IV KR 100/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Mochtak.Sędziowie SN: R. Góral (spr.), S. Pawelec.Protokolant: P. Janiszewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Borowicz.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna na rozprawie po rozpoznaniu sprawy Tadeusza K., Ludwika Ż., Adama K., Władysława K., Józefa T., Eugeniusza P., Romana Z., Stanisława S., Eugeniusza M., Andrzeja B., Bolesława P., Eugeniusza K., Kazimierza R. s. Karola Kazimierza R. s. Franciszka, Adama T., Antoniego T., Fryderyka K., Aleksandra G., Jana K., Jana W., Romana D., Romana W., Stanisława S., Romana Ł., Tadeusza K. i Waleriana J. oskarżonych z art. 202 k.k. i in.z powodu rewizji prokurator co do wszystkich oskarżonych oraz rewizji oskarżonych Tadeusza K., Ludwika Ż., Adama K., Władysława K., Józefa T., Romana W. i Stanisława S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 31 lipca 1980 r. II K 19/79I.zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu do:1.osk. Tadeusza K w ten sposób, że karę konfiskaty mienia ogranicza do samochodu osobowego Fiat 125p wymienionego pod pkt 6 protokołu tymczasowego zajęcia mienia ruchomego (k. 22, tom I) i wkładów oszczędnościowych na kwotę 108.000 zł i 158.643 zł umieszczonych na książeczkach PKO wymienionych pod poz. 3 i 4 tegoż protokołu;2.osk. Władysława K. w ten sposób, ze eliminuje z kary konfiskaty mienia budynki mieszkalne znajdujące się w M. pod nr 7 wraz z gruntem, na. którym zostały wzniesione wymienione w postanowieniu o zabezpieczeniu majątku (k. 33-34, tom III);3.oskarżonych wymienionych w pkt VII wyroku w ten sposób, że poprawia kwalifikację prawną przypisanego oskarżonym przestępstwa przez przyjęcie w miejsce art. 199 § 1 w zw. z art. 265 § 1 i art. 58 i 10 § 2 k.k. - art. 199 § 1 w zw. z art. 266 § 4, art. 58 i 10 § 2 k.k. i przyjmując za podstawę wymiaru kary art. 266 § 4 k.k. wymierza oskarżonym: Romanowi W., Stanisławowi S., Fryderykowi K., Janowi K. i Romanowi Ł. kary po 1 (jednym) roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania na okres 4 (czterech) lat;II.w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;III.zwalnia osk. T.K. od opłaty i kosztów postępowania rewizyjnego. Koszty postępowania rewizyjnego związane z rewizją prokuratora odnośnie do pozostałych oskarżonych przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.Uzasadnienie faktyczneProkurator Wojewódzki w T. postawił w stan oskarżenia: Tadeusza K., Ludwika Ż., Adama K., Władysława K., Józefa T., Eugeniusza P., Romana Z., Stanisława S., Eugeniusza M., Andrzeja B., Bolesława P., Eugeniusza K., Kazimierza R. s. Karola, Kazimierza R. s. Franciszka, Adama T., Antoniego T., Fryderyka K., Aleksandra G., Jana K., Jana W., Romana D., Romana W., Stanisława S., Romana Ł., Tadeusza K. i Waleriana J., zarzucając im to, że:w okresie od 1967 r. do czerwca 1978 r. w D. województwa t., działając w podobny sposób i z góry powziętym zamiarem, wspólnie i w porozumieniu z osobami objętymi odrębnym postępowaniem, wykorzystując działalność gospodarczą stacji benzynowej CPN Nr x w D. oraz innych jednostek gospodarki uspołecznionej zagarnęli wygospodarowane nadwyżki paliw płynnych i olejów konfekcjonowanych, wystawiając w tym celu nie odpowiadające prawdzie rachunki za zakupione paliwa i oleje lub potwierdzając nieprawdę w kartach drogowych co do ilości przejechanych kilometrów i zużytych materiałów pędnych, przy czym ajenci stacji benzynowej CPN nr x - Tadeusz K. i Władysław K. współuczestniczyli w zagarnięciu kwot co najmniej 9.000.000 zł, Józef T. współuczestniczył w zagarnięciu kwoty co najmniej 8.000.000 zł, Ludwik Ż. i Adam K. współuczestniczyli w zagarnięciu kwoty co najmniej 1.000.000 zł na szkodę Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w K., W. Spółdzielni Transportu Wiejskiego, Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w D., Zakładu Energetycznego - Rejon w D., W. Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego, M. Przedsiębiorstwa Budowlanego i innych jednostek gospodarki uspołecznionej, natomiast kierowcy uczestniczyli w zagarnięciu - Eugeniusz P kwoty co najmniej 60.000 zł, Roman Z. co najmniej 55.000 zł, Eugeniusz M. kwoty co najmniej 8.100 zł, Bolesław P. kwoty co najmniej 5.000 zł, Eugeniusz K. kwoty co najmniej 10.000 zł, Jan W kwoty co najmniej 37.000 zł, Roman W. kwoty co najmniej 1.500 zł, Stanisław S. kwoty co najmniej 2.000 zł, Tadeusz K. kwoty co najmniej 3.500 zł na szkodę W. Spółdzielni Transportu Wiejskiego - Oddział w D.; Stanisław S. kwoty co najmniej 18.000 zł, Andrzej B. kwoty co najmniej 25. 