III CZP 12/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: A. Gola (sprawozdawca), J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie przeciwko Wiesławie P. o rozwód po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 1980 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w przypadku zaskarżenia wyroku orzekającego rozwód małżeństwa stron jedynie w zakresie zawartego w nim rozstrzygnięcia o żądaniu eksmisji z lokalu co do wpisu od rewizji ma zastosowanie przepis art. 29 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z § 17 pkt 1 rozporządzenia o wysokości wpisów, czy też art. 31 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych?"podjął następującą uchwałę:Rewizja od zamieszczonego w wyroku rozwodowym orzeczenia o eksmisji wniesiona przez adwokata bez uiszczenia wpisu nie podlega odrzuceniu w trybie art. 17 zdanie drugie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110) przewiduje dwa sposoby pobierania opłat sądowych od pism wnoszonych do sądu, podlegających opłacie: na wezwanie przewodniczącego (art. 16 ust. 1) i bez wezwania, gdy pismo wniesione przez adwokata podlega opłacie w wysokości stałej (art. 17). W tym ostatnim wypadku pismo nienależycie opłacone zwraca się bez wezwania o uiszczenie opłaty. Wnoszone przez adwokata środki zaskarżenia podlegające opłacie w wysokości stałej podlegają odrzuceniu bez wezwania o uiszczenie opłaty (art. 17 zdanie drugie).Uregulowanie zawarte w art. 17 zdanie drugie wymienionej ustawy powoduje, że skutek procesowy związany z wniesieniem środka zaskarżenia podlegającego opłacie stałej nastąpi tylko wówczas, gdy opłata od tego środka zostanie uiszczona wraz z jego wniesieniem lub najpóźniej w ostatnim dniu terminu zaskarżenia.Wpis stały pobiera się m. in. od powództwa o opróżnienie lokalu mieszkalnego (§ 17 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych - tekst jednolity: Dz. U. z 1973 r. Nr 21, poz. 127).Na tle tak ukształtowanego stanu prawnego nasunęła się Sądowi Wojewódzkiemu wątpliwość sformułowana w sentencji pytania, a sprowadzająca się do tego, czy rewizja wniesiona przez adwokata w sprawie o rozwód od zamieszczonego w wyroku orzeczenia o eksmisji bez uiszczenia wpisu (stałego) podlega odrzuceniu w trybie art. 17 zdanie drugie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.Przede wszystkim należało zauważyć, że kwestią wpisu, jakiemu podlegają wnioski przewidziane w art. 58 § 2 zdanie drugie i trzecie oraz w § 3 k.r.o., zajmował się Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 13 stycznia 1978 r. III CZP 30/77 zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie orzekania w wyroku rozwodowym o wspólnym mieszkaniu zajmowanym przez małżonków oraz o podziale majątku wspólnego (art. 58 § 2, 3 i 4 k.r.o.), opublikowanej w OSNCP z 1978 r. z. 3, poz. 39. W szczególności wyjaśnił tam już Sąd Najwyższy (por. rozdz. XV), że rozstrzygnięcie o eksmisji podlega wpisowi określonemu w § 17 pkt 2 wymienionego wyżej rozporządzenia, przy czym w takiej samej wysokości pobiera się odrębny wpis w razie zaskarżenia wyroku rozwodowego w części dotyczącej rozstrzygnięcia sprawy w zakresie wniosku o eksmisję.Uwzględniając potrzeby wynikające ze stosowania znowelizowanego art. 58 § 2 i 3 k.r.o., Sąd Najwyższy zalecił takie stosowanie przepisów o kosztach sądowych, które sprzyjałoby sprawnemu wdrożeniu unormowań zawartych w tym przepisie. Realizacji tego celu służy m. in. nałożenie na sądy obowiązku pobierania stosownego do zgłoszonego wniosku wpisu, co, rzecz oczywista, wiąże się z każdorazowym wezwaniem do jego uiszczenia. Stanowisko, że przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych mają odpowiednie zastosowanie lub, że należy je stosować w drodze analogii, wyłącza możliwość stosowania rygoryzmu, z jakim w art. 17 zdanie drugie tejże ustawy łączy się nieuiszczenie opłaty (wpisu stałego) od środka zaskarżenia wnoszonego przez adwokata. Za prawidłową należy zatem uważać praktykę polegającą na wezwaniu - w każdym wypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia o żądaniu eksmisji w wyroku rozwodowym - do uiszczenia opłaty (por. art. 16 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji.