III PZ 18/81
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1981-08-31
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd jest właściwy do rozpatrzenia roszczeń o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę związanych ze śmiercią syna powódki, który był zatrudniony w ramach Ochotniczych Hufców Pracy, czy też sprawa powinna być przekazana zakładowej komisji rozjemczej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zatrudnienie uczestnika Ochotniczych Hufców Pracy (OHP) na podstawie umowy o pracę, nawet jeśli nie została zawarta na piśmie, podlega rozpatrzeniu przez zakładową komisję rozjemczą. Niezachowanie formy pisemnej umowy o pracę nie powoduje jej nieważności, a fakt dopuszczenia do pracy i podporządkowania kierownictwu zakładu pracy świadczy o nawiązaniu stosunku pracy. W związku z tym, sąd stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Powódka dochodziła od pozwanego Przedsiębiorstwa odszkodowania, zadośćuczynienia i renty w związku ze śmiercią syna, który pracował na budowie elektrowni w ramach Ochotniczych Hufców Pracy (OHP). Pozwany twierdził, że wypłacił już należne odszkodowanie zgodnie z ustawą wypadkową. Sąd Wojewódzki stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę zakładowej komisji rozjemczej. Powódka zaskarżyła to postanowienie, kwestionując istnienie umowy o pracę między synem a pozwanym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki, potwierdzając tym samym postanowienie Sądu Wojewódzkiego o przekazaniu sprawy zakładowej komisji rozjemczej.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Zaziemski.Sędziowie: SN E. Brzeziński, T. Szymanek.Protokolant: K. Kowalska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 1981 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Danuty K. przeciwko Przedsiębiorstwu Budowy Elektrowni i Przemysłu w K. o odszkodowanie na skutek zażalenia powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w K., z dnia 26 maja 1981 r. postanawia:oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa kwoty 105.760 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, renty oraz zwrot wydatków związanych ze śmiercią jej syna w czasie wykonywania pracy na budowie elektrowni w J.Pozwane Przedsiębiorstwo wniosło o oddalenie powództwa z tej przyczyny, że już wypłaciło powódce w związku ze śmiercią jej syna odszkodowanie przewidziane przepisami ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105).Sąd Wojewódzki ustalił, że syn powódki był zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę i postanowieniem z dnia 26 maja 1981 r. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę zakładowej komisji rozjemczej.W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka twierdzi, że pozwane Przedsiębiorstwo nie wykazało, by jej syna łączyła z tym Przedsiębiorstwem umowa o pracę, a tym samym zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 38 i 39 wymienionej wyżej ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i podlega uchyleniu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z zarządzeniem nr 25 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 9 maja 1973 r. w sprawie rekrutacji, zatrudniania, szkolenia zawodowego i wynagrodzenia uczestników Ochotniczych Hufców Pracy i Federacji Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej (Dz. U. MPP i SS z 1973 r. Nr 2, poz. 2), wydanego na podstawie delegacji zawartej w uchwale nr 185 Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1972 r. w sprawie Ochotniczych Hufców Pracy Związku Młodzieży Socjalistycznej i Związku Młodzieży Wiejskie (Monitor Polski Nr 36, poz. 199), syn powódki był zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie w ramach wakacyjnego hufca pracy.Zatrudnienie uczestnika OHP następuje na podstawie umowy o pracę, naukę zawodu lub przyuczenie do określonej pracy, zawartej na czas określony (art. 22, 25 i 29 k.p.). Syna powódki łączył z pozwanym Przedsiębiorstwem pierwszy z wymienionych rodzajów umowy.Umowa ta była poprzedzona umową o zatrudnienie uczestnika OHP zawartą pomiędzy Komendą Główną OHP a jego przyszłym zakładem pracy, która określiła warunki pracy, świadczenia socjalno-bytowe przysługujące uczestnikom OHP oraz zobowiązanie zakładu pracy do zatrudnienia uczestników OHP grupowo, w miarę możliwości w samodzielnych zespołach.Zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami umowa ta powinna być zawarta na piśmie z wyraźnym określeniem rodzaju i warunków umowy.Pozwane Przedsiębiorstwo twierdzi, że w tej formie zawarło z synem powódki umowę, lecz nie może jej obecnie przedłożyć w sądzie, ponieważ prawdopodobnie zaginęła w postępowaniu karnym.Nie ma to - wbrew twierdzeniu powódki zawartym w zażaleniu - znaczenia decydującego, gdyż niezachowanie formy pisemnej, o której mowa w art. 29 § 1 k.p., nie powoduje nieważności umowy o pracę. Zakładając nawet, że pozwane Przedsiębiorstwo nie zawarło z synem powódki umowy o pracę na piśmie, ale przez fakt dopuszczenia go do wykonywania pracy oraz podporządkowania kierownictwu zakładu pracy, doszło między stronami do zawarcia umowy o pracę. Za powyższym zapatrywaniem przemawia także fakt, że uczestnicy OHP otrzymywali wynagrodzenie na podstawie imiennych list płac, pracę świadczyli osobiście i to czynności wyznaczone im i dozorowane przez pracowników pozwanego Przedsiębiorstwa;Nie była to zatem umowa zlecenia, na którą powołuje się powódka w zażaleniu.W świetle tych rozważań trafny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że do rozpatrzenia żądań powódki właściwa jest z mocy art. 248 § 1 pkt 5 k.p. zakładowa komisja rozjemcza.
Powiązane orzeczenia
- II PR 41/68 1968-03-18Czy odszkodowanie z prawa cywilnego i odprawa pośmiertna z układu zbiorowego pracy podlegają zasadzie compensatio lucri cum damno przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę i renty uzupełniającej w przypadku śm…
- I PZP 46/75 1975-12-15Czy roszczenie o odprawę pośmiertną, wynikające ze stosunku pracy, podlega rozpoznaniu przez sądy powszechne, czy też przez komisje rozjemcze i sądy pracy?
- I PR 139/62 1963-03-01Czy rodzice zmarłego pracownika, którzy posiadają gospodarstwo rolne i liczyli na pomoc syna, mogą dochodzić od pracodawcy zmarłego renty uzupełniającej lub odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, jeśli syn nie utrzym…
- II CR 145/70 1970-06-05Czy w przypadku śmierci pracownika, który był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jego roszczenia ze stosunku pracy przechodzą na spadkobierców?
- II PR 597/68 1969-01-21Czy kwota odszkodowania zasądzona na rzecz wdowy po pracowniku, który zginął w wypadku przy pracy, powinna zostać obniżona o kwotę otrzymaną z ubezpieczenia OC, a renta uzupełniająca powinna być przyznana bez ograniczeni…
Powołane przepisy
art. 38art. 22art. 29 § 1 KPart. 248 § 1 pkt 5 KP§ 1§ 1 pkt 5
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.