000 zł, Kazimierz R. kwoty co najmniej 20.000 zł, Adam T. kwoty co najmniej 10.000 zł, Jan K. kwoty co najmniej 2.100 zł na szkodę Zakładu Energetycznego - Rejon w D.; Kazimierz R. kwoty co najmniej 20.000 zł na szkodę Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w D.; Roman D. kwoty co najmniej 10.000 zł na szkodę W. Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego - Oddział w D; Roman Ł. kwoty co najmniej 1.400 zł na szkodę Przedsiębiorstwa Konserwacji Urządzeń Wodnych i Melioracyjnych w K. - KGR w D.; Walerian J. kwoty co najmniej 20.000 zł na szkodę M. Przedsiębiorstwa Budowlanego w M.,tj. w stosunku do Tadeusza K., Adama K., Ludwika Ż., Władysława K. i Józefa T. - przestępstwo z art. 202 § 2 i 266 § 4 k k.w. w zw. z art. 10 § 2 i 58 k.k., natomiast w stosunku do pozostałych oskarżonych przestępstwo z art. 202 § 1 k.k. i 266 § 4 w zw. z art. 10 § 2 k.k. i 58 k.k.Po rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki w T., wyrokiem z dnia 31 lipca 1980 r. II K 19/79 uznał:I. Oskarżonych Tadeusza K., Ludwika Ż,. Adama K., Władysława K., Józefa T. winnymi tego, że w okresie od 1967 r. zaś Adam K. od października 1976 r. do czerwca 1978 r. w D. województwa t. jako ajenci stacji CPN nr x, działając w warunkach przestępstwa ciągłego wspólnie i w porozumieniu, wykorzystując działalność gospodarczą stacji benzynowej CPN oraz innych jednostek gospodarki uspołecznionej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w różnych układach osobowych przy współudziale kierowców jednostek gospodarki uspołecznionej wystawiali rachunki na zakupione paliwa i oleje na ilości większe od faktycznie pobranych i współuczestniczyli w zagarnięciu kwoty co najmniej 388.950 zł, przy czym udział ich sprowadził się do zagarnięcia 1/3 tej kwoty, tj. co najmniej 129.650 zł, działając na szkodę Spółdzielni Transportu Wiejskiego Oddział D., Zakładu Energetycznego Rejon D., M. Przedsiębiorstwa Budownictwa, Przedsiębiorstwa Konserwacji Urządzeń Wodnych w K., W. Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego - Oddział w D., Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w D., czym dopuścili się przestępstwa z art. 202 § 2 k.k., art. 266 § 4 k.k. w zw. z art. 53 k.k. i art. 10 § 2 k.k. i za to na zasadzie art. 202 § 2 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k. i art. 36 § 3 k.k. skazał:a)Tadeusza K. na karę 6 lat pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 150.000 zł,b)Ludwika Ż. na karę 5 lat pozbawienia wolności i 100.000 zł grzywny,c)Józefa T. na karę 5 lat pozbawienia wolności i grzywnę 100.000 zł,d)Władysława K. na karę 8 lat pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 200.000 zł,e)Adama K. przy zastosowaniu art. 57 § 2 pkt 2 i § 3 pkt 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 60.000 zł;II. Na zasadzie art. 37 § 1 k.k. na wypadek nieuiszczenia grzywny w terminie określił wobec oskarżonych zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w kwocie 150 zł i w rozmiarze:Tadeuszowi K. - 2 lata 9 miesięcy, Józefowi T. i Ludwikowi Ż. po 1 rok, 10 miesięcy i 1 dzień, Adamowi K. 1 rok i 1 miesiąc, 5 dni, Władysławowi K. 3 lata pozbawienia wolności;III. Na zasadzie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego Tadeusza K., Ludwika Ż., Józefa T., Władysława K. pozbawienie praw publicznych na okres lat 5;IV. Na zasadzie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego Tadeusza K., Ludwika Ż., Józefa T., Władysława K. konfiskatę mienia w całości;V. Na zasadzie art. 57 § 4 k.k. odstąpił od orzeczenia kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia co do oskarżonego Adama K.;VI. Na zasadzie art. 83 § 1 k.k. zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okresy tymczasowego aresztowania, Tadeuszowi K., Adamowi K. Władysławowi K., Józefowi T. od dnia 21 czerwca 1978 r., zaś Ludwikowi Ż. od dnia 6 lutego 1979 r. do dnia 31 lipca 1980 r.;VII Oskarżonych Eugeniusza P., Romana Z., Stanisława S., Eugeniusza M., Andrzeja B., Bolesława P., Eugeniusza K., Kazimierza R. s. Karola, Kazimierza R. s. Franciszka, Adama T., Antoniego T., Fryderyka K., Aleksandra G., Jana K., Jana W., Romana D., Romana W., Stanisława S., Romana Ł., Tadeusza K., Waleriana J. uznał winnymi tego, że w okresie od 1967 r. do czerwca 1978 r. w D. województwa t., działając w warunkach przestępstwa ciągłego w celu zagarnięcia mienia społecznego przy wykorzystaniu swojej działalności kierowców jednostek gospodarki uspołecznionej fałszowali dokumenty rozliczeniowe w postaci kart drogowych przez zawyżanie ilości przejechanych kilometrów i zużycia paliw, pobierali w stacjach benzynowych mniejsze ilości paliw od wykazywanych w rachunkach wystawianych przez ajentów stacji benzynowej CPN Nr x w D., a następnie uzyskane z rachunków pieniądze przywłaszczali sobie, przy czym 1/3 z tych pieniędzy przekazywali poszczególnym ajentom stacji, zagarniając w ten sposób kwoty co najmniej: Eugeniusz P. - 60.000 zł, Roman Z. - 20.000 zł, Eugeniusz M. - 5.400 zł, Bolesław P. - 5.000 zł, Eugeniusz K. - 7.000 zł, Jan W. - 30.000 zł, Roman W. - 1.500 zł, Stanisław S. - 2,000 zł, Tadeusz K. - 3.500 zł na szkodę W. Spółdzielni Transportu Wiejskiego - Oddział w D., Stanisław S. - 18.000 zł, Andrzej B. - 15.000 zł, Kazimierz R. s. Franciszka - 20.000 zł, Adam T. - 7.000 zł, Antoni T. - 7.000 zł, Fryderyk K. - 1.000 zł, Aleksander G. - 10.000 zł, Jan K. - 2.100 zł na szkodę Zakładu Energetycznego Rejon w D., Kazimierz R. s. Karola - 5.400 zł na szkodę Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w D., Roman D. - 11.500 zł na szkodę W. Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego - Oddział w D., Roman Ł. - 1.400 zł na szkodę Przedsiębiorstwa Konserwacji Urządzeń Wodnych i Melioracyjnych w K. - KGR w D., Walerian J. - 15.000 zł na szkodę M. Przedsiębiorstwa Budowlanego w M., czym dopuścili się przestępstwa z art. 199 § 1 k.k., art. 265 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i art. 10 § 2 k.k. i za to na zasadzie art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k. i art. 36 § 3 k.k. skazał:1)Eugeniusza P. - na karę 2 lat pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 60.000 zł,2)Romana Z. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 40.000 zł,3)Eugeniusza M. - na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 20.000 zł,4)Bolesława P. - na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 10.000 zł,5)Eugeniusza K. - na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 15.000 zł,6)Jana W. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 30.000 zł,7)Romana W. - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 8.000 zł,8)Stanisława S. - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 9.000 zł,9)Tadeusza K. - na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 10.000 zł,10)Stanisława S. - na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 30.000 zł,11)Andrzeja B. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 20.000 zł,12)Kazimierza R. s. Franciszka - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 20.000 zł,13)Adama T. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 15.000 zł,14)Antoniego T. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 15.000 zł,15)Fryderyka K. - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 6.000 zł,16)Aleksandra G. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę v kwocie 20.000 zł,17)Jana K. - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 10.000 zł,18)Kazimierza R. s. Karola - na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 10.000 zł,19)Romana D. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 20.000 zł,20)Romana Ł. - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 8.000 zł,21)Waleriana J. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w kwocie 20.000 zł;VIII. Na zasadzie art. 37 § 1 k.k. zawiesił warunkowo wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 4 lata wszystkim oskarżonym wymienionym w punkcie VII ustęp 1 do 21;IX. Na zasadzie art. 37 § 1 k.k. na wypadek nieuiszczenia grzywny w terminie określił wobec oskarżonych Eugeniusza P., Romana Z., Eugeniusza M., Bolesława P., Eugeniusza K., Jana W., Romana W., Stanisława S., Tadeusza K., Stanisława S., Andrzeja B., Kazimierza R., Adama T., Antoniego T., Fryderyka K., Aleksandra G., Jana K., Kazimierza R. s. Karola, Romana D., Romana Ł., Waleriana J. zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w kwocie 100 zł;X. Na zasadzie art. 83 § 3 k.k. zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonej kary grzywny okresy tymczasowego aresztowania, przyjmując jeden