IV CR 268/82
WyrokIzba Cywilna1982-07-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją ważne powody do rozwiązania przysposobienia, gdy zerwanie więzi rodzinnej wynika z niewłaściwego postępowania strony żądającej rozwiązania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rozwiązanie przysposobienia jest niedopuszczalne, gdy wystąpienie ważnego powodu w rozumieniu art. 125 § 1 k.r.o. wynika z postępowania strony żądającej rozwiązania stosunku przysposobienia. W sytuacji, gdy zerwanie więzi rodzinnej jest rezultatem zaniedbywania przez powódkę obowiązku prawidłowego wychowania, a jej stosunek do przysposobionej córki był oschły i nacechowany rygoryzmem, nie można uznać istnienia ważnych powodów do rozwiązania przysposobienia.Stan faktyczny
Powódka żądała rozwiązania przysposobienia swojej córki, Iwony W. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, ustalając, że problemy wychowawcze pojawiły się po śmierci ojca dziecka i nasiliły się, gdy powódka planowała nowe małżeństwo, czemu sprzeciwiała się pozwana. Pozwana była umieszczana w placówkach, gdzie przeżywała trudne okresy. Sąd Wojewódzki uznał, że nie ma ważnych powodów do rozwiązania przysposobienia, a zerwanie więzi wynika z postępowania powódki.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powódki jako pozbawioną podstaw rewizyjnych.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki postanowieniem z dnia (...) oddalił powództwo o rozwiązanie przysposobienia dokonując następujących ustaleń faktycznych.Sąd Powiatowy dla (...) orzekł pełne przysposobienie Iwony Grażyny W., ur. (...) przez małżonków Stanisławę i Józefa W. Matka naturalna była całkowicie pozbawiona władzy rodzicielskiej zaś ojciec dziecka w tym czasie nie żył. Stanisława i Józef W. byli małżeństwem bezdzietnym Iwona W. po 3,5-rocznym pobycie w domu dziecka zdradzała objawy choroby sierocej. Od początku pobytu pozwanej w domu swoich rodziców bardziej serdeczny i tolerancyjny stosunek do dziecka przejawiał ojciec zaś matka nie była zadowolona z jego postępowania. Jednakże problemy wychowawcze zaczęły się ujawniać dopiero wówczas gdy pozwana rozpoczęła naukę i zaostrzyły się wyraźnie po śmierci ojca. Wtedy to powódka dawała upust niechęci do dziecka, zwłaszcza, gdy nawiązała kontakt z mężczyzną i planowała zawarcie nowego małżeństwa. Pozwana tego nie akceptowała i czuła się zagrożona w swojej dotychczasowej pozycji w domu. Powódka zresztą oświadczyła, że odda ją na powrót do domu dziecka. Z inicjatywy powódki pozwana została umieszczona w Sanatorium Neuropsychiatrii Dziecięcej w K., gdzie przebywała przez rok i fakt ten przeżyła bardzo ciężko tak, że podjęła próbę samobójstwa. Z sanatorium pozwana poszła do rodziny ojca M. i Zb.D., gdzie dotąd przebywa. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne Sąd Wojewódzki przyjmuje, że żądanie rozwiązania przysposobienia jest nieuzasadnione z następujących powodów:Wprawdzie pomiędzy stronami istnieje konflikt, jednakże pomiędzy nimi istnieje silny związek rodzinny, wynikający z długotrwałego okresu trwania przysposobienia. Świadczą o tym listy pisane przez obie strony oraz oświadczenie powódki, złożone w niniejszej sprawie. Ponadto usunięta została przyczyna konfliktu w związku z tym, że powódka nie ma zamiaru wychodzić ponownie za mąż.Pozwana nie jest chora psychicznie, a jedynie przeżywa trudny okres dojrzewania, który z uwagi na niekorzystne warunki środowiskowe przebiega bardzo ostro. Konflikty pomiędzy rodzicami a dziećmi w tym trudnym okresie występują także i w rodzinach naturalnych. Dlatego nie ma ważnych powodów rozwiązania przysposobienia w rozumieniu art. 125 § 1 k.r.o. Uwzględnienie powództwa nie jest możliwe także i dlatego ponieważ rozkład więzi rodzinnej wynika z postępowania samej powódki, która zawsze miała niewłaściwy, krytyczny i mało serdeczny stosunek do dziecka i cechował go zawsze duży rygoryzm. Reakcja pozwanej na takie zachowanie powódki wynikała z niedojrzałości dziecka i poczucia zagrożenia.Rewizja powódki od tego wyroku w istocie