Rw 686/86

WyrokIzba Cywilna1986-10-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przestępstwo określone w art. 168 § 1 lub 2 k.k. jest przestępstwem podobnym do przestępstwa określonego w art. 158 § 1 k.k. w rozumieniu art. 60 § 1 k.k.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że przestępstwo określone w art. 168 § 1 lub 2 k.k. nie jest przestępstwem podobnym do przestępstwa określonego w art. 158 § 1 k.k., jeśli działanie nie narażało osoby co najmniej na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Wynika to z odmiennego przedmiotu ochrony (wolność seksualna vs. życie i zdrowie) oraz pobudek działania sprawcy. W związku z tym, sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy prawa materialnego, bezpodstawnie przyjmując powrotność do przestępstwa w przypadku oskarżonego Roberta M.
Stan faktyczny
Sąd pierwszej instancji skazał Janusza G. i Roberta M. za przestępstwo z art. 158 § 1 k.k., przy czym wobec M. zastosowano art. 60 § 1 k.k. (powrotność do przestępstwa) i art. 167 § 1 k.k. Obaj oskarżeni zostali uniewinnieni od zarzutu z art. 167 § 1 k.k. Obrońcy wnieśli rewizje od wyroku. Sąd Najwyższy, rozpoznając rewizje, z urzędu zmienił wyrok wobec Roberta M., eliminując powrotność do przestępstwa i art. 60 § 1 k.k. z kwalifikacji prawnej oraz złagodził karę.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonego Roberta M. w zakresie kwalifikacji prawnej czynu i podstawy wymiaru kary, wyeliminował z opisu czynu stwierdzenie o powrotności do przestępstwa i złagodził karę pozbawienia wolności do lat 2, w pozostałym zakresie wyrok utrzymał w mocy.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Górski. Sędziowie: płk J. Juszczak, ppłk B. Szerszenowicz (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Jaroń.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 28 października 1986 r. na rozprawie sprawy skazanych: 1) Janusza G. za przestępstwo określone w art. 158 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, wobec którego orzeczono także na podstawie art. 59a pkt 1 i 2 k.k. nawiązki w wysokości po 6.000 zł na rzecz Szpitala Pomnika Matki Polki i PCK Oddział w N., uniewinnionego natomiast od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 167 § 1 k.k.; 2) Roberta M. za przestępstwo określone w art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, wobec którego orzeczono także na podstawie art. 59a pkt 1 i 2 k.k. nawiązki w wysokości po 6.000 zł na rzecz Szpitala Pomnika Matki Polki i PCK Oddział w N., uniewinnionego natomiast od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 167 § 1 w zw. z art. 60 § 1 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez obrońców obydwu oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 2 sierpnia 1986 r., rewizji obrońców nie uwzględnił, natomiast w odniesieniu do oskarżonego M. zaskarżony wyrok z urzędu zmienił wskutek:a) wyeliminowania z opisu przypisanego mu czynu stwierdzenia, że dopuścił się go w warunkach powrotu do przestępstwa,b) wyeliminowania z kwalifikacji prawnej czynu i podstawy wymiaru kary art. 60 § 1 k.k.,c) złagodzenia orzeczonej kary pozbawienia wolności do lat 2, w pozostałym zaś zakresie utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Rewizje od tego wyroku wnieśli obrońcy obydwu oskarżonych.Obrońca oskarżonego Piotra G., powołując się na art. 387 pkt 1 i 3 k.p.k., podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na bezpodstawnym uznaniu oskarżonego za winnego dopuszczenia się zarzuconego mu przestępstwa, i wniósł o uniewinnienie oskarżonego.Obrońca oskarżonego Roberta M. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, i w związku z tym wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Po wysłuchaniu obrońców popierających swoje rewizje oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnoszącego o ich nieuwzględnienie i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Z urzędu Sąd Najwyższy zmuszony był skorygować błąd - stanowiący obrazę przepisu prawa materialnego - jakiego dopuścił się sąd pierwszej instancji. Chodzi o to, że sąd ten bezpodstawnie przyjął, iż oskarżony Robert M. dopuścił się przypisanego mu czynu w warunkach powrotności do przestępstwa, określonych w art. 60 § 1 k.k. W myśl reguł określonych w art. 120 § 2 k.k. przestępstwo określone w art. 168 § 1 lub 2 k.k. nie jest przestępstwem podobnym do przestępstwa określonego w art. 158 § 1 k.k. Inny jest bowiem przedmiot ochrony. W wypadku art. 168 k.k. przedmiotem ochrony jest wolność dysponowania własną osobą w sferze życia seksualnego, natomiast w wypadku art. 158 § 1 k.k. - życie i zdrowie człowieka. Inne też były pobudki działania sprawcy. W związku z tym wyrazić należy następujący pogląd: przestępstwo określone w art. 168 § 1 lub 2 k.k. - jeżeli działanie zmierzające do poddania się innej osoby czynowi nierządnemu nie narażało tej osoby co najmniej na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia - nie jest przedmiotowo podobne do przestępstwa określonego w art. 158 k.k. Obligowało to sąd rewizyjny do korekty z urzędu opisu czynu przypisanego oskarżonemu Robertowi M., jego kwalifikacji prawnej i podstawy wymiaru kary przez wyeliminowanie z nich oznak popełnienia tego czynu w warunkach powrotności do przestępstwa.Sąd Najwyższy złagodził także karę orzeczoną wobec oskarżonego Roberta M. do poziomu kary wymierzonej współoskarżonemu Januszowi G.Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się, dlaczego oskarżonemu Robertowi M. wymierzył karę surowszą niż oskarżonemu Januszowi G. Domyślać się jedynie należy, że zdecydowała o tym błędnie ustalona powrotność do przestępstwa. Korygując ten błąd, należało również złagodzić karę, gdyż z okoliczności sprawy nie wynika, by stopień zawinienia oskarżonego Roberta M. był większy niż oskarżonego Janusza G., co tym samym czyni niesprawiedliwym wymierzenie mu surowszej kary (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 158 § 1 KKart. 59a pkt 1art. 167 § 1 KKart. 60 § 1 KKart. 167 § 1art. 387 pkt 1art. 120 § 2 KKart. 168 § 1art. 168 KKart. 158 KK§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.