III CRN 296/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. MarmajSędziowie SN: G. Bieniek, W. ŁysakowskiSentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 1986 r. na rozprawie sprawy z wniosku D. W. o stwierdzenie nabycia spadku po J. W. na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości C.III.531/2036/86 od postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 maja 1986 r., sygn. akt III Ns 792/85postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie w części orzekającej o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego (pkt II) i stwierdzić, że wchodzące w skład spadku po Józefie W. gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 3 ha 15 arów 34 m2, położone w S. Z., ul. B., dziedziczą z mocy ustawy: wdowa po spadkodawcy B. W. w 1/2 części oraz rodzeństwo spadkodawcy: Z. L., M. K. i W. W. po 1/6 części każdy;nakazać ściągnąć od uczestników postępowania Z. L., M. K. i W. W. solidarnie kwotę 500 zł (słownie pięćset zł) na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w S.), tytułem wpisu od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z 9 V 1986 r. Sąd Rejonowy w S. stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 10 VI 1985 r. J. W., dziedziczy z mocy ustawy: wdowa B. W. w 1/2 części spadku, siostra Z. L. w 1/10 części spadku, siostra S. K. w 1/10 części spadku, brat W. W. w 1/10 części spadku, w miejsce zmarłej siostry M. G. siostrzenica H. T. Z. w 1/20 części spadku i siostrzeniec R. F. G. w 1/20 części spadku; w miejsce zmarłego brata F. W.: bratanica T. F. w 1/30 części spadku, bratanek T. W. w 1/30 części spadku i bratanica J. K. F. w 1/30 części spadku. Nadto Sąd też stwierdził, że wchodzące w skład gospodarstwo rolne z zabudowaniami, o łącznej powierzchni 3 ha 15 arów 34 m2, położone w S. Z., ul. B., zapisane w księdze wieczystej w PBN w S. nr (...), dziedziczą z mocy ustawy: wdowa B. W., siostra Z. L., siostra M. K. i brat W. W. każdy po 1/4 części.Postanowienie to nie zostało zaskarżone w toku instancji i nie zawiera uzasadnienia.Rewizją nadzwyczajną z dnia 19 IX 1986 r. postanowienie to zaskarżył Minister Sprawiedliwości, który zarzucił rażące naruszenie art. 932 § 2 k.c. w związku z art. 1058 k.c. i na podstawie art. 417 § 1 k.p.c. wniósł o zmianę pkt. II tego postanowienia, tj. w części dotyczącej dziedziczenia gospodarstwa rolnego i stwierdzenie, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 3 ha 15 arów 34 m2, położone w S. Z. ul. B., dziedziczą na mocy ustawy: wdowa po spadkodawcy B. W. w 1/2 części oraz rodzeństwo spadkodawcy: Z. L., M. K. i W. W. po 1/6 części każde z nich.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest w pełni uzasadniona. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że uprawnieni do dziedziczenia gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku są: żona spadkodawcy Bronisława A. W. oraz jego rodzeństwo: Z. L., M. K. i W. W.Zgodnie z art. 1058 k.c. przepisy tytułów poprzedzających, czyli tytułów I-IX księgi czwartej kodeksu cywilnego, stosuje się do dziedziczenia gospodarstw rolnych ze zmianami wynikającymi z przepisów tytułu X księgi czwartej k.c. Przepisy ostatnio wymienionego tytułu nie zawierają zmian w kodeksie odnośnie zasad dziedziczenia ustawowego małżonka spadkodawcy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy. Oznacza to, że znajduje w takiej sytuacji zastosowanie art. 932 § 2 k.c.Zgodnie z tym przepisem udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami bądź z rodzeństwem, bądź z rodzicami i rodzeństwem spadkodawcy, wynosi połowę spadku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie udział żony spadkodawcy wynosi - także w odniesieniu do gospodarstwa rolnego - 1/2 części, zaś pozostała połowa podlega podziałowi pomiędzy troje rodzeństwa spadkodawcy, co daje po 1/6 części dla każdego z nich.Z tych względów, na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.