III CZP 3/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Wielgus (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Gola, W. Łysakowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tytusa B. przeciwko Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców "(...)" Oddział Gastronomii w K. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 15 maja 1984 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 29 grudnia 1983 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy tablica zawierająca napis "Magazyn Odzieży ul. (...) nr (...) WSS (...) Oddział Gastronomii" umieszczona na budynku w Krakowie stanowi reklamę w rozumieniu art. 18 prawa lokalowego, a w razie odpowiedzi przeczącej, czy oraz jak ustalone odszkodowanie należałoby się powodowi jako właścicielowi budynku za umieszczenie takiej tablicy bez zgody właściciela?"podjął następującą uchwałę:Tablica określająca nazwę przedsiębiorstwa, organizacji spółdzielczej lub instytucji, umieszczona na budynku, w którym wynajmują one lokal użytkowy, nie jest reklamą; za założenie takiej tablicy właściciel (zarządca) budynku nie może żądać opłat przewidzianych w art. 18 prawa lokalowego ani też odszkodowania. Uzasadnienie faktyczne"(...)" Wojewódzka Spółdzielnia Spożywców Oddział Gastronomii w K. na podstawie umowy najmu zawartej z powodem Tytusem B. jest najemcą lokalu położonego w oficynie nieruchomości przy ul. (...) nr (...) w K. i wykorzystuje go na magazyn odzieżowy. Na frontowej ścianie budynku, w którym magazyn ten się znajduje, pozwana Spółdzielnia umieściła tablicę o następującej treści: ’Magazyn Odzieży ul. (...) nr (...) WSS "(...)" Oddział Gastronomii".Powód, wychodząc z założenia, iż powyższa tablica stanowi reklamę tej Spółdzielni, żądała zasądzenia na jego rzecz kwoty 23.400 zł.Strona pozwana nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie, ponieważ jej zdaniem umieszczony na budynku powoda szyld stanowi jedynie wywieszkę informacyjną.Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 31.VII.1983 r. oddalił powództwo, przyjmując, iż tablica o treści przytoczonej w pozwie nie stanowi reklamy w rozumieniu art. 18 prawa lokalowego.Przy rozpoznawaniu sprawy na skutek rewizji powoda opartej na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 18 prawa lokalowego) Sądowi Wojewódzkiemu nasunęły się wątpliwości wyrażone w treści zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przez reklamę rozumie się wszelkiego rodzaju oddziaływanie zbywców lub producentów na potencjalnych nabywców podejmowane w celu wywołania zainteresowania dla warunków przyszłej transakcji, z jakimi dane jednostki zwracają się do konsumentów. Jest to zatem podejmowanie czynności i środków, które zwróciłyby uwagę na dany towar określonego producenta czy też placówkę handlową w celu zachęcenia do zakupu. Czynności reklamowe przejawiają się w różnego rodzaju formach - od plansz graficznych, aż do specjalistycznych wystaw i wydawnictw.Umieszczone na ulicach miast, w środkach lokomocji publicznej, na drogach, stadionach sportowych, w czasopismach, radiu i telewizji plansze, hasła i emblematy przez eksponowanie zalet poszczególnych towarów i usług mają ukierunkować nabywców i usługobiorców do wyboru określonego towaru lub usługi. Wszelkie formy reklamy poprzez swoją atrakcyjność i ekspresję oddziaływania mają wpływać na procesy motywacyjne przyszłych klientów. Takie określenie pojęcia reklamy, jej form i celów wskazuje na to, że nie każda tablica, napis czy plakietka mogą być traktowane jako reklama.Pojęciu temu nie odpowiada tablica zawierająca jedynie oznaczenie nazwy jednostki i rodzaj zajmowanego przez nią pomieszczenia zamieszczona na budynku, gdzie ma ona swoją siedzibę, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Tego rodzaju tablica stanowi jedynie informację o nazwie i siedzibie jednostki, której nazwa została zamieszczona na szyldzie i nie jest reklamą w rozumieniu art. 18 prawa lokalowego. Na umieszczenie takiej tablicy informacyjnej nie jest wymagana zgoda właściciela lub zarządcy budynku. Z treści art. 18 prawa lokalowego wynika, że zgoda taka jest potrzebna tylko przy zamieszczeniu reklamy i tylko w takim wypadku właściciel bądź zarządca budynku ma prawo żądać odpowiedniej opłaty w drodze wzajemnego porozumienia stron. Opłata taka nie należy się, gdy mamy do czynienia z tablicą informacyjną.Możliwość umieszczenia takiej tablicy informacyjnej wynika z zawartej przez strony umowy najmu, która wywołuje nie tylko skutki ściśle w niej określone (przedmiot najmu, czynsz, czas trwania), ale i takie, które wynikają z ustalonych zwyczajów. W stosunku do najmu ukształtowała się praktyka umieszczania tabliczek z nazwą jednostki lub osoby fizycznej w jej siedzibie lub miejscu wykonywania działalności i ten utrwalony zwyczaj ma istotny wpływ na tłumaczenie oświadczeń woli stron umowy zgodnie z przepisem art. 65 § 1 k.c.Jeżeli zaś chodzi o obowiązek naprawienia szkody, to może on wynikać z czynu niedozwolonego, naruszenia obowiązków umownych bądź z innych tytułów. Roszczenie o odszkodowanie może być uwzględnione tylko wówczas, gdy spełnione zostaną przesłanki materialnoprawne określone w podstawie normatywnej, na której roszczenie zostało oparte. W okolicznościach niniejszej sprawy roszczenie odszkodowawcze przysługiwałoby wtedy, gdyby się okazało, że pozwana Spółdzielnia przy zamieszczeniu tablicy informacyjnej lub przy jej zdejmowaniu uszkodziła elewację ściany budynku, na której tablica ta się znajduje, lub w inny sposób spowodowała jej zeszpecenie. Odszkodowanie obejmowałoby koszt robót niezbędnych do przywrócenia ściany budynku do stanu poprzedniego.Z przytoczonych względów należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.