przed rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia. W tej zaś kwestii w judykaturze Sądu Najwyższego wystąpiła rozbieżność.W uzasadnieniu uchwały z dnia 23 stycznia 1984 r., III PZP 61/83 (OSNCP 1984, z. 8, poz. 134) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zgoda rady pracowniczej na rozwiązanie umowy o pracę z jej członkiem jest wymagana zarówno wtedy, gdy rozwiązanie umowy następuje w drodze wypowiedzenia, jak i bez wypowiedzenia, gdyż cytowany przepis art. 6 ust. 1, posługując się ogólnym określeniem nie można "rozwiązać stosunku pracy", ma na względzie każde rozwiązanie umowy o pracę, a więc zarówno to, które poprzedza wypowiedzenie, jak i to, które następuje bez uprzedniego okresu wypowiedzenia.Natomiast w uzasadnieniu uchwały z dnia 9 marca 1984 r., III PZP 7/84 (OSNCP 1984, z. 9, poz. 155) Sąd Najwyższy uznał, że zgoda powyższa wymagana jest tylko w razie rozwiązania umowy o pracę z członkiem rady pracowniczej w drodze wypowiedzenia, natomiast ze względu na treść ustępu 2 artykułu 6 nie jest potrzebna w razie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.Zdaniem składu siedmiu sędziów SN, trafny jest pogląd wyrażony w drugim orzeczeniu. W pierwszym orzeczeniu Sąd Najwyższy wyprowadził swoje stanowisko wyłącznie z treści art. 6 ust. 1 bez zwrócenia uwagi na ust. 2 tego artykułu. Zawarta w tym ustępie regulacja oznacza, że nie dokonuje się zmian, czyli pozostawia w mocy dotychczas obowiązujące zasady dotyczące rozwiązania przez zakład pracy stosunku pracy bez wypowiedzenia, zarówno w zakresie przyczyn rozwiązania określonych w art. 52 i 53 k.p. jak i trybu rozwiązania, w tym także zasięgnięcia opinii zarządu zakładowej organizacji związkowej (art. 52 § 3 i art. 53 § 4 k.p.).Przypisywanie art. 6 ust. 2 innego znaczenia, mianowicie takiego, że rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z członkiem rady pracowniczej wymaga zgody tejże rady, a poza tym zachowane powinny być wszystkie inne przepisy dotyczące rozwiązania stosunku pracy w tym trybie, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania. Do takiego bowiem wniosku zbędny byłby przepis ustępu 2. Z kolei byłby on niekompletny w odniesieniu do wypowiedzenia definitywnego i zmieniającego, co do których to instytucji wobec nieobjęcia ich dyspozycją ustępu 2 zachodziłaby wątpliwość, czy mają zastosowanie wszelkie inne przepisy prawa pracy normujące te instytucje."Rozwiązanie stosunku pracy" w rozumieniu art. 6 ust. 1 rozważanej ustawy nie obejmuje zatem rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia, lecz oznacza sytuację, w której w wyniku wypowiedzenia dokonanego przed wyborem pracownika do rady pracowniczej miałoby dojść do rozwiązania stosunku pracy w okresie, gdy pracownik jest już członkiem rady, co zgodnie wyjaśniono w powołanych na wstępie uchwałach Sądu Najwyższego.Dla rozstrzygnięcia rozważanej kwestii nie może mieć znaczenia okoliczność, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z członkami zarządów związków zawodowych wchodzących w skład ogólnokrajowej organizacji związkowej wymaga zgody statutowo właściwego organu tej organizacji (art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych - jedn. tekst: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277), a ze społecznym inspektorem pracy - zgody statutowo właściwego organu zakładowej organizacji związkowej (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 r., o społecznej inspekcji pracy w brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1985 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych i niektórych innych ustaw określających uprawnienia związków zawodowych - Dz. U. Nr 35, poz. 162). Zakres udzielanej przez ustawodawcę ochrony stosunku pracy określonych grup pracowniczych ze względu na pełnione przez pracowników funkcje lub posiadane przymioty jest bowiem różny w zależności od uznania ustawodawcy. Na przykład analogiczny jak do członków rad pracowniczych zakres ochrony stosunku pracy polegający na wyrażeniu zgody określonego organu jedynie na wypowiedzenie stosunku pracy przyjęty został w przepisach art. 64 § 3 prawa spółdzielczego z dnia 16 września 1982 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.) i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 1986 r. o zasadach udziału młodzieży w życiu państwowym, społecznym, gospodarczym i kulturalnym kraju (Dz. U. Nr 21, poz. 108).