I KR 38/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Rybicki. Sędziowie: S. Kotowski, J. Cieślak (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Kayzor.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Andrzeja R., oskarżonego z art. 201 i 208 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 27 listopada 1984 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze pozbawienia wolności w ten sposób, że podwyższył tę karę do 8 lat (...); 2) w pozostałych częściach utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 27 listopada 1984 r. Andrzej R. został skazany na podstawie art. 201 k.k. - z zastosowaniem art. 10 § 3 k.k. - na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie art. 36 § 2 i 3 k.k. na 100.000 zł grzywny, na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. na pozbawienie praw publicznych na okres 3 lat, a na podstawie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. na konfiskatę całości mienia - za czyn wyczerpujący znamiona przestępstw określonych w art. 201 i 208 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k., popełniony w ten sposób, że:1) w nocy z dnia 15 na dzień 16 kwietnia 1983 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z nie ustalonymi osobami, w celu zagarnięcia mienia włamał się do sklepu ogólnospożywczego WSS "Społem" w ten sposób, że po przepiłowaniu kłódek oraz po wyłamaniu zamków przy drzwiach od strony zaplecza wszedł do wnętrza sklepu, skąd zabrał w celu przywłaszczenia pojemniki z alkoholem o łącznej wartości 942.340 zł na szkodę WSS "Społem" (...); tym samym wyrokiem Sąd Wojewódzki na podstawie art. 4 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) umorzył postępowanie karne co do czynów popełnionych w ten sposób, że:2) w dniu 16 kwietnia 1983 r. w W. znieważył słowami obraźliwymi pełniącego obowiązki służbowe funkcjonariusza MO Zygmunta S., tj. o czyn przewidziany w art. 236 k.k.,3) w tym samym miejscu i czasie, jak opisano wyżej w pkt 2, dokonał czynnej napaści na pełniącego obowiązki służbowe funkcjonariusza MO Zygmunta S. w ten sposób, że rzucił w niego krzesłem, tj. o czyn przewidziany w art. 234 § 1 k.k.;4) w nocy z dnia 14 na dzień 16 kwietnia 1983 r. w J., działając wspólnie i w porozumieniu z nie ustalonymi osobami, zabrał w celu krótkotrwałego użycia samochód marki "Żuk" na szkodę Stanisława P., tj. o czyn przewidziany w art. 214 § 1 k.k. (...).Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora (...). Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratora jest zasadna tylko w zakresie dotyczącym kary pozbawienia wolności.Należy się zgodzić z zarzutami tej rewizji, że w świetle ustalonych w sprawie okoliczności wymierzona oskarżonemu kara, przekraczająca jedynie o 6 miesięcy dolny próg ustawowego zagrożenia, jest karą rażąco łagodną.Sąd Wojewódzki określając wysokość tej kary:a) pominął niektóre okoliczności wpływające na zaostrzenie kary,b) nie docenił w dostatecznym stopniu wagi i znaczenia niektórych okoliczności obciążających,c) przywiązał zbyt duże znaczenie do niektórych okoliczności łagodzących i niektóre okoliczności niesłusznie zaliczył do tej kategorii.Sąd Wojewódzki słusznie uznał - w świetle obowiązujących przepisów - skazanie oskarżonego figurujące w danych o karalności za niebyłe. Przeoczył jednak Sąd Wojewódzki, że z następnych danych o karalności oskarżonego wynika, iż oskarżony był skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 1 kwietnia 1983 r. za przestępstwo określone w art. 216 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat i 25.000 zł grzywny. Fakt uprzedniej karalności, czego Sąd Wojewódzki nie uwzględnił, stanowi niewątpliwie ze względu na podobieństwo przestępstw objętych skazaniami - zgodnie z art. 52 k.k. - okoliczność wpływającą na zaostrzenie kary.Sąd Wojewódzki nie uwzględnił w dostatecznym stopniu przy wymiarze kary roli, jaką w popełnieniu przestępstwa i w jego przygotowaniu odegrał oskarżony, który wyszukał i przygotował narzędzia służące do popełnienia przestępstwa, bez których dokonanie zagarnięcia w takim rozmiarze nie byłoby możliwe. Rola oskarżonego była więc w popełnieniu tego czynu polegającego na zagarnięciu niezwykle istotna. Nie uwzględnił także Sąd Wojewódzki w należytym zakresie zachowania się oskarżonego po popełnieniu czynu, za który oskarżony został skazany. Wprawdzie Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie o czyny związane z zachowaniem się oskarżonego po jego zatrzymaniu w lokalu komisariatu