dzień aresztu za równoważny grzywnie w kwocie 100 zł:1)Eugeniuszowi P. od dnia 28 lipca 1978 r. do 7 sierpnia 1979 r., uznając grzywnę w wysokości 37.500 zł za uiszczoną,2)Romanowi Z. od dnia 15 sierpnia 1978 r. do dnia 31 sierpnia 1979 r., uznając grzywnę w wysokości 37.600 zł za uiszczoną,3)Stanisławowi S. od dnia 5 grudnia 1978 r. do dnia 13 kwietnia 1979 r., uznając grzywnę w wysokości 12.900 zł za uiszczoną,4)Andrzejowi B. od dnia 5 grudnia 1978 r. do dnia 21 kwietnia 1979 r., uznając grzywnę wysokości 13.700 zł za uiszczoną,5)Kazimierzowi R. s. Franciszka od dnia 8 marca 1979 r. do dnia 14 kwietnia 1979 r., uznając grzywnę w kwocie 3.600 zł za uiszczoną,6)Adamowi T. od dnia 7 grudnia 1978 r. do dnia 27 lutego 1979 r., uznając grzywnę w kwocie 5.400 zł za uiszczoną,7)Antoniemu T. od dnia 6 marca 1979 r. do dnia 11 kwietnia 1979 r., uznając grzywnę w wysokości 3.500 zł za uiszczoną,8)Janowi W. od dnia 7 grudnia 1978 r. do dnia 22 marca 1979 r., uznając grzywnę w wysokości 10.600 zł za uiszczoną,9)Eugeniuszowi M. od dnia 15 sierpnia 1978 r. do dnia 4 marca 1979 r., uznając grzywnę w całości za uiszczoną,10)Eugeniuszowi K. od dnia 16 listopada 1978 r. do dnia 16 kwietnia 1979 r., uznając grzywnę w całości za uiszczoną,11)Kazimierzowi R. s. Karola od dnia 13 listopada 1978 r. do dnia 13 kwietnia 1979 r., uznając grzywnę za uiszczoną,12)Tadeuszowi K. od dnia 16 listopada 1978 r. do dnia 16 kwietnia 1979 r., uznając grzywnę za uiszczoną;XI. Na zasadzie art. 83 § 1 k.k. zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania: Eugeniuszowi M. od dnia 5. marca 1979 r. do dnia 28 maja 1979 r., Eugeniuszowi K. od dnia 17 kwietnia 1979 r. do dnia 14 maja 1979 r., Kazimierzowi R. s. Karola od dnia 14 kwietnia 1979 r. do dnia 8 maja 1979 r., Tadeuszowi. K. od dnia 17 kwietnia do dnia 14 maja 1979 r.;XII. Na zasadzie art. 363 § 1 k.p.k. zasądził solidarnie od oskarżonych: Tadeusza K., Ludwika Ż., Józefa T., Adama K., Władysława K. odszkodowanie na rzecz WSTW Oddział w D. kwotę 115.950 zł, na rzecz Zakładu Energetycznego Rejon w D. kwotę 40.050 zł, na rzecz M. Przedsiębiorstwa Budownictwa kwotę 15.000 zł, na rzecz Przedsiębiorstwa Konserwacji Urządzeń Wodnych w K. kwotę 700 zł, na rzecz WSBW Oddział D. kwotę 5.750 zł, na rzecz Rejonu Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w D. kwotę 8.100 zł - z 8% odsetkami od 1 lipca 1978 r., przy czym solidarne odszkodowanie ograniczył do kwoty ich udziału w zagarnięciu mienia oraz zasądził od nich solidarnie na rzecz Skarbu Państwa tytułem wpisu stosunkowego od zasądzonego odszkodowania kwotę 12.025 zł;XIII. Na zasadzie art. 75 § 3 k.k. zobowiązał oskarżonych do pokrycia szkody przez wpłacenie na rzecz WSTW Oddział w D. kwoty: Roman Z. - 20.000 zł, Bolesław P. - 5.000 zł, Eugeniusz K. - 7.000 zł, Jan W. - 15.000 zł, Tadeusz K. - 3.500 zł, zaś Kazimierz R. s. Karola - 5.400 zł na rzecz Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w D. - w terminie od dnia 30 listopada 1980 r.Od wyroku tego wnieśli rewizje prokurator i obrońcy oskarżonych: T.K., L.Ż., A.K., W.K., J.T., R.W., i S.S.1.Rewizja prokuratora, skarżąc wyrok w całości na niekorzyść oskarżonych, zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegający na:a)niesłusznym przyjęciu, iż oskarżeni ajenci i kierowcy zagarnęli wygospodarowane nadwyżki paliw płynnych wartości co najmniej 388.950 zł, podczas kiedy z ustaleń poczynionych w śledztwie oraz na rozprawie wynika, iż łączna wartość tych zagarniętych przez oskarżonych nadwyżek paliw płynnych wynosi co najmniej 9.000.000 zł;b)niesłusznym przyjęciu, iż czyny oskarżonych kierowców Eugeniusza P., Romana Z., Stanisława S., Eugeniusza M., Andrzeja B., Bolesława P., Eugeniusza K., Kazimierza R. s. Karola, Kazimierza R. s. Franciszka, Adama T., Antoniego T., Fryderyka K., Aleksandra G., Jana K., Jana W., Romana D., Romana W., Stanisława S., Romana Ł., Tadeusza K. i Waleriana J. wyczerpały znamiona dyspozycji z art. 199 § 1 k.k. i art. 265 § 1 k.k. w zw. z art. 58 i art. 10 § 2 k.k., podczas kiedy z poczynionych w śledztwie i na rozprawie ustaleń wynika, iż czyny ich wyczerpały znamiona przestępstw opisanych w art. 202 § 1 i art. 266 § 4 w zw. z art. 10 § 2 i art. 58 k.k.i wnosiła:o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, że:a)oskarżeni w warunkach opisanych w akcie oskarżenia zagarnęli wygospodarowane nadwyżki paliw płynnych wartości