Rw 1061/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski (sprawozdawca), płk J. Jeż.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 1985 r. na rozprawie sprawy Zbigniewa K., nieprawomocnie skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k. w zw. z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31) na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 4 października 1985 r., uwzględniając rewizję obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok przez:1) uzupełnienie opisu czynu zwrotem: "mając w znacznym stopniu ograniczoną poczytalność", a kwalifikacji prawnej czynu - art. 25 § 2 k.k., 2) nadzwyczajne złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności do 4 miesięcy - na podstawie art. 25 § 2 k.k. w zw. z art. 57 § 1 i 3 pkt 2 k.k., i z tymi zmianami utrzymał w mocy (...). Uzasadnienie faktyczne(...) Od tego wyroku rewizję złożył obrońca, który, zarzucając rażącą surowość wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zastosowanie art. 25 § 2 k.k. jako podstawy do nadzwyczajnego jej złagodzenia i warunkowego zawieszenia wykonania. Po wysłuchaniu obrońcy popierającego rewizję oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który, sprzeciwiając się stanowisku obrońcy w kwestii nadzwyczajnego złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary, poparł jego wniosek o warunkowe zawieszenie jej wykonania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy jest zasadna, jednakże nie w pełnym jej zakresie. W świetle bowiem całokształtu okoliczności sprawy wymierzona oskarżonemu kara nie może się ostać.Sąd pierwszej instancji słusznie ustalił, że oskarżony w chwili popełnienia przypisanego mu czynu miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem przy zachowaniu zdolności rozumienia znaczenia czynu oraz że jest on czasowo niezdolny do służby wojskowej na okres 12 miesięcy; jednakże nie wyciągnął z tych ustaleń właściwych wniosków, zwłaszcza na tle wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 20 grudnia 1976 r. w sprawach o przestępstwa wojskowe popełnione przez żołnierzy uznanych ex post za niezdolnych do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia - U 5/76 (OSNKW 1977, z. 1-2, poz. 2), które w odniesieniu do junaków pełniących zasadniczą służbę w oddziałach obrony cywilnej mają analogiczne zastosowanie (por. wyrok IWSN z dnia 29 stycznia 1985 r., Rw 797/84 - OSNKW 1985, z. 9-10, poz. 83).Stwierdzona niezdolność oskarżonego do pełnienia służby wojskowej stwarzała sądowi pierwszej instancji możliwość umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 26 § 1 k.k. i art. 11 pkt 2 k.p.k. (por. teza 5 cyt. wytycznych), zwłaszcza że poza tą niezdolnością oskarżony w chwili popełnienia przypisanego mu czynu miał w znacznym stopniu ograniczoną poczytalność. Skoro jednak sąd pierwszej instancji z tej możliwości nie skorzystał, to powinien zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, do czego uprawniał go art. 25 § 2 k.k. Wprawdzie art. 25 § 2 k.k. stwarza sądowi tylko możliwość zastosowania art. 57 § 1 k.k., to jednak ze względu na wymienione okoliczności (zbieg dwóch przyczyn dających taką możliwość) nieskorzystanie z takiej możliwości uznać należy za błędne. Z tej też racji instancja odwoławcza uznała za niezbędne nadzwyczajnie złagodzić wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności do granic już odbytej.W tej sytuacji wniosek obrońcy o warunkowe zawieszenie wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności stał się bezprzedmiotowy.Poza tym, co już wywiedziono, zauważyć należy, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko sądu pierwszej instancji, które legło zresztą u podstaw wymierzenia kwestionowanej kary, iż "niezdolność (oskarżonego - dop. SN) do służby na okres 1 roku nie może mieć większego znaczenia dla wymiaru kary", gdyż "oskarżony, wykonując funkcję pomocnika murarza, może ją wykonywać również wówczas, gdy jest uznany okresowo za niezdolnego do służby wojskowej" - jest nieporozumieniem.Zgodnie bowiem z art. 154 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31), pełnienie zasadniczej służby w obronie cywilnej jest uzależnione od posiadania przez określoną osobę zdolności do służby wojskowej, a nie od jej zdolności do wykonywania pracy, a to ze względu na rygory, którym zasadnicza służba w obronie cywilnej jest podporządkowana. W związku z tym okoliczność, że junak uznany za niezdolnego do służby wojskowej może wykonywać określoną pracę, nie stanowi przeszkody do stosowania dyrektyw zawartych w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 20 grudnia 1976 r. w sprawach o przestępstwa wojskowe popełnione przez żołnierzy uznanych ex post za niezdolnych do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia - U 5/76 (OSNKW 1977, z. 1-2, poz. 2) (...).