MO, jednakże to zachowanie oskarżonego należało uznać za jedną z istotnych okoliczności obciążających.Artykuł 50 § 2 k.k., nakazując uwzględnienie przy wymiarze kary zachowania się sprawcy po popełnieniu przestępstwa w sytuacji, w której to zachowanie może stanowić okoliczność obciążającą, obejmuje nie tylko działanie lub zaniechanie, nie stanowiące odrębnych przestępstw, lecz również czyny przestępcze, za które nastąpiło ukaranie lub co do których nastąpiło umorzenie postępowania na podstawie ustawy o amnestii. Sąd Wojewódzki, stosując do tych czynów, popełnionych przez oskarżonego po jego zatrzymaniu w wyniku pościgu, przepisy ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) i umarzając postępowanie karne, nie mógł okoliczności związanych z tym zachowaniem oskarżonego pominąć przy wymiarze kary za czyn, za który oskarżony został skazany. Fakt, że za czyny te nastąpić mogły lub nastąpi wymierzenie kary, nie stoi na przeszkodzie uznaniu ich za okoliczności obciążające, gdy wiążą się z zachowaniem się sprawcy po popełnieniu innego przestępstwa. Problem ewentualnego wymiaru kary łącznej stanowi odrębne zagadnienie, niezależnie od rozpatrywanego wyżej problemu.Sąd Wojewódzki nie uwzględnił także na niekorzyść oskarżonego - poza szczególnie obciążającą okolicznością, jaką stanowi kradzież z włamaniem mienia społecznego prawie milionowej wartości - okoliczności, że oskarżony zagarnął specyficzny towar, jaki stanowi alkohol, podlegający pewnym ograniczeniom obrotu i sprzedaży w związku z przepisami ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 z późn. zm.).Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 26 września 1975 r. (OSNKW 1975, z. 10-11, poz. 134) podkreślił, że wymiar kary powinien być tym surowszy, im większa jest wartość zagarniętego mienia, i teza ta w pełni znajduje zastosowanie do oskarżonego, który dopuścił się zagarnięcia mienia społecznego prawie milionowej wartości.Przechodząc do kwestii oceny wpływu przyjętych przez sąd pierwszej instancji okoliczności łagodzących na wymiar kary - należy stwierdzić, że zbyt wielu okolicznościom Sąd Wojewódzki nadał charakter okoliczności łagodzących, mimo że do tej kategorii okoliczności nie mogły być zaliczone. O niesłusznym zaliczeniu do tej kategorii okoliczności uprzedniej niekaralności była już mowa. Uwagi te wiążą się z oceną przyznania się oskarżonego do przypisanego mu w zaskarżonym wyroku czynu oraz podkreślonym przez sąd pierwszej instancji faktem "odzyskania ponad 2/3 skradzionego mienia". Sąd nie uwzględnił przy tym, że zatrzymanie oskarżonego i odzyskanie większości zagarniętego mienia nastąpiło w wyniku pościgu dokonanego przez funkcjonariuszy MO, zatrzymania oskarżonego i odzyskania łupu.Przyznanie oskarżonego nastąpiło jedynie w granicach faktów wynikających ze śladów pozostałych i zarejestrowanych po popełnieniu przestępstwa i odtworzonych w zeznaniach funkcjonariuszy MO. Nie brał w ogóle Sąd Wojewódzki pod uwagę wątpliwości wiążących się z nieujawnieniem przez oskarżonego pozostałych sprawców przypisanego oskarżonemu przestępstwa. Fakt, że oskarżony ma "osobowość nieprawidłową o cechach psychopatycznych" (opinia biegłych), nie może być uznana za okoliczność łagodzącą przy zagarnięciu mienia znacznej wartości, a wręcz przeciwnie świadczy o potrzebie dłuższego oddziaływania resocjalizacyjnego na oskarżonego. Biegli lekarze psychiatrzy przecież nie stwierdzili, aby poczytalność oskarżonego była w jakimkolwiek stopniu ograniczona.Sąd Najwyższy, ustalając więc prawidłowo okoliczności mające wpływ na wymiar kary i doceniając w należytym zakresie znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa przypisanego oskarżonemu czynu oraz względy związane ze społecznym oddziaływaniem kary, uznał za odpowiednią karę 8 lat pozbawienia wolności, wykraczając poza wysokość kary wnioskowanej przez prokuratora, gdyż wnioski te nie były jednolite i nie wiążą one sądu.Nie uznał przy tym Sąd Najwyższy za trafny wniosku rewizji, w której domagano się podwyższenia wymierzonej oskarżonemu kary grzywny do 300.000 zł, mając na względzie stan majątkowy i dochody oskarżonego oraz zakres zastosowanej względem niego represji ekonomicznej. Mając na względzie te okoliczności, należało uznać, że grzywna jest dostosowana do możliwości ekonomicznych oskarżonego i brak warunków do jej podwyższenia w postępowaniu odwoławczym, gdyż sprowadziłoby się to w praktyce do późniejszej zamiany jej na karę zastępczą pozbawienia wolności (...).