III PZP 4/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN. E. Brzeziński. Sędziowie SN: J. Myślicki, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, w sprawie z wniosku Jerzego G. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w P. o wypłatę nagrody jubileuszowej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 17 stycznia 1984 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy okres członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej podlega zaliczeniu do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej?"powziął następującą uchwałę:Przy ustalaniu uprawnień pracownika Zespołu Opieki Zdrowotnej do należnej mu od tego Zespołu nagrody jubileuszowej, w rozumieniu przepisów uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy oraz innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 35, poz. 132), nie wlicza się wcześniejszego okresu członkostwa tego pracownika w rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Uzasadnienie faktyczneTerenowa Komisja Rozjemcza ustaliła, że obowiązek wypłaty nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy wnioskodawcy obciąża Zakład Remontowo-Budowlany przy ZOZ w P. Orzeczenie to zostało oparte na ustaleniu, że Józef G. w dniu zakończenia pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. miał przepracowane 36 lat, 4 miesiące i 12 dni. Ponieważ jednak od dnia 30.IV.1979 r. do dnia 18.II.1981 r. pracował w Spółdzielni na zasadzie członkostwa, okres ten należy odliczyć od okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej. W tej sytuacji w chwili zakończenia pracy w RSP wnioskodawca miał przepracowane tylko 34 lata, 5 miesięcy i 6 dni, a 35 lat upłynęło w czasie, kiedy pracował już w Zakładzie Remontowo-Budowlanym przy ZOZ. Zakład ten odwołał się od orzeczenia Komisji, zajmując stanowisko, że okres uprawniający wnioskodawcę do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy minął w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej i że ona powinna mu ją wypłacić zgodnie z przepisami uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 35, poz. 132).Przy rozpoznawaniu odwołania przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyłoniło się następujące zagadnienie prawne: "Czy okres członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej podlega zaliczeniu do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej?".Zdaniem Sądu od rozstrzygnięcia tego zagadnienia zależy odpowiedź na pytanie, który z dwóch zakładów pracy ma obowiązek wypłacić wnioskodawcy nagrodę jubileuszową za 35 lat pracy.W ocenie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych okres członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie jest okresem zatrudnienia w rozumieniu przepisów uchwały Rady Ministrów. Za taką wykładnią przemawia treść przepisów uchwały, w której używa się między innymi takich sformułowań jak "okres pracy" i "pracownik".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z uzasadnienia pytania prawnego postawionego przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, problem wynikł na tle przepisów uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. Sąd bowiem wyraźnie pisze, że powstało zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości przedstawione w sentencji postanowienia i dodaje "w rozumieniu przepisów uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1979 r. w sprawie ustalania okresów pracy oraz innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 35, poz. 132)".Na tak postawione zaś pytanie prawne należy udzielić odpowiedzi przeczącej.Uchwała została wydana na podstawie delegacji ustawowej przewidzianej w art. 79 k.p. stanowiącym, że zasady wynagradzania za pracę oraz przyznawanie innych świadczeń związanych z pracą określa Rada Ministrów. Nie ulega wątpliwości, że odnosi się to do wynagrodzenia za pracę pracowników, o których mowa w art. 78 k.p., a nie do wszystkich, którzy utrzymują się z pracy, między innymi do członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Stosunek członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej jest stosunkiem cywilnoprawnym, a nie stosunkiem opartym na przepisach kodeksu pracy. Dlatego też omawiana uchwała Rady Ministrów odnosi się tylko do okresów zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz innych okresów wyraźnie wymienionych w § 4, § 5 i § 6. Natomiast do okresu zatrudnienia uprawniającego do nagrody wlicza się - w świetle przepisu § 7 - także okres prowadzenia zakładu na podstawie umowy agencyjnej lub na podstawie umowy zlecenia, na zasadach i warunkach przewidzianych w przepisach odrębnych. Tak więc wśród enumeratywnie wymienionych w uchwale nr 138 Rady Ministrów okresów, które podlegają wliczeniu do okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej, nie ma okresu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej.Odpowiedź ta nie przesądza jednak - odmiennie niż to zakłada Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - o wyniku sprawy. Gdyby bowiem okazało się, że w danej rolniczej spółdzielni produkcyjnej postanowiono wypłacać nagrody jubileuszowe członkom spółdzielni w wyniku uchwalonego w tej sprawie regulaminu lub podjętej uchwały, to postanowienia takie stwarzałyby prawo podmiotowe członków do żądania wypłaty nagrody, ale oczywiście tylko w stosunku do tej spółdzielni. W rozważanej sprawie problem ten został jedynie zasygnalizowany przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który stwierdził, że członkowie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej otrzymują nagrody jubileuszowe na podstawie regulaminów pracy uchwalonych przez walne zgromadzenie.Zupełnie natomiast poza sferą zainteresowania sądu znalazł się problem, czy i ewentualnie jakie przepisy szczególne w przedmiocie nagród jubileuszowych obowiązują w zakładzie, który obecnie zatrudnia wnioskodawcę. Nie rozważył także Sąd świadectwa pracy wnioskodawcy, z którego wynika, że był on zatrudniony w RSP w P. od dnia 9.X.1973 r. do dnia 28.II.1983 r.Od wyniku zaś ustaleń w tym przedmiocie - na tle konkretnego stanu faktycznego - zależeć będzie wynik sprawy.Na podkreślenie zasługuje ponadto fakt, że przedstawiając pytanie prawne Sądowi Najwyższemu, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaznaczył w komparycji postanowienia, iż sprawa toczy się tylko przeciwko Zakładowi Remontowo-Budowlanemu Zespołu Opieki Zdrowotnej w P. Tymczasem Terenowa Komisja Rozjemcza - zgodnie z wnioskiem - rozważała jednocześnie żądanie wnioskodawcy skierowane także przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. bez podjęcia próby wyjaśnienia, przeciwko któremu z dwóch zakładów pracy skierowane jest w rzeczywistości roszczenie wnioskodawcy. Nie uczynił też tego dotąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.