co najmniej 9.000.000 zł, czym dopuścili się przestępstw z. art. 202 § 2 i art. 266 § 4 w zw. z art. 10 § 2 i art. 58 k.k.,b)oskarżeni kierowcy dopuścili się czynów opisanych w akcie oskarżenia stanowiących przestępstwa z art. 202 § 1 k.k. i art. 266 § 4 w zw. z art. 10 § 2 i art. 58 k.k.,c)wymierzenie oskarżonym stosownie surowszych kar, adekwatnych do stopnia ich winy.2.Rewizja obrońcy osk. Tadeusza K., podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, wnosiła o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.3.Rewizja obrońcy osk. Ludwika Ż. zarzuciła wyrokowi:1)naruszenie prawa procesowego, a w szczególności:a)art. 357 i 372 k.p.k. przez pominięcie tak przy wydawaniu wyroku, jak i przy jego uzasadnianiu wyjaśnień oskarżonych złożonych na rozprawie, opinii biegłego Stefana B. - w części, w której biegły stwierdza, iż oskarżeni mogli nie dopuścić się zarzucanych im czynów, wyjaśnień Mariana L. (t. 51 k. 192-196) i zeznań Waleriana J. (tom 49 k. 6), z których to wyjaśnień i zeznań wynika, iż M. Przedsiębiorstwo Budowlane dopiero w 1975 roku zaczęło pobierać paliwo na stacji CPN w D.,b)art. 216 k.p.k. i 83 k.k.w. przez przetrzymywanie oskarżonego w aresztach Komendy MO, co umożliwiło - według wyjaśnień oskarżonych - wywieranie na nich nacisku w kierunku przyznania się do winy w śledztwie,c)art. 155 k.p.k. przez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego L.Ż. o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw gospodarki samochodowej pomimo braku przesłanek określonych w przepisach tegoż artykułu,2)błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a polegające w szczególności na:a)ustaleniu, że oskarżony L.Ż. współdziałał w zagarnięciu mienia na szkodę M. Przedsiębiorstwa Budownictwa w. M., pomimo iż oskarżony przestał pracować w stacji CPN w D. 31 XII 1971 roku, a pracownicy tegoż przedsiębiorstwa zaczęli zaopatrywać się w paliwo w D. dopiero w 1975 roku,b)ustalenie, że Ludwik Ż. współuczestniczył w zagarnięciu paliwa na wartość 100.000 złotych w latach 1967-1978, podczas gdy zakończył on pracę 31 XII 1971 roku,c)ustaleniu, że oskarżony Ludwik Ż. współuczestniczył w przekazywaniu korzyści majątkowych kontrolerom, a w szczególności H.D., podczas gdy na skutek kontroli przeprowadzonej przez H.D. ujawniającej kilkunastolitrową różnicę licznikową Ludwik Ż. został zwolniony z pracy.Powołując się na powyższe zarzuty, rewizja wnosiła o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.4.Rewizja obrońcy osk. Władysława K. i Adma K. wnosiła o zmianę o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonych bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie o zmianę wyroku przez wydatne złagodzenie kar.Jako podstawę rewizja podniosła:1)zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, a to art. 7 § 1 k.k. w zw. z art. 202 § 2 k.k.,2)naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 3 § 1, 2 i 3 k.p.k., art. 357 k.p.k. i art. 372 § 1 k.p.k., co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia,3)błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę orzeczenia w stosunku do oskarżonych Władysława i Adama K. co miało istotny wpływ na treść niekorzystnego dla oskarżonych orzeczenia (art. 387 pkt 3 k.p.k.),4)i wreszcie zarzut wymierzenia oskarżonym K. kar niewspółmiernie wysokich w stosunku do stopnia ewentualnej ich winy (art. 387 pkt 4 k.p.k.).5.Rewizja obrońcy osk. Józefa T., Romana W. i Stanisława S. zarzuciła wyrokowi:a)obrazę przepisu art. 7 § 1 k.k.,b)obrazę art. 3 i art. 360 § 2 pkt 1 k.p.k.,c)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez stwierdzenie, że oskarżeni dopuścili się czynów opisanych w akcie oskarżenia z uwzględnieniem zmian zarzutu w sentencji skazującego wyroku i wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie osk. osk. Józefa T., Romana W. i Stanisława S. lub uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizje wszystkich oskarżonych oparte są na tych samych podstawach. Kwestionują trafność rozstrzygnięcia w zakresie winy. Mogą być omówione łącznie.Konfrontacja wyrażonego w treści rozstrzygnięcia stanowiska Sądu Wojewódzkiego z zebranymi w sprawie materiałami dowodowymi prowadzi do wniosku, iż rewizje nie są zasadne. Wbrew ich stwierdzeniom Sąd Wojewódzki nie popełnił błędu w ocenie dowodów, a w konsekwencji nie dopuścił się również błędu w ustaleniach faktycznych.Rozważając zagadnienie winy, Sąd