Rw 333/82

PostanowienieIzba Cywilna1982-04-19

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie osób pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych w okresie stanu wojennego, w kontekście odpowiedzialności karnej za przestępstwa związane ze służbą, można stosować przepisy postępowania karnego dotyczące żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, w tym art. 584 k.p.k. do stosowania środków zapobiegawczych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, uznając, że sąd pierwszej instancji nie wskazał przesłanek z art. 217 k.p.k. Stwierdzenie, że aresztowanie stosuje się "z uwagi na potrzeby dyscypliny w jednostkach zmilitaryzowanych", wskazuje na błędne zastosowanie art. 584 k.p.k. Przepis ten dotyczy żołnierzy, a nie osób pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych. Choć ustawa o powszechnym obowiązku obrony PRL w związku ze stanem wojennym upoważnia do stosowania przepisów prawa karnego materialnego wobec tych osób, nie obejmuje to przepisów postępowania karnego.
Stan faktyczny
Wojskowy Sąd Okręgowy zastosował środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego Stanisława S., pełniącego służbę w jednostce zmilitaryzowanej, uzasadniając to potrzebami dyscypliny. Obrońca wniósł zażalenie na to postanowienie. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie obrońcy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uwzględnił zażalenie obrońcy i uchylił zaskarżone postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wobec oskarżonego Stanisława S.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Górski (sprawozdawca), płk E. Zawiłowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 1982 r. zażalenia obrońcy na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 29 marca 1982 r. w sprawie uchylenia zastosowanego względem oskarżonego Stanisława S. środka zapobiegawczego - tymczasowego aresztowania i po zapoznaniu się z pisemnym wnioskiem przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnoszącego o nieuwzględnienie zażalenia obrońcy - uwzględniając zażalenie obrońcy - uchylił zgodnie z art. 213 k.p.k. zaskarżony wobec oskarżonego Stanisława S. środek zapobiegawczy - tymczasowe aresztowanie.Uzasadnienie faktyczneStosując wobec oskarżonego Stanisława S. środek zapobiegawczy - tymczasowe aresztowanie, sąd pierwszej instancji nie wskazał, aby zachodziła jakakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 217 k.p.k. Stwierdził natomiast, że czyni to "z uwagi na potrzeby dyscypliny w jednostkach zmilitaryzowanych" co wskazuje na to, iż miał na względzie treść art. 584 k.p.k. Tymczasem art. 584 k.p.k. ma zastosowanie do żołnierza, a nie do osób pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych. Wprawdzie - w myśl art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 27 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL w związku z uchwałą Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. w sprawie wprowadzenia stanu wojennego - osoby pełniące obecnie służbę w jednostkach zmilitaryzowanych - ze względu na bezpieczeństwo państwa - ponoszą odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w związku z tą służbą według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, jednakże stanowi to jedynie upoważnienie ustawy do stosowania wobec nich odpowiednich przepisów prawa karnego materialnego, a nie przepisów postępowania karnego. Interpretacja rozszerzająca bowiem tego wyjątkowego przepisu jest niedopuszczalna (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 213 KPKart. 217 KPKart. 584 KPKart. 234 ust. 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.