Rw 683/84
WyrokIzba Cywilna1984-12-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samowolne opuszczenie przez żołnierza miejsca pobytu, jakim jest szpital psychiatryczny, stanowi przestępstwo z art. 303 § 3 k.k., nawet jeśli nie jest to opuszczenie jednostki wojskowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dla bytu przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k. nie ma znaczenia, z jakiego miejsca pobytu żołnierz dopuszcza się samowolnego oddalenia. Przepis ten obejmuje zarówno opuszczenie jednostki wojskowej, jak i wyznaczonego miejsca pobytu, którym może być szpital psychiatryczny. Samowolne opuszczenie takiego miejsca bez życiowo uzasadnionych przyczyn, a także lekceważący stosunek do służby wojskowej, uzasadniają wymierzoną karę i przemawiają przeciwko jej złagodzeniu lub warunkowemu zawieszeniu.Stan faktyczny
Oskarżony Jan P. został skazany nieprawomocnie za przestępstwo samowolnego oddalenia (art. 303 § 3 k.k.) na karę 1 roku aresztu wojskowego. Obrońca wniósł rewizję, zarzucając rażącą niewspółmierność kary i domagając się jej złagodzenia lub wymierzenia w postaci kary pozbawienia wolności. Argumentował, że oskarżony oddalił się z cywilnej lecznicy psychiatrycznej, a nie z jednostki wojskowej, oraz że posiada pozytywną opinię i mankamenty psychiczne. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizję.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N., uznając rewizję obrońcy za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Górski (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk J. Kosmal, płk J. Mielczarek.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 1984 r. na rozprawie sprawy Jana P., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. - z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k. - na karę 1 roku aresztu wojskowego, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 listopada 1984 r.zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji zarzucił wyrokowi sądu pierwszej instancji rażącą niewspółmierność kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) i na tej podstawie domagał się złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary oraz odroczenia jej wykonania do czasu ukończenia służby albo jej złagodzenia i wymierzenia w postaci kary pozbawienia wolności.W uzasadnieniu swej rewizji skarżący powołuje się na to, że oskarżony oddalił się samowolnie nie z jednostki wojskowej, ale z cywilnej lecznicy psychiatrycznej, wskutek czego nie uchybił obowiązkom wynikającym z faktu pełnienia służby, że ma pozytywną opinię, rokującą rehabilitację oskarżonego, wreszcie że stwierdzone u oskarżonego mankamenty natury psychicznej przemawiają za wymierzeniem mu kary pozbawienia wolności.Na rozprawie odwoławczej przed Sądem Najwyższym obrońca popierał rewizję, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o jej nieuwzględnienie i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneW związku z zarzutami obrońcy Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna.Wbrew odmiennemu poglądowi zawartemu w rewizji obrońcy już na wstępie stwierdzić należy, że dla bytu przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k. nie ma żadnego znaczenia ta okoliczność, z jakiego miejsca pobytu sprawca będący żołnierzem dopuszcza się samowolnego oddalenia. Wynika to wyraźnie z treści cytowanego przepisu, który stanowi: "(...), żołnierz, który samowolnie opuszcza swoją jednostkę albo wyznaczone miejsce przebywania (...)". Dlatego też fakt, że oskarżony samowolnie opuścił szpital psychiatryczny, gdzie został skierowany przez przełożonego na obserwację, a nie jednostkę wojskową, nie może stanowić dla niego okoliczności łagodzącej, a w szczególności takiej, która mogłaby mieć decydujący wpływ na wymiar kary. Sąd pierwszej instancji wymierzając oskarżonemu karę w takiej - a nie innej wysokości - miał na względzie tę okoliczność, że oskarżony opuścił samowolnie miejsce przebywania bez żadnych życiowo uzasadnionych przyczyn. Aprobując to stanowisko, stwierdzić należy, że oskarżony wykazał ponadto lekceważący stosunek do służby wojskowej, co przejawiło się w tym, iż nie powrócił do macierzystej jednostki nawet wówczas, gdy dowiedział się od pielęgniarki szpitalnej, że został ze szpitala wypisany i powinien niezwłocznie zameldować się w miejscu pełnienia służby. Okoliczności te sprawiają, że brak podstaw do złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary, a tym samym do zastosowania wobec niego art. 301 § 1 k.k. Ze względu na to, że w ostatnim okresie tego rodzaju przestępstwa stanowią istotne zagrożenie dla dyscypliny i porządku wojskowego, przeto stwierdzić należy, że i względy na społeczne oddziaływanie kary przemawiają przeciwko warunkowemu zawieszeniu jej wykonania.Brak także jakichkolwiek podstaw do wymierzenia oskarżonemu - zamiast orzeczonej mu kary aresztu wojskowego - kary pozbawienia wolności. Sąd pierwszej instancji bowiem - wymierzając oskarżonemu ten rodzaj kary - postąpił zgodnie wytycznymi wymiaru sprawiedliwości w sprawie orzekania kary aresztu wojskowego (OSNKW 1974, z. 2, poz. 21) (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 16/80 1980-02-15Czy dwa samowolne oddalenia żołnierza z jednostki, rozdzielone okresem pobytu w szpitalu psychiatrycznym, stanowią jedno przestępstwo, czy też dwa odrębne przestępstwa, i jak należy je kwalifikować oraz karać?
- Rw 1359/70 1970-12-10Czy czyn żołnierza polegający na samowolnym opuszczeniu jednostki wojskowej, mając objąć służbę dyżurnego, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 303 § 1 k.k. i art. 309 § 1 k.k., a jeśli tak, to jak należy go zakwalifi…
- Rw 134/70 1970-02-27Czy żołnierz, który samowolnie opuścił miejsce pobytu na okres krótszy niż 14 dni, popełnia przestępstwo z art. 303 § 3 k.k., czy też z art. 303 § 1 k.k., a jeśli tak, to czy istnieją podstawy do warunkowego zawieszenia…
- Rw 360/70 1970-04-05Czy samowolne oddalenie się żołnierza z jednostki wojskowej na okres dłuższy niż dwa dni kalendarzowe, przy wcześniejszym ukaraniu dyscyplinarnym za podobne przewinienie, może być kwalifikowane z art. 303 § 1 i 2 k.k., c…
- Rw 1128/70 1970-10-29Czy samowolne opuszczenie jednostki wojskowej przez żołnierza, który początkowo nie miał zamiaru trwałego uchylania się od służby, a następnie pod wpływem innego żołnierza przebywał poza jednostką, może być kwalifikowane…
Powołane przepisy
art. 303 § 3 KKart. 293 § 1 KKart. 387 pkt 4 KPKart. 301 § 1 KK§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.