I instancji dysponował odpowiednimi dowodami w tym zakresie, w szczególności wyjaśnieniami oskarżonych, którzy w śledztwie, w tym i przed prokuratorem, z wyjątkiem osk. T., wielokrotnie słuchani, przyznali się do zarzuconych im czynów, opisując szczegółowo mechanizm ich działań przestępnych. Opisywali oni zwłaszcza wielokrotnie sposób nawiązania kontaktów, fakty wygospodarowywania przez kierowców pojazdów mechanicznych, zatrudnionych w jednostkach gospodarki uspołecznionej, nadwyżek paliwa, sposób ich zbywania ajentom stacji benzynowych i zasady rozliczeń, podziału zysku i inne związane z. tym kwestie. Wskazywali przy tym osoby współuczestniczące w przestępstwie, w tym także osobę przeczącego winie osk. Józefa T. (m.in. K., P., Z., ). Opisywane przez poszczególnych oskarżonych zasady i sposób działania korespondowały ze sobą, pokrywając się również w nieistotnych szczegółach.Wyjaśnienia oskarżonych znajdowały pokrycie, jeśli chodzi o mechanizm i zasady działania, w zeznaniach świadków, dokonujących rozliczeń kierowców wygospodarowujących nadwyżki paliwa. Zasady te znalazły także potwierdzenie w opinii biegłego. Potwierdziła to także wyrywkowa kontrola dokumentów, na podstawie których kierowcy rozliczali się z pobranego paliwa. Kontrola ta wykryła przypadki posiadania rachunków na pobrane paliwo w ilościach, które niejednokrotnie przekraczały pojemność zbiorników benzynowych znajdujących się w prowadzonych przez nich pojazdach.Fakt wygospodarowywania przez kierowców nadwyżek i zbywania ich występującym w rozpoznawanej sprawie oskarżonym ajentom stacji benzynowej wynika z zeznań św. Zbigniewa L., które Sąd Wojewódzki, w toku przesłuchania tego świadka, ujawnił ze śledztwa, na kartach 8-9 I tomu akt.Nie jest również bez znaczenia dla oceny trafności stanowiska Sądu Wojewódzkiego to, że zdecydowana większość skazanych w rozpoznawanej sprawie za współudział w przestępstwie, nie zaskarżyła wyroku, akceptując tym samym uznanie ich winy.Dodatkowo w odniesieniu do osk. Ż. należy podnieść, że jakkolwiek prawdą jest, iż Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się w ogóle do twierdzeń tego oskarżonego co do okresu jego zatrudnienia w stacji benzynowej, w szczególności iż pracę na tej stacji zakończył w dniu 31.XII.1971 r., to jednakże stwierdzić trzeba, iż rewizja zdaje się nie dostrzegać niektórych okoliczności wyjaśniających tę kwestię. Rewizja pomija mianowicie treść wyjaśnień osk. Ż. złożonych w postępowaniu przygotowawczym, w których okoliczności te oskarżony wyjaśnił w sposób nie mogący nasuwać dalszych wątpliwości. W tomie drugim akt śledztwa na kartach 12, 28, 32v, 40 i 42 oskarżony ten podał wprawdzie, że zaprzestał pracę na stacji w omawianym okresie na skutek stwierdzonych w wyniku kontroli nieprawidłowości w jego pracy, to jednakże po stosunkowo krótkiej przerwie, na zlecenie Kazimierza J. rozpoczął ponownie pracę na stacji CPN w T., bez formalnej zgody dyrekcji, początkowo w zakresie usług. W następnym okresie uzyskał również formalną zgodę dyrekcji w K. na zatrudnienie go, lecz wyłącznie przy usługach. Faktycznie wypisywał także rachunki i obsługiwał dystrybutor, w tym również wobec kierowców pozostawiających nadwyżki paliwa (k. 32v). W sumie więc, według jego wyjaśnień, mógł być wyłączony z działalności przestępczej przez okres około 7 miesięcy.Podobnie nieistotny jest zarzut rewizji tego oskarżonego co do okresu zaopatrywania się w omawianej stacji CPN M. Przedsiębiorstwa Budowlanego. Decydujące znaczenie ma tu bowiem wysokość wyliczonej przez biegłego szkody na podstawie dokumentów.Rewizje nie wniosły nowych elementów, które mogłyby podważyć trafność oceny dowodów i poczynione przez Sąd Wojewódzki ustalenia. Ograniczyły się one właściwie wyłącznie do polemiki ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego. W toku kontroli instancyjnej Sąd Najwyższy nie znalazł również podstaw do kwestionowania orzeczenia Sądu Wojewódzkiego. W szczególności przekonujące jest stanowisko tego Sądu, iż zmiana wyjaśnień przez wszystkich oskarżonych dokonana na rozprawie głównej i generalne przeczenie winie, jest podyktowana względami obrony. Nie ma więc podstaw do podważania trafności ustaleń Sądu w zakresie winy.Należało podzielić również stanowisko Sądu Wojewódzkiego w zakresie przyjętej w wyroku wartości zagarniętego mienia. Wbrew twierdzeniom rewizji, zwłaszcza rewizji prokuratora, nie