sprowadza się do zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 125 k.r.o.) i sprzeczności ustaleń z treścią zebranego materiału, mimo powołania się na podstawę z art. 368 pkt 4 k.p.c. wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa, ewentualnie jego uchylenie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest nieuzasadniona.Zdaniem skarżącej, rozwiązanie przysposobienia uzasadnia brak jakiejkolwiek więzi uczuciowej między stronami o czym świadczy przebywanie pozwanej w rodzinie zastępczej krewnych zmarłego przysposobionego ojca pozwanej. Uszło jednak uwadze skarżącej, że brak tej więzi, jak to prawidłowo ustalił Sąd Wojewódzki, jest rezultatem zaniedbywania przez powódkę obowiązku prawidłowego wychowania, jaki z mocy ustawy, w wyniku niewadliwego i prawnie w pełni skutecznego przysposobienia ciążył na niej w stosunku do przysposobionej córki. Stosunek powódki do mał. Iwony był zawsze oschły nacechowany dużym rygoryzmem i trudny okres, jaki przeżyło dziecko po śmierci ojca, z którym łączył go serdeczny stosunek, został spotęgowany błędami wychowawczymi popełnionymi przez matkę. Rozwiązanie przysposobienia jest niedopuszczalne w sytuacji gdy wystąpienie, ważnego powodu w rozumieniu art. 125 § 1 k.r.o. występuje po stronie żądającej rozwiązania stosunku przysposobienia czemu dał wyraz Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie (por. orzeczenie SN z dnia 16 maja 1958 r. I CR 529/57, wyrok SN z dnia 12 marca 1963 r. I CR 827/62 OSNCP 1964/7-8 poz. 132 i wyrok SN z dnia 4 grudnia 1968 r. II CR 375/68 OSNCP 1969/10 poz. 174).Nie zachodzi także sprzeczność ustaleń dokonanych w zaskarżonym wyroku z treścią zebranego materiału. Z zeznań bowiem świadków Zdzisława S. i Marii S. wynika jednoznacznie stosunek powódki do mał. Iwony oraz motywy jakimi kierowała się powódka umieszczając córkę w sanatorium dla dzieci nerwowo i psychicznie chorych. Ponadto w opinii Wojewódzkiej Przychodni Matki i Dziecka - Poradni Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży z dnia 24 stycznia 1982 r. (k. 38), której moc dowodowa nie została w żaden sposób podważona, stwierdzone zostało, że sytuacja dziecka i jego obecny stosunek do matki jest następstwem błędów wychowawczych. Słusznie więc Sąd Wojewódzki uznał, że nie zachodzą ważne powody do rozwiązania przysposobienia, a jeśliby nawet przyjąć, że więź rodzinna pomiędzy stronami została zerwana to ten stan rzeczy wynika z postępowania samej powódki. Rozwiązanie przysposobienia godziłoby ponadto w dobro dziecka skoro powódka konsekwentnie dąży do umieszczenia go z powrotem w domu dziecka, czemu daje wyraz także w swoim piśmie skierowanym do Sądu Najwyższego.Z przytoczonych względów rewizja powódki jako pozbawiona podstaw rewizyjnych podlega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II CSK 309/17 2017-10-18Czy istnieją ważne powody do rozwiązania przysposobienia, gdy więź między stronami uległa zerwaniu z powodu działań przysposabiającego, a przysposobiona osoba nie wykazała inicjatywy w nawiązaniu kontaktu z obawy przed o…
- I CR 339/81 1981-12-21Czy istnieją ważne powody do rozwiązania stosunku przysposobienia, gdy przysposobiony jest dorosły i posiada własne dzieci, a między stronami doszło do konfliktu o charakterze majątkowym i rodzinnym?
- II CR 78/69 1969-10-04Czy rozwód przysposabiającego z matką dziecka przysposobionego, przy jednoczesnym braku więzi uczuciowej między przysposabiającym a dzieckiem, stanowi ważny powód do rozwiązania stosunku przysposobienia, jeśli nie ucierp…
- II CR 167/66 1966-06-02Czy obojętność lub niechęć przysposabiającego rodzica wobec przysposobionego dziecka stanowi wystarczającą przesłankę do rozwiązania przysposobienia?
- IV CR 180/81 1981-06-16Czy istnieją ważne powody do rozwiązania przysposobienia pełnoletniej osoby, jeśli więź rodzinna została zerwana, a utrzymywanie stosunku narusza godny ochrony interes żądającego?
Powołane przepisy
art. 125 § 1 KROart. 125 KROart. 368 pkt 4 KPCart. 387 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.