I CR 313/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: C. Bieske, T. Bukowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Sławomira L. przeciwko Spółdzielni Rzemieślniczej Mechaników i Optyków w W. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 3 maja 1982 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneW okresie od dnia 1.X.1979 r. do dnia 30.IX.1980 r. Sławomir L. odbył roczny staż kandydacki na członka Spółdzielni Rzemieślniczej Mechaników i Optyków w W. Uchwałą z dnia 22.XII.1980 r. utrzymaną w mocy w dniu 5.III.1981 r. przez Radę Spółdzielni Sławomir L. został skreślony z listy kandydatów wobec niewywiązywania się z obowiązków określonych w § 13 ust. 1 pkt 1 i 2 statutu Spółdzielni, w szczególności z powodu odmowy przyjmowania zamówień bądź też wadliwego ich wykonywania.W dniu 24.IV.1981 r. Sławomir L. wystąpił przeciwko Spółdzielni Rzemieślniczej z powództwem o uchylenie obu uchwał oraz o nakazanie przyjęcia go w poczet jej członków. W uzasadnieniu pozwu zaprzeczył zarzutom leżącym u podstaw tych uchwał.Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, podtrzymując podstawy faktyczne i prawne kwestionowanych przez powoda uchwał.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 3.V.1982 r. powództwo oddalił, uznał bowiem, że skoro co do skreślenia z listy kandydatów postępowanie wewnątrzspółdzielcze zostało wyczerpane, to w myśl zasady samorządności spółdzielni zainteresowanemu nie przysługuje prawo odwołania się do Sądu, a przepis art. 38 ustawy o spółdz. i ich związkach nie ma w takim wypadku zastosowania.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do § 7 pkt 3 statutu pozwanej Spółdzielni okres kandydacki trwa 12 miesięcy. Dla powoda biegł on od dnia 1.X.1979 r. W dniu podjęcia uchwały o skreśleniu z listy, tzn. 22.XII.1980 r., powód nie miał już statusu kandydata. Uchwała więc była bezprzedmiotowa. Według zaś § 8 statutu decyzja w sprawie przyjęcia kandydata na członka spółdzielni powinna być podjęta przez Zarząd najpóźniej na 14 dni przed zakończeniem okresu kandydackiego. Pozwana Spółdzielnia decyzji takiej nie podjęła, co należy uznać za odmowę przyjęcia powoda w poczet jej członków. Chcąc dochodzić swego prawa przedmiotowego, jakim jest uzyskanie statusu członka spółdzielni rzemieślniczej, powód nie był ograniczony wyłącznie drogą wewnątrzspółdzielczą ani też koniecznością wytoczenia powództwa przewidzianego jedynie dla członków spółdzielni domagających się uchylenia uchwały walnego zgromadzenia (art. 38 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z dnia 17 lutego 1961 r., Dz. U. Nr 12, poz. 61 ze zm., oraz art. 42 prawa spółdzielczego z dnia 16 września 1982 r., Dz. U. Nr 30, poz. 533). Ograniczenia te bowiem dotyczą tylko członków. Z tego punktu widzenia trafne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że tryb dochodzenia przez powoda swego prawa podmiotowego w drodze takiego powództwa nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.Członkostwo spółdzielni rzemieślniczej powinno być dostępne dla każdego kandydata, który odbył przewidziany w statucie okres kandydacki (art. 131 ust. o spółdz. art. 200 pr. spółdz. oraz § 7 pkt 3 statutu pozwanej, chyba że sprzeciwiają się temu braki w zakresie jego kwalifikacji podmiotowych lub sytuacja ekonomiczna spółdzielni. Takie też uregulowanie znajduje wraz w statucie pozwanej spółdzielni (§ 7 i 8). Zgodnie z tym uregulowaniem osobie, która odbyła statutowy staż kandydacki, przysługuje prawo podmiotowe uzyskania członkostwa spółdzielni rzemieślniczej i może go dochodzić na zasadach ogólnych. Osoba ta może dochodzić swego prawa bez wyczerpania drogi wewnątrzspółdzielczej i bez względu na upływ terminów ograniczających czasowo powództwa członków spółdzielni o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia (art. 38 ust. o spółdz. i art. 42 prawa spółdzielczego), ograniczenia te odnoszą się bowiem do członków. Wynik procesu więc zależeć będzie od tego, czy powód spełnia wymagania stawiane przez statut członkom spółdzielni i czy nie postępował w sposób, który by uzasadniał wykluczenie go ze spółdzielni, gdyby już był jej członkiem (por. wyrok SN z dnia 22 lutego 1968 r. I CR 7/68), (OSNCP 1968, z. 11, poz. 193).Na skutek poglądu o niedopuszczalności sądowej kontroli zasadności odmowy przyjęcia powoda po odbyciu stażu kandydackiego w poczet członków pozwanej Spółdzielni Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił wskazanych wyżej okoliczności. Powoduje to konieczność stosownego uzupełnienia postępowania dowodowego i poczynienia dalszych ustaleń faktycznych.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. jak w sentencji.