I CR 47/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Spychowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: T. Bukowski, T. Miłkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jadwigi S. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Z. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Elblągu z dnia 23 marca 1983 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Elblągu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktyczneUwzględniając powództwo wytoczone przez Jadwigę S. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej im. 22 Lipca w Z., Sąd Wojewódzki w Elblągu wyrokiem z dnia 23.III.1983 r. uchylił uchwałę Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 11.II.1982 r. w części dotyczącej wykreślenia powódki z rejestru członków Spółdzielni.Według ustaleń dokonanych w sprawie przyczyną wykreślenia powódki z rejestru członków pozwanej Spółdzielni było uznanie, iż po przeniesieniu jej z pracy przy produkcji zwierzęcej do prac polowych nie zgłosiła się ona do pracy z przyczyn przez nią zawinionych w okresie od dnia 3 do dnia 11.II.1982 r. Wymieniona okoliczność mogła, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, ewentualnie uzasadniać wykluczenie powódki ze Spółdzielni na podstawie art. 21 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r., a nie jej wykreślenie z rejestru członków. Brak było zatem podstawy merytorycznej do podjęcia takiej decyzji. Poza tym przy jej podjęciu dopuszczono się naruszenia wymogów formalnych, mianowicie art. 21 § 3 zdanie pierwsze wymienionej ustawy, pismo bowiem z dnia 15.II.1982 r. zawiadamiające powódkę o wykreśleniu jej z rejestru członków nie zawiera uzasadnienia.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wymienionego na wstępie wyroku, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasadny jest pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, iż w świetle art. 21 § 1 i § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. okoliczność, która stała się podstawą wykreślenia powódki z rejestru członków pozwanej Spółdzielni, nie uzasadniała takiej decyzji, mogła natomiast - w zależności od oceny całokształtu okoliczności - uzasadniać wykluczenie powódki ze spółdzielni. Nie można jednak zgodzić się z wnioskiem wyprowadzonym przez Sąd Wojewódzki z tego poglądu. Zasadniczym bowiem skutkiem wykreślenia członka z rejestru członków spółdzielni, jak i jego wykluczenia ze spółdzielni jest ustanie członkostwa.Jeśli zatem istnieją podstawy do podjęcia decyzji wywołującej taki skutek, to wykreślenie członka z rejestru członków spółdzielni, oparte na podstawie uzasadniającej wykluczenie go ze spółdzielni, samo przez się nie uzasadnia uchylenia uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni w sprawie wykreślenia członka z rejestru członków spółdzielni (art. 38 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r.).W takim wypadku prawo do członkostwa członka wykreślonego ze spółdzielni nie jest naruszone, gdyż pozbawienie go tego prawa jest uzasadnione okolicznościami pozwalającymi na wykluczenie go ze spółdzielni. Prócz zasadniczego skutku w postaci ustania członkostwa wykreślenie z rejestru członków spółdzielni powoduje dla wykreślonego członka konsekwencje - ogólnie rzecz biorąc - "łagodniejsze" niż wykluczenie ze spółdzielni. Z tego punktu widzenia wykreślenie członka z rejestru członków spółdzielni zamiast wykluczenia go ze spółdzielni także nie narusza praw członka.Merytoryczna zasadność pozbawienia powódki członkostwa pozwanej Spółdzielni przez jej wykreślenie z rejestru członków Spółdzielni z powodu zarzucanego jej postępowania, które ewentualnie mogło uzasadniać wykluczenie jej ze Spółdzielni, nie była w ogóle przedmiotem badania w sprawie. W obecnym stanie sprawy nie można zatem uznać, że uchylenie zaskarżonej przez powódkę uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni jest uzasadnione dlatego, że brak było podstawy do jej podjęcia.W świetle art. 38 § 2 zdanie drugie ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. uchybienia natury formalnej, które miały miejsce przy podjęciu uchwały przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni, uzasadniają uchylenie tej uchwały, jeżeli miały lub mogły mieć wpływ na jej istotną treść (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30.I.1965 r. III CO 75/63 - OSNCP z 1966 r. z. 9, poz. 141). Uchybienia polegające na doręczeniu powódce zawiadomienia o wykreśleniu jej z rejestru członków Spółdzielni bez uzasadnienia wymaganego przez art. 21 § 2 zdanie pierwsze ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. nastąpiło już po podjęciu przez Walne Zgromadzenie pozwanej Spółdzielni uchwały o wykreśleniu powódki z rejestru członków Spółdzielni i z tego choćby względu nie miało i nie mogło mieć wpływu na treść tej uchwały. Nie może ono zatem uzasadniać jej uchylenia.Skoro rozstrzygnięcie sprawy zaskarżonym wyrokiem nie ma uzasadnionej podstawy i nastąpiło bez należytego wyjaśnienia sprawy, Sąd Najwyższy stosownie do art. 388 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.