można dopatrzyć się niekonsekwencji w stanowisku Sądu Wojewódzkiego mającej wyrażać się w przyjęciu za podstawę orzeczenia o winie oskarżonych ich wyjaśnień ze śledztwa, przy jednoczesnym odrzuceniu tych wyjaśnień w przedmiocie wartości zagarniętego mienia.Rewizja prokuratora wydaje się nie dostrzegać istotnej różnicy w tych dwóch, odmiennego charakteru kwestiach. O ile bowiem sam fakt popełnienia przestępstwa, metody działania, sposób rozliczania - jednakowy zresztą we wszystkich wypadkach popełniania przestępstw w stacjach benzynowych na terenie całego kraju - nie jest trudny do zapamiętania i odtworzenia, to wielkość i rozmiary przestępstwa, zawierające elementy natury rachunkowej, wymagają dużej dokładności. W dodatku w zakresie dokonywania ustaleń służących za podstawę wnioskowania o winie oskarżonych Sąd I instancji, poza wyjaśnieniami oskarżonych, dysponował innymi - jak to wyżej przedstawiono - dowodami.W zakresie wielkości zagarniętego mienia natomiast podstawę ustaleń stanowiły wyłącznie wyjaśnienia tych oskarżonych. Brak jest w sprawie jakichkolwiek innych dowodów.Za trafne i nie nasuwające zastrzeżeń należało uznać stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż wyjaśnienia oskarżonych ajentów, w stosunku do których kierowany jest przede wszystkim zarzut operowania wysokimi kwotami, nie mogą stanowić wystarczających podstaw do poczynienia trafnych ustaleń. Słusznie Sąd I instancji podniósł rażące rozbieżności występujące wyjaśnieniach oskarżonych w przedmiocie wartości zagarniętego mienia.Analiza tych wyjaśnień wykazuje ponadto, iż w kolejnych przesłuchaniach oskarżeni z reguły podawali wyższe kwoty, przy czym różnice są rażące, np. u osk. K. wahały się one od kilku czy kilkunastu tysięcy złotych do kwoty przekraczającej 600 tys. zł.Istotnie, uwzględniając wyjątkowo długi okres działalności przestępczej i dużą ilość transakcji przestępczych dokonywanych w różnych zresztą okolicznościach oraz zawodność pamięci, nie można oczekiwać od oskarżonych zbyt dużej precyzji w określaniu wysokości zagarnianych kwot oraz obdarzać dokonanych przez nich wyliczeń zbyt dużym zaufaniem. Podnieść przy tym należy, iż oskarżeni, licząc na bezkarność, nie prowadzili specjalnej ewidencji zagarnianych kwot ani też nie starali się utrwalić tego w pamięci dla celów dowodowych.Oceny tej nie zmienia fakt prowadzenia wielokrotnych przesłuchań, w toku których oskarżeni ci powtarzali te same okoliczności.Oskarżony T. przesłuchiwany był aż 44 razy.Tego rodzaju metoda zbierania w toku postępowania przygotowawczego dowodów nie może zresztą zyskać aprobaty.Wielokrotność przesłuchań, przy jednoczesnym zmęczeniu i złym samopoczuciu przesłuchiwanych, o czym świadczą wzmianki w protokołach przesłuchań, mogą nasuwać wątpliwości co do istnienia warunków zapewniających im swobodę wypowiedzi. W żadnym jednak wypadku nie można uznać za słuszne przekonania, zdającego się wynikać ze stosowanej w postępowaniu przygotowawczym praktyki, iż większa liczba przesłuchań, w których ma miejsce przyznanie, w celu utrwalenia tego przyznania, wzmacnia moc dowodową tego przyznania.Wprost przeciwnie, może nawet prowadzić do osłabienia mocy dowodowej przyznanych w toku przesłuchania okoliczności, z uwagi na wiążące się z wielością przesłuchań fizyczne i psychiczne zmęczenie. W każdym razie budzić muszą wątpliwości podawane przez oskarżonych ajentów w toku wielokrotnych przesłuchań, szczegółowo wyliczenia dotyczące osiąganych korzyści z działalności przestępczej prowadzonej w tak długim, bo blisko dziesięcioletnim okresie. Podzielić należało stanowisko Sądu I instancji, iż dokładność ta wprost razi.Dysponując więc takimi dowodami i mając uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistością, zmuszony był Sąd Wojewódzki poszukiwać rozwiązania, które byłoby najbliższe prawdy. Odstępując od przyjęcia wartości określonej w akcie oskarżenia na podstawie zmiennych w tym zakresie wyjaśnień oskarżonych, Sąd Wojewódzki postąpił w sposób jedynie możliwy. Przyjmując najkorzystniejszą dla oskarżonych sytuację, Sąd Wojewódzki oparł się na wyjaśnieniach oskarżonych kierowców, którzy z uwagi choćby na mniejsze rozmiary swego działania, mieli bez wątpienia lepsze możliwości zapamiętania tych wielkości. Stanowisko to, tłumacząc wstępujące w sprawie, a niedające się usunąć wątpliwości, na korzyść oskarżonych, uwzględnia zasadę wyrażoną w art. 