Rw 100/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk C. Bakalarski (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Olczak, kpt. W. Oziębło.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 1984 r. na rozprawie sprawy Jana B., skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstwa określonego w:1) art. 329 § 2 k.k. w zb. z art. 167 § 1 k.k. na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,2) art. 286 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności - łącznie na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,z powodu rewizji, wniesionej przez prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N., od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 26 stycznia 1984 r.rewizji prokuratora nie uwzględnił (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator zarzucił temu wyrokowi obrazę prawa materialnego przez zastosowanie do pierwszego z czynów kwalifikacji prawnej z art. 329 § 2 k.k. w zb. z art. 167 § 1 k.k., a nie prawidłowej - z art. 312 § 1 w zw. z art. 316 k.k. i w zb. z art. 329 § 2 k.k. oraz wymierzenie oskarżonemu Janowi B. rażąco łagodnej kary za pierwszy z przypisanych mu czynów, i w konsekwencji również kary łącznej.W konkluzji prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zakwalifikowanie pierwszego z przypisanych oskarżonemu występków określonych w art. 312 § 1 k.k. w zw. z art. 316 k.k. i w zb. z art. 329 § 2 k.k. oraz wymierzenie oskarżonemu za ten czyn kary jednostkowej w rozmiarze 5 lat pozbawienia wolności i kary łącznej również w rozmiarze 5 lat.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej poparł rewizję jedynie w części dotyczącej zmiany kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu, natomiast obrońca wniósł o nieuwzględnienie nawet tak zmodyfikowanej rewizji prokuratora.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W uzasadnieniu rewizji jest mowa m.in. o:1) zamiarze sprawcy i o tym, że: "(...) oskarżony przybył w rejon ochranianego posterunku nie po to, by zabrać wartownikowi jego mundur i broń, lecz po to, by nakłonić go do załatwienia munduru" (cyt. z rewizji);2) ochronie prawnej wartownika, wynikającej z treści pkt 169 ust. 1 regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej Sił Zbrojnych PRL, stanowiącego, iż: "(...) wartownik na posterunku jest osobą nietykalną i podlega szczególnej ochronie";3) błędnej jakoby kwalifikacji przyjętej przez sąd, ponieważ - zakładając - wartownik w podobnej do rozpatrywanej sytuacji, który pozwoliłby zabrać sobie mundur oraz buty i opuścić sprawcy jednostkę w rejonie ochranianego przez siebie posterunku bez jednoczesnego rozbrojenia i zabrania przez sprawcę broni (art. 329 § 2 k.k.), ponosiłby odpowiedzialność karną z art. 325 § 2 k.k.; jednocześnie w braku wniosku o ściganie karne sprawcy, ten nie ponosiłby w ogóle odpowiedzialności karnej;4) rażąco łagodnej karze wymierzonej sprawcy za dokonany przezeń czyn.Rewizja pomija całkowitym milczeniem problem w sprawie najistotniejszy, a mianowicie ten, że w wypadku nawet przyjęcia wielkiego stopnia społecznego niebezpieczeństwa udowodnionego oskarżonemu czynu i założenia, iż czyn ten wyczerpuje znamiona czynu określonego w art. 312 § 1 k.k. - przepis ten można w tej sprawie zastosować tylko przez jego związek z art. 316 k.k.Artykuł 316 k.k. stanowi, że odpowiedzialności karnej przewidzianej m.in. w art. 312 k.k. podlega żołnierz, który dopuszcza się czynu określonego w tym przepisie względem żołnierza starszego stopniem albo równego stopniem w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych.Zarówno oskarżony, jak i wartownik byli szeregowymi oraz nie zachodził między nimi żaden stosunek podległości czy zwierzchności. Skoro tak, to art. 312 § 1 k.k. do czynu oskarżonego można by zastosować tylko w razie dopuszczenia się któregokolwiek działania wyszczególnionego w art. 312 § 1 k.k. tylko w wypadku ustalenia, że działania te podjęte zostały w związku z pełnieniem przez wartownika obowiązków służbowych. Tymczasem prokurator w uzasadnieniu rewizji stwierdza - co już wyżej przytoczono - że: "(...) oskarżony przybył w rejon ochranianego posterunku nie po to, aby zabrać wartownikowi jego mundur i broń, lecz po to, by nakłonić go do «załatwienia» munduru".O żadnym więc działaniu w związku z pełnieniem przez wartownika jego obowiązków służbowych nie może być mowy.Rozważania te prowadzą do następującego poglądu prawnego:Użycie, przez żołnierza, wobec wartownika równego stopniem i nie będącego przełożonym tego żołnierza oraz bez związku z pełnioną przezeń służbą przemocy lub groźby bezprawnej nie jest przestępstwem określonym w art. 312 § 1 k.k. w zw. z art. 316 k.k. Działanie to - w zależności od ustaleń faktycznych - może wyczerpywać znamiona innego przestępstwa (...).