RNw 5/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Kaszycki. Sędziowie: płk C. Bakalarski, płk E. Olczak, płk J. Jeż, płk J. Mielczarek, mjr S. Kosmal, kpt. W. Oziębło (sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 1984 r. na rozprawie sprawy skazanego prawomocnie Leszka O. za popełnienie przestępstwa określonego w art. 304 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 57 § 2 i 3 pkt 2 k.k. - na karę 1 roku pozbawienia wolności, z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego - na niekorzyść skazanego - od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 17 listopada 1983 r. i utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego - Izby Wojskowej z dnia 13 stycznia 1984 r.,uwzględniając rewizję nadzwyczajną Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, zmienił powołane wyroki przez:a) wyeliminowanie z podstawy prawnej wymiaru kary art. 57 § 2 i 3 pkt 2 k.k.,b) podwyższenie wymierzonej skazanemu kary do 2 lat pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Prezes Izby Wojskowej Sądu Najwyższego w rewizji nadzwyczajnej - na niekorzyść skazanego - zarzucił wyrokom sądów obu instancji obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 57 § 2 k.k. przez błędne zastosowanie względem sprawcy opisanego czynu tego przepisu, a w konsekwencji wymierzenie mu kary, która razi swą niewspółmierną łagodnością, i na tej podstawie wnosił o zmianę powołanych wyroków przez uchylenie orzeczenia o zastosowaniu względem skazanego przy wymiarze kary art. 57 § 2 k.k. oraz o wymierzenie mu stosownej kary pozbawienia wolności w ramach sankcji określonej w art. 304 § 1 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w powiększonym składzie, po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który poparł rewizję i wnioski w niej zawarte, zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna.Stosując względem skazanego nadzwyczajne złagodzenie kary, sąd pierwszej instancji - uzasadniając swój pogląd w tej kwestii - powołał się na wyjątkowe okoliczności łagodzące, a także na bliżej nie sprecyzowane "okoliczności popełnienia przestępstwa". Za wyjątkową okoliczność łagodzącą uznał sąd meriti dobrowolne zgłoszenie się sprawcy czynu do organów ścigania, a także jego dotychczasową niekaralność.Pogląd ten nie może być aprobowany. O ile bowiem dobrowolny powrót sprawcy dezercji stanowi wyjątkową okoliczność w sytuacji, gdy nieobecność trwała nie dłużej niż 14 dni, o czym stanowi art. 308 k.k., przewidujący prawo, a nie obowiązek, do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, o tyle dobrowolny powrót żołnierza z tejże dezercji po upływie przeszło 10 miesięcy od powzięcia trwałego zamiaru uchylania sie od obowiązku służby wojskowej i opuszczenia macierzystej jednostki wojskowej nie może być utożsamiany z "wyjątkowym szczególnie uzasadnionym wypadkiem", o którym stanowi art. 57 § 2 k.k.Jak wiadomo, nadzwyczajne złagodzenie kary może być zastosowane - zgodnie z powołanym art. 57 § 2 k.k. - tylko wówczas, gdy zaistniał: "wyjątkowy szczególnie uzasadniony wypadek, kiedy nawet najniższa kara przewidziana za przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa".Zebrany w sprawie niniejszej materiał dowodowy w niczym nie przekonuje o tym, że zaistniał "wyjątkowy szczególnie uzasadniony wypadek".Nie można bowiem przeoczyć, że skazany dopuścił się dezercji w okresie zawieszenia stanu wojennego, co zwiększało stopień społecznego niebezpieczeństwa tego czynu, jego okres przebywania poza jednostką wojskową był bardzo długi, w czasie tym nie podjął żadnej społecznie użytecznej pracy, a ponadto - co nie jest bez znaczenia - okres ten wykorzystał na ukrywanie się przed organami ścigania.Nie można też za wyjątkową okoliczność uznać dotychczasowej niekaralności skazanego, skoro niekaralność jest regułą, a nie wyjątkiem.Prawdą jest, że dobrowolne zgłoszenie się sprawcy przestępstwa określonego w art. 304 § 1 k.k. do organów ścigania stanowi niewątpliwie okoliczność łagodzącą, która powinna znaleźć swoje odbicie przy wymiarze kary, ale w niniejszej sprawie nie można jej nadawać charakteru "okoliczności szczególnej". Nic też nie przekonuje o słuszności poglądu, że wymierzenie najniższej kary przewidzianej w przepisie byłoby "niewspółmiernie surowe", skoro opisane okoliczności - a w szczególności okres dezercji - w sposób jednoznaczny przemawiają przeciwko temu (...).