3 § 3 k.p.k.Słuszności tego stanowiska nie może podważyć odmienne twierdzenie rewizji prokuratora. Rewizja ta zresztą ogranicza się jedynie do przeciwstawienia stanowisku Sądu własnego poglądu zaprezentowanego w akcie oskarżenia.Nie przytacza natomiast żadnego argumentu opartego na sprawdzalnych dowodach, mogących wykazać błędność orzeczenia Sądu Wojewódzkiego.Ocena prawna czynów przypisanych oskarżonym ajentom stacji benzynowej nie nasuwa zastrzeżeń.Podzielić należało również stanowisko Sądu Wojewódzkiego kwalifikującego działanie oskarżonych kierowców, jeśli chodzi o przepis podstawowy, z art. 199 § 1 k.k., nie zaś z art. 202 § 1 k.k. Istotnie oskarżeni ci, będąc zwykłymi, prostymi ludźmi, legitymującymi się zaledwie podstawowym wykształceniem, mogli nie obejmować swą świadomością współdziałania także z innymi osobami poza osobą ajenta, z którym nielegalną transakcję załatwiali.Nie można uznać za zasadne twierdzenia rewizji prokuratora, iż oskarżeni załatwiając transakcję z różnymi ajentami, bez wątpienia mieli świadomość działania wspólnego i w porozumieniu z innymi z grupy osób zatrudnionych w stacji benzynowej. Na poparcie tego twierdzenia nie przytoczono żadnych dowodów, opierając się wyłącznie na domniemaniu. Niezasadności tego rodzaju stanowiska nie trzeba dowodzić.Do przyjęcia proponowanej w rewizji kwalifikacji konieczne jest udowodnienie sprawcy obejmowania jego świadomością współdziałania co najmniej z trzema innymi osobami w każdorazowej transakcji. Powoływanie się na działanie w ramach przestępstwa ciągłego nie jest wystarczające. O współsprawstwie w razie porozumienia współdziałających ze sobą osób, można bowiem mówić dopiero wtedy, gdy każda z tych osób obejmuje swym zamiarem realizację całości znamion określonego czynu przestępnego.Nie można natomiast odmówić słuszności twierdzeniom rewizji prokuratora, iż przypisane oskarżonym kierowcom czyny nie pozostają w związku z art. 265 § 1 k.k. Jak wiadomo, przepis art. 265 k.k. traktujący o tzw. fałszu materialnym przewiduje odpowiedzialność karną za podrobienie lub przerobienie dokumentów, podczas gdy w działaniu oskarżonych kierowców nie to należało do istoty ich czynów. Byli bowiem ci oskarżeni osobami upoważnionymi do wystawiania dokumentów w postaci kart drogowych, a więc nie podrobili ich ani też ich nie przerabiali, lecz w odpowiednich rubrykach tych kart wpisywali inną, wyższą liczbę kilometrów i inną niż pobrali, także wyższą ilość paliwa. Niezależnie od tego posługiwali się niezgodnymi z prawdą rachunkami dotyczącymi ilości pobranego paliwa.Ich działanie wypełnia zatem dyspozycję art. 266 k.k., a ponieważ celem tych działań było osiągnięcie korzyści majątkowej, ma do nich zastosowanie § 4 art. 266 k.k.W związku z tym, że § 4 art. 266 k.k. przewiduje jako minimum kary jeden rok pozbawienia wolności, a więc karę wyższą niż określoną w art. 199 § 1 k.k., należało przyjąć za podstawę wymiaru kary - w myśl art. 10 § 3 k.k. - ten właśnie przepis art. 266 § 4 k.k.Wobec tego, że Sąd Wojewódzki wymierzył pięciu oskarżonym kierowcom kary 8 miesięcy pozbawienia wolności, a więc kary poniżej ustawowego minimum zagrożenia według kwalifikacji przyjętej przez Sąd Najwyższy, należało - w wyniku rewizji prokuratora - karę tym oskarżonym podwyższyć do roku przy utrzymaniu w mocy warunkowego zawieszenia ich wykonania.Dotyczy to oskarżonych: R.W., S.S., F.K., J.K., R.Ł.W pozostałej części Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, nie znajdując również podstaw do zmiany wyroku w zakresie kary w odniesieniu do innych oskarżonych. Sąd Najwyższy zmienił jedynie orzeczenie o karach dodatkowych konfiskaty mienia wobec osk. K.K. i W.K.Karę konfiskaty w odniesieniu do osk. K.K. Sąd Najwyższy uznał za celowe ograniczyć do samochodu osobowego marki Fiat 125p i dwu książeczek oszczędnościowych PKO z wkładami na kwoty 108.000 zł i 158.643 zł - ze względu na potrzebę zapewnienia wewnętrznej sprawiedliwości wyroku i sytuację rodzinną oskarżonego, zwłaszcza ciężką chorobę dzieci, co wynika z przedłożonych na rozprawie przed Sądem Najwyższym zaświadczeń.W stosunku do osk. W.K. Sąd Najwyższy uznał za celowe wyeliminować z przepadku majątku budynków mieszkalnych i gruntu, na którym zostały one wzniesione, z uwagi na to, iż stanowią one częściową podstawę egzystencji rodziny oskarżonego.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części wyroku.