Rw 1068/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 1982 r. na rozprawie sprawy Franciszka K., nieprawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 325 § 2 k.k. w zb. z art. 200 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 36 § 2 i 3 oraz art. 49 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat i 20.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 25 października 1982 r.,częściowo uwzględniając rewizję obrońcy i z urzędu, zaskarżony wyrok zmienił przez:a) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego - na art. 325 § 2 k.k. w zb. z art. 199 § 1 k.k.,b) złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności do 1 roku -i z tymi zmianami utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy, w której - podnosząc zarzuty: a) obrazy przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.), polegającej na niesłusznym uznaniu, że czyn popełniony przez oskarżonego wypełnia dyspozycję art. 200 § 1 k.k., a nie art. 200 § 2 k.k., oraz b) rażącej surowości wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności (art. 387 pkt 4 k.p.k.), polegającej na niezastosowaniu dobrodziejstwa przewidzianego w art. 73 § 1 k.k. - wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie, iż czyn popełniony przez oskarżonego stanowi wypadek mniejszej wagi, i warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności.Po wysłuchaniu obrońcy, popierającego rewizję i zawarte w niej wnioski, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który wnosił o nieuwzględnienie rewizji obrońcy i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Z reguły kodeks karny określa wypadki mniejszej wagi w stosunku do przestępstwa podstawowego jako przestępstwa uprzywilejowane, zagrożone łagodniejszymi karami: pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny (np. w art. 199 § 2, art. 203 § 2, art. 204 § 3, art. 205 § 2 k.k.). Natomiast w odniesieniu do przestępstwa kwalifikowanego ze względu na podmiot ustawodawca nie uznał za celowe (uzasadnione) posuwać się aż tak daleko w zakresie złagodzenia zasad odpowiedzialności karnej, ograniczając się jedynie do możliwości - w razie ustalenia istnienia wypadku mniejszej wagi - zastosowania wobec sprawcy instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary (np. właśnie art. 200 § 2 k.k.).O zastosowaniu zaś nadzwyczajnego złagodzenia kary decyduje całokształt okoliczności dotyczących nie tylko osoby sprawcy, lecz także popełnionego przezeń czynu, analiza których - z uwzględnieniem zasad wymiaru kary określonych w ustawie - pozwala dopiero na ocenę, czy orzeczenie współmiernej kary jest możliwe w ramach ustawowego zagrożenia, czy też dopiero kara poniżej tej granicy spełni rolę kary sprawiedliwej (por. OSNKW 1980, z. 1, poz. 3).Zawarta w rewizji argumentacja sprowadza się w swej istocie do eksponowania niewielkiej wartości zagarnięcia przez oskarżonego mienia społecznego i danych osobopoznawczych, pozytywnie nakreślających jego dotychczasową postawę życiową.Dlatego też - w kontekście tego, o czym była mowa - okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić ani dostatecznej podstawy faktycznej do uznania czynu oskarżonego za wypadek mniejszej wagi w rozumieniu uprzednio podanym, ani - w konsekwencji - do zastosowania wobec oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary.Okoliczności bowiem, o których szczegółowo mowa w zaskarżonym wyroku, a w szczególności dokonanie przezeń - jako osobę mającą obowiązek zapobiegania popełnieniu tego rodzaju czynów nie tylko przez pracowników zakładu, lecz również podległych mu wartowników straży przemysłowej - zaboru wędlin, mimo dysponowania dodatkowym ich deputatem - 8 kg miesięcznie i legalną możliwością codziennej konsumpcji w miejscu pracy, sprawiają, że czyn jego podlega jednoznacznej ocenie z punktu widzenia prawnego, społecznego i moralnego.Mając jednak z kolei na względzie okoliczności dotyczące pozytywnie ocenionej osobowości oskarżonego, jego trudną sytuację życiową i rodzinną oraz odzyskanie w całości zagarniętego przezeń niewielkiej wartości mienia, dojść należało do wniosku, że brak podstaw do wymierzenia mu - jak uczynił to sąd pierwszej instancji - kary pozbawienia wolności odbiegającej od dolnego progu ustawowego zagrożenia przewidzianego w art. 325 § 2 k.k., wobec czego należało ją złagodzić do owych minimalnych granic.Przeciwko natomiast warunkowemu zawieszeniu jej wykonania - o co wnosił w rewizji obrońca - przemawiają zdecydowanie względy na społeczne oddziaływanie kary.Zagarnięcie bowiem mienia społecznego przez dowódcę straży przemysłowej powoduje - zwłaszcza w obecnych uwarunkowaniach społeczno-politycznych - wysoce ujemne reperkusje społeczne i budzi odruchy oburzenia, a to chociażby z tego powodu, że jest on przecież osobą swoistego społecznego zaufania. Zarówno więc stopień społecznego niebezpieczeństwa popełnionego przezeń czynu, jak i względy prewencji ogólnej (społecznego oddziaływania kary) przemawiają przeciwko zastosowaniu art. 73 k.k.(...) Z urzędu skorygować trzeba błędną kwalifikację prawną czynu oskarżonego, przyjętą przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.Rzecz bowiem polega na tym, że do osoby pełniącej służbę w jednostce zmilitaryzowanej - podobnie jak w stosunku do żołnierza - ma w pełni zastosowanie uchwała składu siedmiu sędziów Izby Wojskowej SN z dnia 26 listopada 1975 r. (OSNKW 1975, z. 2, poz. 20), co jednoznacznie wynika z treści art. 234 § 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (tekst jednolity: Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111 z późn. zm.). Oznacza to między innymi, że czyn osoby pełniącej służbę w jednostce zmilitaryzowanej, która dopuszcza się zagarnięcia mienia społecznego podlegającego jego ochronie z tytułu pełnienia służby szczególnej, należy kwalifikować na podstawie zbiegających się przepisów: art. 325 § 2 k.k. z art. 199 § 1 k.k. Nie ulega bowiem wątpliwości, że czyn, o którym mowa, wyczerpuje znamiona określone zarówno w art. 325 § 2 k.k. (powstanie - w następstwie naruszenia obowiązku wynikającego z unormowania służby szczególnej - szkody, której ta służba miała zapobiec), jak i w art. 199 § 1 k.k. (zagarnięcie mienia społecznego). Zakresy obu powołanych przepisów tworzą wspólny zakres, powstały ze znamion tychże przepisów, a więc między zakresami owych przepisów istnieje logiczny stosunek krzyżowania się, przy czym istniejący na tle analizowanego czynu zbieg art. 325 § 2 z art. 199 § 1 k.k. nie podlega redukcji (...).