III CZP 10/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Gola. Sędziowie SN: J. Niejadlik, M. Zakrzewska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej w B. przeciwko Andrzejowi K. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach postanowieniem z dnia 1 lutego 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy jednostce gospodarki uspołecznionej zastąpionej w procesie przez radcę prawnego przysługuje w razie wygrania sporu ryczałt na koszty administracyjne oraz ekwiwalent za związaną z wyjazdem na rozprawę utratę zarobków przez radcę prawnego przewidziane w § 7 i 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1981 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. z 1982 r. Nr 1, poz. 9)?"podjął następującą uchwałę:Przewidziany w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1981 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. z 1982 r. Nr 1, poz. 9) ryczałt na koszty administracyjne i ekwiwalent za wynagrodzenie, utracone w związku z niezbędnym w sprawie wyjazdem adwokata, nie wchodzą w skład kosztów zastępstwa procesowego jednostki gospodarki uspołecznionej reprezentowanej przez radcę prawnego.Uzasadnienie faktycznePowód, Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej w B., zastępowany przez radcę prawnego domagał się zasądzenia od pozwanego Andrzeja K. zwrotu kosztów procesu, w skład których wliczył ekwiwalent za wynagrodzenie utracone, w związku z niezbędnym w sprawie wyjazdem radcy prawnego na rozprawę sądową, w kwocie 200 zł oraz ryczałt na koszty administracyjne w kwocie 200 zł - a ponadto faktycznie poniesione koszty dojazdu radcy prawnego do sądu procesowego w kwocie 324 zł.Sąd Rejonowy w Augustowie, zasądzając na rzecz powoda koszty procesu, nie uwzględnił ryczałtu na koszty administracyjne i ekwiwalentu za utracone przez radcę prawnego wynagrodzenie, związane z jego wyjazdem na rozprawę sądową, gdyż zakładał, że obie te pozycje nie wchodzą w skład wynagrodzenia radcy prawnego, określonego w art. 99 k.p.c.Postanowienie o kosztach procesu zaskarżył powód zażaleniem, w którym powołując § 7 ust. 3 i § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1981 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. z 1982 r. Nr 1, poz. 9) w związku z art. 98 i 99 k.p.c. żądał zmiany zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na jego rzecz dalszej kwoty 400 zł.Sąd Wojewódzki w Suwałkach przy rozpoznawaniu zażalenia powziął wątpliwość, czy jednostki gospodarki uspołecznionej zrównane zostały w zakresie kosztów procesu z zespołami adwokackimi i uprawnione są do żądania ryczałtu na koszty administracyjne oraz ekwiwalentu za wynagrodzenie utracone z powodu niezbędnego w sprawie wyjazdu radcy prawnego, w związku z czym przedstawił Sądowi Najwyższemu przytoczone w sentencji uchwały zagadnienie prawne, budzące poważne wątpliwości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 99 k.p.c. stanowi, że jednostkom gospodarki uspołecznionej, reprezentowanym przez radcę prawnego, zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.Problem w sprawie sprowadza się zatem do wykładni przepisów o wynagrodzeniu adwokata, zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1981 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. z 1982 r. Nr 1, poz. 9), i ustalenia, czy żądany przez powoda ryczałt na koszty administracyjne oraz ekwiwalent za wynagrodzenie utracone w związku z niezbędnym w sprawie wyjazdem adwokata wchodzą w skład jego wynagrodzenia za prowadzenie sprawy.Literalna wykładnia § 1 ust. 1 rozporządzenia, według której wynagrodzenie zespołu adwokackiego, ryczałt na koszty administracyjne i ekwiwalent za utracone wskutek wyjazdów wynagrodzenie zalicza się do opłat za czynności zespołów adwokackich, prowadzi do wniosku, że wynagrodzenie za prowadzenie sprawy jest jedną z opłat należnych zespołowi adwokackiemu, obok ryczałtu i ekwiwalentu.Przepisy rozporządzenia odrębnie traktują każdą z opłat na rzecz zespołu adwokackiego zarówno co do podstawy żądania, jak i wysokości.W myśl § 7 rozporządzenia zespołowi należy się zawsze, niezależnie od wynagrodzenia, ryczałt na koszty administracyjne, wynoszący 200 zł za każdą instancję.W razie wyjazdu adwokata do innej miejscowości na zlecenie klienta i w związku z prowadzeniem sprawy § 8 rozporządzenia uprawnia zespół do doliczenia ekwiwalentu za utratę zarobków, którego wysokość uzależniona jest od czasu trwania nieobecności adwokata.Przepisy dotyczące wynagrodzenia za prowadzenie sprawy, zawarte w § 10-20 rozporządzenia, określają wysokość stawek minimalnych i maksymalnych, zależnych od wartości przedmiotu sporu bądź rodzaju prowadzonej sprawy cywilnej. Stawki te określone są mianem taryfy adwokackiej.Artykuł 99 k.p.c. odsyła do przepisów o wynagrodzeniu adwokata, a zatem do stawek wynagrodzenia adwokackiego, określonych w § 10-20 rozporządzenia, i tylko te przepisy mają zastosowanie do określania wysokości kosztów zastępstwa jednostki gospodarki uspołecznionej przez radcę prawnego w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych. Taryfa określa wysokość stawek za prowadzenie sprawy i nie obejmuje innych składników opłaty na rzecz zespołu adwokackiego, co wynika z treści przepisów zamieszczonych w dziale dotyczącym wynagrodzenia zespołu.Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 września 1971 r. III CZP 60/71 (OSNCP 1972, z. 3, poz. 48), w której wyjaśnił, że przedsiębiorstwu, w imieniu którego radca prawny złożył pozew z pełnomocnictwem, przysługuje wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w wysokości, przewidzianej w taryfie o wynagrodzeniu adwokackim.Artykuł 99 k.p.c. nie zawiera odesłania do opłat na rzecz zespołu adwokackiego, lecz dokładnie precyzuje jedną z nich, brak zatem podstaw do rozszerzającej interpretacji tego przepisu i włączania do wynagrodzenia za prowadzenie sprawy pozostałych opłat, nie stanowiących wynagrodzenia, choć pobieranych od klientów zespołu w związku z prowadzeniem sprawy.Z tych względów i na podstawie art. 391 k.p.c. Sąd Najwyższy na przedstawione zagadnienie prawne udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.